nieuws

Niemand geeft nogom Leerdams glazen huis

bouwbreed Premium

Met de afgifte van de sloopvergunning komt het einde van het glazen huis in Leerdam een stukje dichterbij. Relaas van een treurige patstelling met als slachtoffer een monumentale glazen villa met klungelige details.

< vervolg van pagina 1
Als de verslaggever probeert een raampje open te zetten, komt het complete raambeslag los en valt op de grond. Het is een bijna hilarisch slot van een twee uur durende rondleiding door het glazen huis dat sinds 2001 aan de rand van Leerdam staat. Tijdens die tour wordt duidelijk hoe prachtig de ruimten zijn en hoe bijzonder de lichtinval. Maar de eigenaren wijzen onafgebroken op bouwgebreken: luchtbellen in de kit waarmee de glasplaten zijn verlijmd, onbereikbare algengroei tussen de fundering en de glasplaten, afbladderend stuc als gevolg van optrekkend vocht in de kelder, verweerde plafondplaten… de klaagzang houdt niet op. De journalisten zijn moeilijk te overtuigen. De gebreken die zij te zien krijgen, zijn allemaal reëel, maar het gebouw om die reden slopen, is wel een heel drastische oplossing.
Maar nu lijken eigenaren Kor en Yvonne Poelstra toch een punt te hebben. De raamuitzetter annex grendel is klungelig verlijmd op het glas. Geen schroefje of andere mechanische bevestiging, alleen een dotje lijm dat blijkbaar zijn werk niet goed doet. Poelstra haast zich om te voorkomen dat de verslaggever het raam verder open duwt. “Die grendel, daar verzin ik nog wel wat op, maar als ook de scharnieren loslaten en het complete raam naar beneden valt zijn de rapen echt gaar.”
Twee weken terug gaf de gemeente, die zich zo graag profileert als glasstad van Nederland, een sloopvergunning af voor de woning. Daarom paste het toenmalige cadeautje van de jubilerende corporatie CWL destijds ook zo goed in Leerdam. Maar van de trots ten tijde van de ontwerpprijsvraag is weinig meer te bespeuren. Iedereen lijkt zijn handen af te trekken van het bijzondere bouwwerk aan de Koningin Emmalaan. Aannemer, glasleverancier Saint Gobain, corporatie CWL, ze vinden stuk voor stuk dat ze veel te veel tijd en geld in het project hebben gestopt. Veel meer in elk geval dan er voor terugkwam in de vorm van geld of erkenning.
Kor en Yvonne Poelstra vinden het ook nog steeds een prachtige woning, maar ze zijn de strijd met CWL Koopwoningen van wie zij het pand kochten, moe. De gemeente heeft inmiddels toestemming gegeven om op de 2100 vierkante meter grote kavel drie vrijstaande woningen te bouwen. Op die manier brengt de grond naar schatting zo’n 900.000 euro op en zijn de Poelstra’s uit de kosten. Ze kochten de woning destijds voor bijna 2 miljoen gulden. Drie bakstenen huizen met pannendaken zullen elke herinnering aan het glazen kunstwerk dat daar nog geen tien jaar stond, voor altijd doen vergeten.

Spinnen

Het doet Poelstra en zijn vrouw ook pijn, verzekeren ze. Maar ze voelen zich in de steek gelaten. Van een huis waarvoor ze een miljoen euro betaalden verwachten ze niet dat de stuc afbladdert omdat vocht optrekt in de betonnen kelder. En ook niet dat zich dode spinnen en vliegjes verzamelen op in het oog springende plaatsen waar je niet bij kunt, vanwege ongelukkige detaillering. Om maar te zwijgen van lateien van verlijmd glas die doorbuigen waardoor deuren gaan klemmen. Poelstra: “Tijdens de oplevering in september 2001 noteerde de bouwkundige van de Vereniging Eigen Huis 158 gebreken. Niet bewoonbaar op dat moment. Van die gebreken zijn er veel verholpen, maar voor elk opgelost gebrek openbaarden zich in de loop der tijd weer nieuwe problemen. Terwijl we tien jaar garantie van Saint Gobain zouden krijgen op de glazen bovenbouw. Voor het betonnen sous-terrain stond eveneens tien jaar GIW-garantie. Aan het begin hebben ze nog wel eens wat kleine reparaties uitgevoerd maar na verloop van tijd gaven ze steevast niet thuis.”
CWL-directeur Tjapko van Dalen laat weten niet teveel energie of geld meer in het project te willen steken. Dat staat te ver af van de kerntaak van de corporatie. Wel is hij bereid de gebreken te herstellen, maar volgens Van Dalen is daarvoor lang niet de ruim 2 ton nodig die Poelstra beweert nodig te hebben. “We willen de herstelbare bouwfouten repareren, en de onherstelbare bouwfouten, zoals de algengroei, afkopen. Een onafhankelijke deskundige zou moeten aangeven hoe groot die afkoopsom moet zijn en wij zouden ons bij die uitspraak neerleggen. Maar die kant wilde Poelstra helemaal niet op. Hij koos voor een gang naar de rechter en de uitkomst daarvan wachten we nu af. Het klinkt bizar, maar het zou zo maar kunnen dat we over een tijd voor de rechtbank een geschil uitvechten over een pand dat op dat moment al lang is gesloopt.” Druk uitoefenen op de gemeente is hij niet van plan. Die heeft ook niet veel spelingsruimte. Het stelt hem wel teleur dat binnen de lokale politiek niemand zich sterk heeft gemaakt voor behoud van het pand. “Het is een gemiste kans voor een gemeente die zich glasstad van Nederland noemt.”
Architect Gerard Kruunenberg uit Amsterdam lijkt nog het meest in zijn maag te zitten met Laminata zoals het gebouw officieel heet omdat de muren uit enorme pakketten gelamineerd glas bestaan.
Het ontwerp was vooral het geesteskind van Kruunenbergs compagnon Paul van Erven, maar die is na een burn-out gestopt met werken. Daarbij heeft de moeizame gang van zaken rond het glazen huis en het gebrek aan binnenlandse erkenning daarvoor, volgens Kruunenberg zeker een rol gespeeld. Terwijl het huis alle gerenommeerde architectuur- en woonbladen van over de hele wereld haalde, sleepte de geestelijk vader ervan nauwelijks nieuwe opdrachten binnen. Soms had Kruunenberg zelfs het idee dat het glazen huis tegen hen werkte: “dan werden we vanachter de andere kant van de tafel glazig aangekeken in de trant van zijn jullie gek geworden of zo?”
Begin dit jaar begon de vereniging Vrienden van Modern Glas nog een ansichtkaartenactie om het gemeentebestuur op andere gedachten te brengen. Leerdam wil Kruunenberg niet laten weten wat de respons op de actie was en heeft de sloopvergunning afgegeven. Als er binnen zes weken geen bezwaar komt, mag Poelstra het gebouw neerhalen.

Documenteren

Kruunenberg hoopt dat hij voor die tijd nog het gebouw mag documenteren. Foto’s zijn er volop, maar hij zou graag filmopnamen maken die laten zien hoe de lichtinval in de loop van een dag en onder verschillende weersomstandigheden varieert. Daarvoor zou hij minstens een paar dagen de beschikking moeten hebben over het huis.

Inventief

Poelstra lacht schamper als hij van de plannen van de architect hoort en haalt zijn schouders op. “Die zielenpoot komt er hier niet meer in”, zegt hij terwijl hij de raamuitzetter van de grond raapt die door toedoen van de onhandige verslaggever daar belandde. Vervolgens beent de gepensioneerde autohandelaar/garagehouder naar het schuurtje dat hij elders op de royale kavel heeft neergezet. Hij moet even een latje zagen waar hij die grendel op vastschroeft. Dat plaatst hij vervolgens over de binnenkant van het kozijn en hoopt op die manier het raam weer dicht te trekken.
“Want je wordt inventief hoor, als je in zo’n huis woont”, geeft hij de verslaggever nog mee die schuldbewust afdruipt.

Reageer op dit artikel