nieuws

Veel mis bij het aanbesteden van ontwerpopdrachten

bouwbreed

– De bibliotheek in Utrecht, winkelcentrum Leidsche Rijn en station Delft zijn enkele voorbeelden van dramatisch verlopen Europese aanbestedingen. Architecten en ontwikkelaars haken dan ook op grote schaal af vanwege de procedure, maar zouden eigenlijk wel willen meedoen.

Het is aanbestedingsjurist David Orobio de Castro opgevallen dat vanuit zijn praktijk bij Stibbe advocaten de kwaliteit van aanbestedingen pover afsteekt bij andere sectoren. Hij zette de belangrijkste knelpunten op een rij voor de EU-aanbestedingsdag die in opdracht van de Rijksbouwmeester werd georganiseerd.
Architecten, ontwikkelaars, opdrachtgevers en ook juristen konden afgelopen week hun grieven kwijt rond de Europese procedures. Rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol moet constateren dat Nederland het slechter doet dan de omliggende landen en wil met een regiegroep onder haar leiding de belemmeringen wegnemen: “Aanbesteden moet weer een feestje zijn.”
Een feest zijn de Europese procedures allerminst, blijkt in de praktijk. Onduidelijke selectiecriteria, zware eisen en nauwelijks mogelijkheden tot dialoog met de opdrachtgever. “Het is voorgekomen dat de studio van Herman Hertzberger niet in aanmerking kwam voor de bouw van een school.”

Conflicten

Het is niet vreemd dat viervijfde van de architecten niet eens inschrijft voor een Europese procedure. Opvallend genoeg zou 90 procent wel graag een ontwerp maken, want de Europese opdrachten zijn vaak wel de beeldbepalende stadhuizen, scholen en andere publieke gebouwen.
Orobio de Castro komt veel conflicten tegen in zijn praktijk: onderhandelingen in de gunningsfase bijvoorbeeld. “Het mag echt niet volgens de Europese regels, maar tijdens de procedure is zo weinig ruimte voor dialoog dat opdrachtgevers na gunning regelmatig denken nog een keer om tafel te kunnen. Er is dus veel meer ruimte voor aftasten nodig tijdens de procedure.”
Zo had bijvoorbeeld voorkomen kunnen worden dat de recente opdracht voor winkelcentrum Leidsche Rijn maar één bod opbracht. Drie van de vier inschrijvers haakten af vanwege de extreem hoge eisen aan de grondopbrengst. Ruimte voor alternatieven of overleg was er niet en dus restte Utrecht geen andere keus dan te gunnen aan de enige inschrijver Fortis Vesteda.
De gemeente blunderde recentelijk ook bij de bibliotheek. Door een rekenfout bleek achteraf dat niet RAPP + RAPP, maar VMX Architecten had gewonnen.
Bestuurders kunnen eveneens roet in het eten gooien: Zo paste de burgemeester van Delft eigenhandig de spelregels aan gedurende de procedure voor het stadskantoor/station Delft. Architect Soeters zag daardoor de opdracht voor zijn neus voorbijgaan.
Ook vragen opdrachtgevers op grote schaal alvast een ‘houtskoolschets’ te maken in de selectieprocedure. “Het vragen van ontwerpinspanningen tijdens de selectieronde mag niet, maar is ook een veelvoorkomende praktijk.” Daarnaast is het geen uitzondering dat opdrachtgevers zeven of acht partijen de gehele offerteprocedure laten doorlopen zonder dat daar enige vergoeding tegenover staat.

Knelpunten

Aanbestedingsfasel onduidelijke selectiecriteria
l te hoge eisen: omzet en ervaring
l te veel eisen
l ontwerpwerkzaamheden in selectiefase
l te veel partijen naar offertefase
l slordige aanmeldingen vanuit de ‘markt’Offertefase
l kwaliteit programma van eisen
l zware eisen aan offerte
l onvoldoende mogelijkheden voor overleg
l ‘geknoei’met planpresentatie
l uitloop/tijdbeslagGunningsfase
l onduidelijke niet doordachte gunningscriteria
l onduidelijkheden en voorbehoud in offertes
l politiek houdt zich niet aan gunningscriteria
l onderhandelingen na gunning
Bron: Stibbe

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels