nieuws

Insluiting van bentoniet vooral rond de voeg

bouwbreed Premium

Diepwanden worden vanuit het midden gebetonneerd, waardoor eventuele proppen van grond en bentoniet opzij worden gedrukt. De kans op insluitingen, zoals bij de stations voor de Noord-Zuidlijn, is dus langs de randen veruit het grootst vinden de specialisten unaniem.

Voor de Vlaamse hoogleraar funderingstechniek Jan Maertens is het duidelijk. De kans op bentonietinsluitingen in het midden van een paneel is verwaarloosbaar. “Eigenlijk zijn er uit de praktijk helemaal geen gevallen bekend van insluitingen midden in diepwandpanelen. Als zich al insluitingen voordoen, zitten die steevast langs de voeg.”
Niettemin ontstond bij de de internationale expertmeeting over het herstelplan voor de stations van de Noord-Zuidlijn eind november de behoefte het risico te kwantificeren. Toen is volgens Maertens de factor 10 genoemd. Het projectbureau hanteert sindsdien die waarde en gaat er dus van uit dat de kans op een grondbentonietinsluiting midden in een paneel tien keer kleiner is dan langs de voeg. Al vindt Maertens die schatting nog aan de voorzichtige kant.

Vriezen

Volgens Maertens rechtvaardigen de bevindingen ruimschoots het uitgangspunt om bij het vriezen alle aandacht te richten op de voegen. Aannemer Max Bögl zal alleen rond de voegen de grond bevriezen en de ruimte daartussen niet.
Volgens de Delftse hoogleraar Frits van Tol, die het onderzoek leidde naar de verzakkingen bij station Vijzelgracht, is er ook een duidelijke verklaring voor het feit dat insluitingen zich concentreren op de voegen. Midden in een diepwandsleuf worden grond en eventuele obstakels door de grijpers goed verwijderd. Ook bij het reinigen van de steunvloeistof wordt die zone van de sleuf goed bereikt. Maar langs de randen, aan de voegplank of tegen het eerder gestorte paneel, kan wel eens een grondbentonietpropje blijven plakken. Zeker als het bentoniet de tijd krijgt om te reageren met het cement en op te stijven. Dat is waarschijnlijk gebeurd bij de voeg tussen panelen 69 en 70 van station Vijzelgracht, die begin september zorgde voor enorme verzakkingen van de monumentale huizen naast de bouwput.
En het kan ook misgaan bij het betonneren. Dat gebeurt immers met stortbuizen van onderaf. Vaak wordt daarbij niet alleen het bentoniet naar bovengedrukt, maar ook wat rommel die zich op de bodem van de diepwandsleuf heeft verzameld. Niet voor niets wordt de bovenste meter van een diepwand na uitharding steevast afgebroken. Daar is de betonkwaliteit te slecht door de vermenging met bentoniet en grond die van de bodem naar boven is gedreven.
Door de grote betondruk rond de opening van de stortbuizen in het midden zullen verontreinigingen naar de zijkant worden gedrukt. Daar is de druk immers minder en kunnen verontreinigingen zich ophopen.
En dan kent Van Tol nog een faalmechanisme. De regel is dat de opening van de stortbuis zich zo’n 3 meter onder het betonniveau bevindt en mee omhoog getrokken wordt. Dat is vrij eenvoudig te controleren met een peilstok. Maar als per ongeluk toch een keer beton wordt gestort van boven het niveau, kan een grondprop ingesloten raken.
Wat er precies is misgegaan is volgens Maertens niet meer te achterhalen. Zo goed zijn de procesparameters niet bijgehouden.

Reageer op dit artikel