nieuws

Hernieuwde aandacht voor’arbeidskunde’ noodzakelijk

bouwbreed Premium

Bouwbedrijven waar een gestructureerde kennisopbouw plaatsheeft zijn doorgaans zeer productief en succesvol. Lenard Brokelman en Frens Pries zijn derhalve van mening dat bedrijven meer in kennis moeten investeren.

De tijdbesteding van bouwvakkers bestaat deels uit het uitvoeren van vaktechnische werkzaamheden (de eigenlijke productiehandelingen) en niet-vaktechnische werkzaamheden. De laatste (rust, persoonlijke verzorging, aan- en afloop) zijn zeker niet overbodig; je kunt pas met een klus beginnen als je ter plaatse bent, weet wat je moet doen en de juiste spullen binnen handbereik hebt. Hoe beter de voorbereiding hoe beter de productiviteit.
Anderzijds kost ook het voorbereiden geld; je kunt er niet ongebreideld energie in stoppen. Er zit een optimum in. Dat werd indertijd door de directeur van SAOB, Cor Verschuren al berekend [1] op zo’n 66 procent. Dus mikken op een productiviteit ergens net onder de 70 procent, betekent waarschijnlijk dat je het goed doet.

Ellende

Recente arbeidskundige metingen op bouwplaatsen wijzen op productiviteitscijfers van structureel onder de 50 procent.
Bouwvakkers zijn vooral bezig met zoeken, heen en weer lopen, herstellen en wachten. De afstemming met de vele verschillende onderaannemers op de bouwplaats kan echt beter.
Zo leidt een matige communicatie met toeleveranciers tot halflege vrachtauto’s of het verkeerde product op het verkeerde moment. Het gevolg zijn retourritten, oponthoud, tijdelijke opslag met kans op schade, extra verplaatsing, enzovoorts. Foutieve informatie is een bron van ellende. Dit door ingeslopen vergissingen, het opnieuw overschrijven van data, of verkeerd begrepen of achterhaalde informatie. Bij dit alles speelt ook het gedrag en de motivatie een rol.
Het vernielen van andermans werk om het eigen werk te bespoedigen, komt nog steeds voor. De leiding weet maar half wat er zoal op de werkvloer gebeurt. Interessant is waardoor dit wordt veroorzaakt. Oorzaken liggen naar onze mening maar zeer ten dele in een structureel ‘andere’ bouwopgave of projectomgeving, maar vooral in een lage managementprioriteit en een toenemend tekort aan kennis en kunde bij de voorbereiding van werken. Kortom, er is gewoon te weinig ‘oude’ kennis en kunde om de bouwprocessen goed te kunnen sturen en we bouwen deze kennis onvoldoende op. Sterker nog: kennis die vroeger aanwezig was en zorgvuldig werd bijgehouden verdwijnt in hoog tempo. Niet geplande of overschreden bouwplaatskosten worden nauwelijks meer bijgehouden (zij verdwijnen in de posten ‘opruimen’ en ‘onvoorzien’). Ook in het onderwijs winnen zaken als milieu of consumentgerichtheid positie ten koste van een vak als bouwplaatsmanagement.

Schaarste

Zeker in een tijdsgewricht waarin sprake is van een schaarste op de arbeidsmarkt is een fenomeen als productiviteit essentieel. En daarom zal de bouw goed geschoolde arbeidskundigen blijvend nodig hebben. Het optimaliseren van processen op de bouwplaats is immers pas mogelijk als er voldoende inzicht bestaat in (arbeids)processen, in werkmethodieken en in arbeids- en kostennormen. Daarom is het ons inziens onacceptabel dat er geen studenten arbeidskunde meer op de bouw afstuderen.

Kennis is verdampt

Een kleine 40 jaar geleden onderging de bouw een ware revolutie. De seriematige productie van casco’s werd tot kunst verheven. Kern van deze revolutie was een tot in detail doordachte organisatie van het werk op de bouwplaats. En, conform het aloude adagio ‘meten is weten’, was dat weer gebaseerd op gedegen arbeidskundige metingen op de bouwplaats. De productiviteit op de bouwplaats benaderde het theoretisch optimum. Inmiddels lijkt die kennis te zijn verdampt. De arbeidsproductiviteit ligt op veel bouwplaatsen onder de 50 procent. Gestructureerd kennis opbouwen is derhalve noodzakelijk.

Reageer op dit artikel