nieuws

Marktwerking in de woningbouw

bouwbreed Premium

De woningmarkt functioneert van geen kant, de markt zit verstopt en de hypotheekrenteaftrek legt een bom onder ’s Rijks financiën. Dat is ongeveer wat ons door gezaghebbende instituten wordt voorgehouden. Arie de Klerk vraagt zich af of die zich zouden realiseren dat de marktwerking in de woningbouw al veel verder is dan gedacht.

Van de aantallen jaarlijks te bouwen woningen ligt niemand meer wakker. Politieke koppen zullen er niet meer door rollen. Gebrek aan locaties en stroperige regelgeving zijn daarmee een afgeleid probleem. En al zouden die knelpunten worden weggenomen dan nog bouwen projectontwikkelaars niet voor leegstand; aan de bouw van een project wordt pas begonnen als er voldoende zekerheid is over de afzet.

Planologie

Gebrek aan locaties en stroperige regelgeving zijn geworden tot een instrument van ruimtelijke ordening. Bestuurlijk niet fraai, zij het dat zich inmiddels de ontwikkeling aftekent dat planologie wint op ruimtelijke ordening. En daarmee wordt politieke moed weer gehonoreerd.
Projectontwikkelaars hebben de bakens al verzet. Uitleglocaties zijn passé en de omzet wordt nu gehaald met de bouw van appartementen met een oriëntatie op voorzieningen in stedelijk gebied. In de nabije toekomst zal de vraag naar luxe appartementen in een stedelijke omgeving en een goed voorzieningenniveau toenemen. De verschuiving naar de bouw van appartementen wordt mede veroorzaakt door de vergrijzing, waardoor de behoefte aan nog meer eengezinswoningen afneemt. Eengezinswoningen zullen vooral buiten stedelijke gebieden worden gerealiseerd en dan met name in particulier opdrachtgeverschap.
Een bijzonder geval van marktwerking zien we in gebieden langs de landsgrenzen. Daar wijken steeds meer Nederlanders uit naar de ooster- en zuiderburen. De woningen zijn er goedkoper, wat illustreert dat huizen in Nederland een ongunstige prijs/kwaliteitverhouding hebben. Diezelfde ongunstige prijs/kwaliteitverhouding is er ook de oorzaak van dat de doorstroming stagneert en middeninkomens het goedkopere segment bezet houden. Om mensen tot doorstroming te verleiden zal de kwaliteit van de nieuwbouw omhoog moeten. Over het stijgen van de stichtingskosten en de steeds maar oplopende prijzen hoeven we het niet te hebben; de wal zal het schip gaan keren. Over marktwerking gesproken. De hypotheekrenteaftrek wordt vaak gezien als verstoorder van de markt. Het zou de vraag stimuleren en tegelijk de prijzen opdrijven. Voor de politiek is het onderwerp echter een afgedane zaak: het werkgebied van de aftrek is de afgelopen jaren al ingeperkt en daarmee zijn de scherpste kantjes er vanaf. En trouwens ook hier begint de markt zijn werk te doen: uit eigen belang zetten verstrekkers van hypothecair krediet het mes in de kredietvertrekking. Dat raakt vooral mensen met een smalle beurs, als jonge gezinnen en starters.
Waarmee gezegd wil zijn dat de marktwerking in de woningbouw verder is dan menigeen denkt.

Reageer op dit artikel