nieuws

Veilig op het spoor met mobiele werktrein

bouwbreed Premium

Baanwerkers kunnen veiliger, sneller, droger en stiller werken in de mobiele werktrein. Bovendien mogen langs beide zijden treinen met 120 kilometer per uur langs het onderhoudswerk razen en zijn veel minder buitendienststellingen nodig. Toch zet vooralsnog alleen VolkerRail het nieuwe fenomeen in.

Een trein zonder bodem.

Miezerregen, winderig en 7 graden. Ideale Nederlandse omstandigheden om de mobiele werkplaats te testen. Op het emplacement Zutphen is VolkerRail bezig met klein onderhoud. Op spoor 12G staat de nieuwe trein te glimmen in de regen. Binnen zijn vier mannen hard aan het werk. De trein heeft het meeste weg van een tent zonder bodem. “Bij mooi weer of slijpwerk kunnen de zijkanten worden opengeritst.”
Het ziet er op het eerste oog misschien niet heel hightech uit, maar de mobiele werktrein is van alle gemakken voorzien om alle mogelijke voorkomende klussen aan het spoor uit te voeren. Over de gehele werklengte van 17 meter is een mobiele hijsinstallatie beschikbaar. Ook boren en elektriciteitspunten hangen aan mobiele kabels aan het plafond. “Nu de spullen voor het grijpen liggen, worden ze ook veel vaker gebruikt. Perfect voor spoorstaven en zwaar gereedschap”, ervaart procesuitvoerder Marcel Hissink.
Gereedschap werd anders vaak toch met menskracht getild. Aan de zijkanten hangen scheppen, mokers en sleutels. Op het platform aan de achterkant van 25 meter lange werkplaats staat nog veel meer gereedschap en materiaal.

Camera’s

Een aparte schaftwagen met toilet en kantoor zijn te vinden aan weerszijden van de mobiele werkplaats. Vier camera’s kunnen het spoor vastleggen bij het schouwen, maar doen ook dienst als fototoestel. Het resultaat is desgewenst meteen via mail te versturen. “ProRail vraagt steeds vaker om visueel bewijs en dat is zo makkelijk te leveren.”
Innovatief is verder de elektrische moeraanzetter die aan de katrol hangt. Automatisch af te stellen op het benodigde aantal Newtonmeter om moeren of bouten aan te draaien. Monteur Hennie Domhof pakt de machine en schroeft de vier moeren los die twee spoorstaven verbindt. De onderliggende plaat wordt ingesmeerd met berenlup gemengd met grafiet, een biologische afbreekbare smeerolie om de overgang van de staven soepel te houden. Daarna gaan plaat en lasbouten weer op hun plek. “Kijk, als het lampje groen wordt is het goed.”
Alleen al op het emplacement Zutphen zijn er 300 lasplaten die jaarlijks op deze manier worden schoongemaakt. Ter vergelijking wordt de ‘oude’ tien keer zo zware slagboorsleutel opgehaald. Wil niet opstarten. Benzine op. Vullen en starten. Met veel stank en lawaai draait de 18 kilo zware machine dezelfde soort bouten aan. “Wat een verschil, hé”, stelt Rob de Groot, manager business development retorisch. De werkzaamheden zorgen nu nauwelijks voor geluidsoverlast in de trein, maar ook omwonenden worden minder gestoord. Een dieselaggregaat zorgt voor de benodigde elektriciteit. “Emplacementen liggen altijd midden in de stad en dat scheelt toch veel klachten. Zeker ’s nachts.”

Liefde

Gerrit Rensen, Evert van de Brink, André Jansma en Hennie Domhof werken gemiddeld al 25 jaar in het spooronderhoud. Hun liefde ligt bij het oude spoor, waar de dwarsliggers nog van hout zijn en de maten niet op de centimeter kloppen. “Dat is altijd improviseren. Niks past meer en dan komt het op vakmanschap aan om alles weer op orde te krijgen.” Ze slijpen, schroeven en slaan met hun mokers “een dof geluid, betekent dat de moeren loszitten”.
De wissels controleren is een vak apart. Leidraad zijn de bevindingen van de schouw, die aan de reparaties is voorafgegaan.
Ze zijn zeer te spreken over hun nieuwe werkplek. “In weer en wind, werk je altijd droog.” En het ‘opgesloten’ gevoel valt ze mee, mede omdat het daglicht nog aan twee kanten binnenvalt.
De mannen kijken niet meer op of om als een trein rakelings met 120 kilometer per uur passeert. “En je kunt nooit meer een paar stappen naar achteren doen en per ongeluk op het andere spoor terechtkomen. Hetzelfde geldt trouwens voor je gereedschap”, ervaart coördinator Gerrit Rensen.
Hij is ook degene die met de machinist communiceert. Met een krijtstreepje markeert Rensen de plek op de rails tot waar de werkzaamheden zijn voltooid. Machinist Richard van de Linden laat de trein 15 meter in de richting van Deventer rijden. Wie in het werkgedeelte staat, mag rustig meelopen. De rode draad van de noodrem wordt aan de achterkant gespannen en grijpt in zodra iemand de draad raakt. Zo kan nooit iemand per ongeluk onder de trein terecht komen.
Voor het geval de trein een paar meter moet opschuiven, kan de machinist de trein op afstand besturen. De machinist is er de hele dag bij, maar een speciale veiligheidsman is niet meer nodig. Later deze week zal Van de Linden schouwen uitvoeren. Daarvoor zijn twee aparte transparante cabines gemaakt die degenen warm houden bij het schouwen. Deze hangen vlak boven de rails in de werkplaats met perfect uitzicht op het spoor. Groot voordeel is dat kleine reparaties direct veilig kunnen worden uitgevoerd. De trein kan overigens, zonder aanwezig personeel, 100 kilometer per uur rijden en is dus snel en zonder overlast te verplaatsen.
Dag en nacht is er altijd goede verlichting beschikbaar, handig want er wordt steeds vaker ’s nachts gewerkt. Wat dat betreft is de mobiele werktrein een evolutie, omdat het niet meer nodig is om het spoor buiten dienst te stellen. Voor de naastgelegen sporen geldt geen enkele beperking en alleen de seinen rond de werkplaats staan op rood, maar het spoor is in gebruik tijdens de werkzaamheden. Een aanrijding van de werktrein zelf, blijft daarmee een potentieel “zeer klein” risico.

Veilig

De constructie is echter zo ontworpen dat deze niet in elkaar klapt, maar naar buiten en boven uitbuigt. Het voertuig is inmiddels erkend als veilige werkomgeving. Zowel de arbeidsinspectie als de inspectie Verkeer en Waterstaat was na een proefperiode van een jaar overtuigd. De vergunning is inmiddels omgezet naar ‘onbepaalde tijd’.
De uitvinding won al een prijs van ProRail en verkeersminister Eurlings heeft de trein begin dit jaar officieel geopend. Ook topmannen van ProRail rijden binnenkort een keer mee en de collega’s uit Engeland staan komende week al voor de deur.
VolkerRail beschikt sinds begin dit jaar over drie mobiele werktreinen, maar houdt daarmee vooralsnog de primeur. De relatief hoge kosten (al snel enkele tonnen) weerhouden de concurrenten ervan om ook massaal mobiele werktreinen op te tuigen. “Tot afgelopen jaar gebeurde de werkzaamheden voor 80 procent op PW (persoonlijke waarneming) en waren dit soort maatregelen niet nodig. Maar met de verscherpte regels rond de arbeidsomstandigheden is dit een passend antwoord.”
Hissink en De Groot juichen het toe als het gebruik van de mobiele werkplaats door ProRail wordt voorgeschreven. ■

Reageer op dit artikel