nieuws

Aannemers restaureren gemetselde molengoten

bouwbreed

Bouwbedrijf Den Toom Heikoop uit Gorinchem restaureert samen met transport- en baggerbedrijf Baas uit Nieuwland de molengoten van een aantal molens in Kinderdijk. De stichting Werelderfgoed Kinderdijk heeft nog veel meer plannen.

Molens zijn geen gebouwen, maar werktuigen. Daarom bestaat bij de restauratie van monumentale molens meer vrijheid dan bij de restauratie van een monumentaal gebouw. “Onze molens moeten hun oorspronkelijke waarde behouden, zoveel mogelijk met de originele resten”, aldus Henk Bronkhorst, hoofd technisch beheer bij de stichting Werelderfgoed Kinderdijk. “We storten wel beton, bijvoorbeeld betonnen sloffen, maar altijd zo dat het aanzicht hetzelfde blijft. We documenteren de wijzigingen en waarom ze zijn doorgevoerd.” De restauratie kost 3,5 miljoen euro en wordt betaald door het Rijk, de provincie Zuid-Holland, het waterschap Rivierenland en de Stichting Werelderfgoed.
De molens van de Overwaard zijn alle binnen twee jaar gebouwd, op basis van een bestek uit 1739, door verschillende aannemers. Dat komt tot uiting in kleine verschillen, zoals de ronding van het gewelf van de molengoot of de plaatsing van de funderingspalen. De goten zijn gemetselde kanalen, waarin het water door een schoepenrad van de lage naar de hoge boezem werd gepompt. Ze zijn destijds gebouwd op houten palen, daarop een constructie van houten balken en een houten plateau, alles onder het grondwater. De molens zijn gemetseld, met een achthoekige kap bedekt met riet. Alle molens worden bewoond door huurders.
Het transport van bouwmaterialen en materieel gaat per boot door de hoge boezem. Het drukken van damwanden en palen wordt met een kraan uitgevoerd. “We dammen af, pompen leeg, ontgraven en kijken of de gissingen uit het bestek kloppen. Twee molengoten zijn al gerestaureerd, bij de één vielen de verrassingen mee, bij de andere tegen. We zijn nu met de derde molengoot bezig, die valt niet mee en niet tegen”, aldus Bronkhorst.
Sinds de tweede helft van de negentiende eeuw zijn de schoepenraden van ijzer. Die worden niet vervangen door originele houten schoepen. Ingerotte balkkoppen worden gerestaureerd met polymeer.

Werkplaats

Naast het wegwerken van de achterstand heeft de stichting ook grote plannen voor het onderhoud en de exploitatie van de molens. Achter het voormalige stoomgemaal komt een nieuwe molenmakerswerkplaats, waar jongeren in het vak opgeleid zullen worden. Een nieuwe brug zal toegang bieden aan een evenemententerrein en de bezoekersmolen. Op het voormalige stoomgemaal komt een webcam. De infrastructuur zal worden uitgebreid, zodat de toeristen beter ontvangen kunnen worden. “Het wordt geen openluchtmuseum, maar de investeringen moeten voor een deel wel uit de exploitatie komen”, aldus Bronkhorst.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels