nieuws

Afvalverbrander goed voor energie en bouwstoffen

bouwbreed

Afval is schoon. De nieuwe afvalcentrale van Amsterdam levert meer elektriciteit dan haar voorgangers en is bovendien goed voor talloze bouwstoffen. Wereldwijd is er interesse in de revolutionaire verbrander die nu voorlopig op non-actief staat.

Het was een flinke tegenvaller toen de as van de generator vorige week door nog onbekende oorzaak doormidden brak. Niet alleen omdat dit geintje het Afval Energie Bedrijf Amsterdam (AEB) ongeveer 600.000 euro per week aan elektriciteit kost, vooral ook omdat de wereld nauwlettend de prestaties van de innovatieve centrale volgt.
Verder is het niet de eerste tegenslag die de afvalverwerker te verwerken heeft. De bouw van de centrale door duizenden experts, duurde een paar maanden langer, de kostprijs viel miljoenen euro’s hoger uit. “Innovaties gaan nu eenmaal gepaard met kinderziektes”, nuanceert Marcel van Berlo, technisch adviseur van het AEB. Bovenal is hij trots.
Het Amsterdamse afval-avontuur begint ruim tien jaar geleden. Uitbreiding van de centrale is noodzakelijk, terwijl regels ten aanzien van afvalverbrandingsinstallaties (avi’s) strenger worden. De consumptie groeit en dus ook de afvalberg. “Afval werd onvoldoende als grondstof gebruikt.” Van Berlo roemt stedelijk afval als bron van energie. “Afval is schoon en direct beschikbaar bij de bevolkingsconcentratie.”
De laatste generatie avi’s, Nederland telt er elf, leveren energie met een rendement van gemiddeld 22 procent. De nieuwe centrale van Amsterdam is berekend op een rendement van 30 procent, vooral het resultaat van zoeken naar bestaande technieken en spelen met temperaturen en stoom.
Volgens Van Berlo schuilt het succes in de term “Exergie.” Ofwel de maximale hoeveelheid arbeid die in het theoretische ideale geval uit een energiestroom gewonnen kan worden door het medium in evenwicht te brengen met de omgeving. De adviseur geeft toe. “Lastige materie.”
Nee, de afvalcentrale in Amsterdam is duidelijk meer dan een stinkende fabriek, waar bezoekers niet zonder witte papieren jasjes, helm en bril binnenkomen en na afloop hun handen moeten wassen. Een meetwacht bestaande uit acht operators waakt vanachter elf monitoren over de almaar brandende vuurhaard.
De centrale zelf is een doolhof van buizen, blokafsluiters, boilers, trappenhuizen, biogasmotoren, roosters, ketels en turbinegeneratoren. Met een reusachtige gele grijper mengen kraanmachinisten het straatafval op, zodat de verbrandingslading energiegrondstof een regelmatige kwaliteit heeft. De doorgedraaide kat die wonderlijk genoeg een rit in de afvalwagen overleefde werd hier gered.
Van Berlo schrijft het hoge rendement van deze afvalcentrale toe aan een lijst van dertig maatregelen. “Eén van de belangrijkste is het gebruik van reheater (stoom-stoom-warmtewisselaar) die verzadigd stoom herverhit. Zo levert stoom ons twee keer elektriciteit op.” In kerncentrales is deze techniek gebruikelijk, bij afvalcentrales niet. Ook de hoge stoomparameters (druk en temperatuur van 1200 graden) in de Amsterdamse centrale zijn uniek voor een avi.

Corrosie

“Hogere parameters gaan bij afvalenergiecentrales altijd gepaard met chloorcorrosie. Ruimtes zijn warm, vochtig en het milieu in een afvalfabriek is agressief. Kritieke warmteopvlakken van de ketel zijn in de centrale daarom opgelast met Iconel (nikkel + chroom), een beschermlaag tegen corrosie.”
Naast hogere temperaturen is het zuurstofgehalte bij het stookproces met behulp van rookgascirculatie terugbracht tot 6 procent, waar 8 tot 11 procent gangbaar is. Hierdoor wordt het rookgasvolume met 40 procent gereduceerd.
Ook de toegepaste roostertechnologie boekt betekenisvolle energiewinst. “Wij scheiden het afval niet voor de verbranding maar erna. Dat gebeurt in een nat proces waarbij wij gebruikmaken van de kinetische zwaartekrachtscheiding in water. Met TU delft wordt onderzocht hoe ferrometalen, non-ferrometalen, granulaatfractie, zandfractie en kleine restfractie optimaal uit de bodemas kunnen worden teruggewonnen. Het streven is volledig hergebruik. 300.000 ton per jaar. “
Nu al is verbrand afval in de hoofdstad goed voor verschillende bouwstoffen. Bodemas wordt gebruikt voor het ophogen van wegen, met schoon zand en grind kan kalkzandsteen en beton worden gemaakt, zwavelgips en vliegas worden aangeboden voor asfaltbeton.
Volgens Van Berlo kijkt de hele wereld mee naar de nieuwe manier van “troepdenken” waar de aanvoer van afval voor de komende vijftien jaar is gegarandeerd.
Zo bracht de burgmeester van Peking vorig jaar een bezoek aan de centrale, die 450 miljoen euro kost en 530.000 ton stedelijk afval omzet in energie en grondstoffen. Wij willen er vijf zei hij tegen Van Berlo. Hoe anders waren de reacties in 2000. “Toen keken collega’s ons meewarig aan. ‘Technisch kan het niet, het is te duur, de rendementswinst wordt marginaal’, voorspelden zij. Nu staat de installatie en heeft hij het beoogde rendement al gedraaid.”
Voor de toekomst heeft Amsterdam nog meer plannen die niet bedoeld zijn voor de prullenbak. Naast het AEB wil de stad een nieuw waterzuiveringsinstallatie inrichten, waardoor een Eco-Port ontstaat van afvalstromen en energiebesparing. Daarbij zoekt AEB recyclingsbedrijven die het grootschalige duurzaamheidsgebied dat ook met boot en trein bereikbaar is vorm geven. “We willen dit concept wereldwijd vermarkten.” Hoewel de installaties meerder tegenslagen achter de rug heeft, gelooft Van Berlo heilig in afval als toekomstige bron van energie. “Onze installatie verdient zichzelf na vijftien jaar terug en we denken ook dat hij langer meegaat dan de aangekondigde dertig jaar.” n

Projectgegevens

Bouwtijd: 2 jaar
Aantal betrokken marktpartijen: tientallen
Aannemers: fysieke bouw
Grond en heiwerk: Voorbij Funderingstechniek
Meetwacht gebouw: BAM Civiel Noordwest
Civiele hoofdconstructies: Ballast Nedam Infra
Koelwater inlaat gebouw: Ballast Nedam Infra
Staalbouw gevels: Rijndijk Steel Contracting BV
Schoorsteenpijpen (100 meter hoog): BAM Tebodin HR Centrale VOF
Slibsilo: Ballast Nedam Infra

Afval als grondstof

1 ton verbrand afval is goed voor:
n 5 kg koper, zink, zilver, goud
n 25 kg ijzer
n 100 kg zand
n 100 kg granulaat
n 7 kg zout
n 5 kg gips
n 10 kg vliegas
n 5kg rest

Kengetallen

2800 ton per dag, 850.000 ton per jaar
netto energie: 67 mw per dag, 530.000 MWh elektriciteit per jaar + 150.000 GJ warmte
investering: 450 miljoen euro

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels