nieuws

Alliantie redt sanering Oostergasfabriek

bouwbreed

De sanering van de Oostergasfabriek loopt sinds drie maanden volgens planning, wordt niet meer stilgelegd en kampt niet meer met een lawine van meerwerk. Het nieuwe alliantiecontract is het geheim van de wederopstanding van het project dat tot vorig najaar zeer moeizaam verliep.

Alliantiemanager Gerard Scheffrahn en bedrijfsleider Erik Berndsen van
Heijmans kunnen het zelf bijna niet geloven, maar hun project in Watergraafsmeer
verloopt eindelijk stipt volgens planning. “Het is een volstrekt andere manier
van werken en natuurlijk werkt het niet bij toverslag overal even goed. Maar
problemen zijn er nu om gezamenlijk op te lossen. Heel veel tijd ging zitten in
conflicten, geruzie en gezeur om goedkeuringen. Negatieve energie waarbij ieder
plezier in het werk werd vergald. Die periode is echt voorbij”, ervaren beide
partijen. Sinds 2003 wordt het terrein van de Oostergasfabriek gesaneerd, Van de
250.000 kuub grond is 150.000 kuub zwaar vervuild: benzeen, naftaleen, cyanide,
radioactief thorium en asbest. Op vier plekken wordt permanent de uitstoot
gemeten. In de afgelopen jaren is het project diverse malen stilgelegd door te
hoge uitstoot. Op sommige plekken kon maar een half uur per dag worden gewerkt.
En milieudelicten liggen in het strafrecht, waardoor voor medewerkers
persoonlijk vervolging dreigt. Dat leidde bij de start van de sanering in 2004
tot grote problemen. “Dan moesten we ons weer melden op het politiebureau en
werden als criminelen verhoord, terwijl we alleen ons werk probeerden te doen”,
weet Scheffrahn zich nog feilloos te herinneren. Met de gemeentelijke
milieudienst (DMB) zijn in 2005 meer pragmatische afspraken gemaakt. “Zodra
emissiewaarden te hoog worden, bekijken we gezamenlijk de slimste aanpak om
verder te werken. Stilleggen is uiteindelijk ook alleen maar het doorschuiven
van het probleem naar de toekomst. Het doel is toch om dit terrein te saneren en
een mooi stukje Amsterdam terug te krijgen.”

Tegenslag

Om de totale doorlooptijd van de herinrichting te beperken lopen de
schoonmaak en de nieuwbouw door elkaar heen. De ruwbouw van het stadsdeelkantoor
is klaar en de nieuwe sporthal gaat over drie maanden open. Verder komen er nog
een parkeergarage, winkelcentrum en muziekmakerscentrum. “Dat is altijd het
jammere van een sanering. Het stinkt, is een grote puinhoop en het resultaat is
uiteindelijk onzichtbaar.” Vertraging was niet de enige tegenslag. Er is ook een
dodelijk slachtoffer te betreuren: een bejaarde man is doodgereden door een van
de vrachtwagens. Hij negeerde het stopteken van de verkeersregelaar. “Camera’s
bij het politiebureau hadden alles opgenomen en zo was snel duidelijk dat ons
weinig was te verwijten, maar zoiets heeft natuurlijk wel impact.” Om de
overlast enigszins te beperken mag alleen tussen 1 oktober en half april worden
gesaneerd. Ondanks de vele activiteiten was afgelopen week niets te ruiken, maar
dat kan ook anders heeft de praktijk uitgewezen. Bij de naastgelegen school is
een koolstofinstallatie aangebracht en omwonenden mogen gratis koolstoffilters
lenen. De managers zijn onder de indruk van de tolerante houding van de
buurtbewoners. “Met Amsterdammers is prima te praten.”

Dagtaak

De vrachtwagens met het vervuilde goedje moet dwars door de woonwijk om bij
Moerdijk thermisch gereinigd te worden. Veertien verkeersregelaars hebben er een
dagtaak aan om het bouwplaatsverkeer in goede banen te leiden. “Elke vier
minuten een.” De regelaar op de Polderweg gaat letterlijk voor de vrachtwagen
lopen, om een lage snelheid af te dwingen. De bouwweg op het bouwterrein is zo
krap dat er vangrails zijn aangebracht. Een investering van 50.000 euro, een
schijntje vergeleken bij mogelijke schade als een wagen het nieuwe
stadsdeelkantoor raakt. “Technisch is het werk niet erg ingewikkeld: een paar
damwanden en graven gebeurt overal. Het lastige is de vele partijen waar je mee
te maken hebt en de even zovele belangen die daarbij spelen.” Na drie winters
werk was het project nog maar halverwege. Zowel de planning als het budget van
85 miljoen euro stond onder zware druk. Uitvoerend aannemer Heijmans verzamelde
meer dan 300 punten van meerwerk. “Dat klinkt goed: een goudmijn om de lage
inschrijvingskosten ruimschoots goed te maken. Maar zo werkt het natuurlijk
niet. Op de traditionele manier waren er aan de eindstreep alleen verliezers
geweest”, weet Berndsen. Toen duidelijk werd dat een derde fase nodig was is een
drastisch besluit genomen. Het traditionele RAW-contract is overboord gegooid en
heeft plaatsgemaakt voor een verfrissende alliantie. Door gezamenlijk
beslissingen te nemen, risico’s te beheren en de planning nog eens zorgvuldig na
te lopen is een nieuwe start gemaakt die tot op heden goed loopt. De verwachting
is dat half april 90 tot 95 procent van de sanering klaar is. Het aantal
meldingen van meerwerk is sindsdien blijven steken op vijftien. “Door een uur
eerder te beginnen, kunnen de vrachtwagens drie ritten op een dag maken in
plaats van de tot dan toe gebruikelijke twee. Langer doorgaan is in verband met
files veel minder zinvol. Een verbetering waar je alleen bij effectieve
samenwerking opkomt, maar die heel veel tijd scheelt.” In de praktijk mogen de
vrachtwagens om 6.00 uur s ochtends beginnen met laden.” De buurt is beloofd
alleen bepaalde routes te gebruiken en niet achteruit te rijden.

Fonds

Een alliantie kan ook gruwelijk mislopen als een aannemer misbruik maakt van
zijn nieuwe macht en zijn hand overspeelt, waarschuwen beide heren andere
opdrachtgevers die met een vergelijkbaar project willen beginnen. Ook grove
tegenvallers denkt de alliantie te kunnen weerstaan, maar ze willen het na alle
tegenslag liever niet meer meemaken. Het alliantiefonds is gevuld met 4 miljoen
euro. Uit het fonds wordt gezamenlijk personeel en eventuele tegenvallers
bekostigd. Het restant wordt na afloop gedeeld. Ze kunnen het iedereen met een
ingewikkeld binnenstedelijk project aanraden. Ook de switch halverwege is vooral
als positief ervaren. “Je moet elkaar durven vertrouwen en dan helpt het als je
elkaar al kent.” Wel is een nieuw type managers nodig om het project aan te
sturen. Het traditionele rollenpatroon van aannemers die hun zakken vullen met
meerwerk en de zeikerige toezichthouders werkt zeker niet. “Het kost best wat
moeite om een aannemer echt te betrekken bij de planning van je project in
plaats van alleen als uitvoerende partij te zien, maar het loont echt”, weet
Scheffrahn inmiddels.

Oostergasfabriek

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels