nieuws

Zuiderzeelijn komt er alsnog

bouwbreed Premium

De Zuiderzeelijn, Rondje Randstad en dertig gouden medailles bij de Nederlandse Olympische Spelen van 2028. Over dertig jaar is het realiteit, weet VROM-voorzitter Henry Meijdam zeker.

Een gezamenlijk doel zoals de Olympische Spelen

Toekomstmuziek en luchtkastelen, voorlopig moeten we de kredietcrisis de baas worden, zullen veel mensen denken bij visies over de Randstad in 2040. Toch stelde het kabinet vorige maand de koers vast voor de komende dertig jaar en volgende week komen alle belangrijke spelers in Rotterdam bijeen. Minister Eurlings (verkeer) en drie collega-ministers proberen met de 35 projecten uit Randstad Urgent al eerder in de goede richting te komen.
De Randstad moet in 2040 een economisch sterke topregio zijn met Schiphol en de haven van Rotterdam als zwaartepunten. Het Groene Hart mag beperkt worden gebouwd, maar in de rest van de Randstad zijn nog wel een half tot een miljoen extra huizen nodig. Hoogbouw zal daarom onvermijdelijk zijn, evenals nieuwe infrastructuur.
Meijdam weet als voorzitter van de VROM-Raad dat projecten vaak een kwestie van lange adem zijn. Hij beaamt meteen dat de visie voor Randstad weinig verfrissend is en nauwelijks afwijkt van de afgelopen twintig jaar: “Maar zeg nu eerlijk, wat is er nu de afgelopen decennia veranderd: de woningmarkt is een ramp, het verkeer staat elke dag muurvast, het onderwijs sluit nog steeds niet aan op de praktijk en van een internationaal aantrekkelijk leefklimaat is geen sprake. Plannen zijn er genoeg, maar het gevoel van urgentie om ze uit te voeren, ontbreekt.” Meijdam wijt dat grotendeels aan de combinatie van economische voorspoed en eigenwijze bestuurders die niet verder kijken dan hun eigen neus.
De huidige kredietcrisis verspreidt zich als een olievlek en drijft velen tot wanhoop, maar tegelijk voorziet hij daarmee juist nieuwe kansen. “Het is niet zo slecht dat er wat lucht uit het systeem ontsnapt: rendementen die op zo goed als niets zijn gebaseerd, is letterlijk luchthandel. De rijen zullen hergroeperen en weer sluiten. Ik heb toch zelden meegemaakt dat er op één avond een sociaal akkoord op tafel lag, zoals afgelopen najaar is gesloten. Het besef groeit dat publieke en private partijen elkaar nodig hebben om vooruit te komen. Zo’n impuls hebben we nodig om een versnellingsslag te maken.”
Het samenwerkingsmodel dat zich heeft bewezen voor de A2 2×5, Sijtwende en de Wijkertunnel, zal zich in de toekomst veel vaker manifesteren: pps-projecten zijn de toekomst. De voorzitter van het adviesorgaan wil ook een vergelijkbare aanpak voor de vastgelopen huizenmarkt: alle relevante partijen bijeen, los van politiek en met het duidelijke doel voor ogen om de woningmarkt vlot te trekken. “Onmiskenbaar zijn huursubsidie en hypotheekaftrek daarbij de belangrijke instrumenten.”
Politiek blijkt het onderwerp keer op keer te heikel om tot een doorbraak te komen, tot groot verdriet van Meijdam. De VROM-Raad heeft in de afgelopen jaren diverse rapporten over het onderwerp geschreven, die vooralsnog in bureauladen zijn gestrand. Toch is de toekomstverwachting voor de woningmarkt ondanks het krimpscenario op termijn helemaal niet somber: de zeventien miljoen inwoners wonen nu met 2,3 personen in ruim 7 miljoen huizen en dat zal de komende jaren verdunnen naar 1,8 personen per huis. De onvermijdelijke vergrijzing zal waarschijnlijk ook mensen van buiten de grenzen naar Nederland trekken.
“Wanneer zich een dergelijke groei van 20 procent voordoet, moet de nieuwbouw wel passen bij de wensen van de woonconsument.” Afhankelijk van de economische groei, zal de vraag naar woningen tussen de 500.000 en 1 miljoen liggen. Voor een deel zal nieuwbouw ook verouderde huizen kunnen vervangen. Doel is door sloop en hoogbouw 40 procent van de ruimte te scheppen in de bestaande steden. “Met het huidige tempo van sloop en vervanging door nieuwbouw moeten we gemiddeld 700 jaar doen met een woning. Dat is geen realistisch scenario, er staat geen enkel huis meer van 700 jaar oud.”
Om de Randstad aantrekkelijk te houden, is ook nieuwe infrastructuur onvermijdelijk. Daarbij denkt Meijdam aan ontbrekende schakels in de snelwegen, maar ook een forse investering in het onderliggende wegennet en het vaarwegennet. “Te veel mensen gebruiken de snelweg voor korte afstanden en de waterwegen worden helemaal nog te weinig benut.” De kilometerheffing maakt een einde aan onnodig gebruik van voertuigen in de spits, geholpen door slimme schakels tussen auto en openbaar vervoer. Rondje Randstad hoort daar zeker bij en Meijdam voorspelt dat in 2040 ook de Zuiderzeelijn bijna klaar zal zijn. “Als de infrastructuur in de Randstad op orde is, is het logisch om daarna de focus te verleggen naar de verbindingen richting Duitsland, Polen en Scandinavië.
Het Spaanse Valencia en de rol van Nokia voor Helsinki ziet hij als inspirerende voorbeelden. “We wonen in een delta met een enorm afzetgebied achter ons. De hoge welvaart en het goede opleidingsniveau werken ook in ons voordeel. Waterbeheersing kan een internationaal exportproduct worden, als serieus werk wordt gemaakt van klimaatverandering.”
De rol van de overheid is daarbij vooral faciliterend: “Een overheid moet stimuleren, niet alles willen regelen.” n

Woningbouwopgave Randstad

2002 2010 2020 2030 2040 totaal
trendscenario 3.052.000 218.000 228.000 171.000 94.000 493.000
hoge groei 3.052.000 319.000 425.000 370.000 298.000 1.093.000
Bron: Randstad 2040

Ruimtegebruik Randstad

2010 2020 2040
wonen 106.000 113.200 122.300
werken 31.000 33.900 33.700
recreatie 6.900 7.000 8.400
natuur 58.200 74.700 74.700
landbouw 215.500 190.700 180.700
glastuinbouw 10.300 9.100 8.900
infrastructuur 18.200 18.700 18.700
water 70.500 69.500 69.500
Trendscenario in ha. Bron: Randstad 2040

Reageer op dit artikel