nieuws

De prijs is het bewijs. Maar waarvan?

bouwbreed Premium

Bij de aanbesteding van werken is het gebruikelijk dat de prijzen van alle inschrijvers openbaar worden gemaakt. Maar die praktijk is helemaal niet vanzelfsprekend bij leveringen en diensten. Integendeel, het is daar gewoonte om alleen de naam van de winnaar te publiceren. Die verschillende praktijken leiden tot soms heftige discussies binnen het inkopersnetwerk van PIANOo. Waarbij voor- en tegenstanders zowel aan de kant van de aanbesteders als aan de kant van de inschrijvers te vinden zijn en vaak ook nog dezelfde argumenten aanvoeren. En dus ligt de vraag voor de hand: hoe zit het nu met die openbaarheid van prijzen? Is die verplicht? En als die niet verplicht is, is het dan niet goed om hier eenduidige regels voor op te stellen? Of om het expliciet te verbieden?

Bij de aanbesteding van werken is het gebruikelijk dat de prijzen van alle inschrijvers openbaar worden gemaakt. Maar die praktijk is helemaal niet vanzelfsprekend bij leveringen en diensten. Integendeel, het is daar gewoonte om alleen de naam van de winnaar te publiceren. Die verschillende praktijken leiden tot soms heftige discussies binnen het inkopersnetwerk van PIANOo. Waarbij voor- en tegenstanders zowel aan de kant van de aanbesteders als aan de kant van de inschrijvers te vinden zijn en vaak ook nog dezelfde argumenten aanvoeren. En dus ligt de vraag voor de hand: hoe zit het nu met die openbaarheid van prijzen? Is die verplicht? En als die niet verplicht is, is het dan niet goed om hier eenduidige regels voor op te stellen? Of om het expliciet te verbieden?
De verwarring is wel begrijpelijk, voor wie de moeite neemt om de regels op een rij te zetten. Dan blijkt namelijk dat voor- en tegenstanders in verschillende documenten genoeg munitie kunnen vinden voor hun standpunt. Nergens is een duidelijke regel te vinden die openbaarmaking verplicht of juist verbiedt. En dat is op zich al een opmerkelijke constatering.
Waarop is de praktijk van het openbaar maken van prijzen bij werken gebaseerd? Welnu, die vloeit voort uit de verplichting voor een aanbestedende dienst om inschrijvers inzicht te geven in het proces-verbaal van aanbesteding. Die verplichting is te vinden in het Aanbestedingsreglement Werken 2005 (ARW 2005,art. 2.24.5). Als bij de aanbesteding de inschrijfsommen bekend zijn gemaakt, dienen die in het proces-verbaal te worden opgenomen. Alleen is nergens te vinden dat de inschrijfsommen bekend moeten worden gemaakt. In de praktijk gebeurt dat vaak wel, en er zijn goede argumenten voor te geven. Het is transparant en transparantie is hét uitgangspunt van de regelgeving.
Dan de tegenstanders. Ook die vinden munitie in de regelgeving. Verschillende documenten verbieden openbaarmaking van gegevens als openbaarmaking schadelijk zou kunnen zijn. Eén van de redenen die het BAO in dit verband noemt, is het schaden van de rechtmatige commerciële belangen van ondernemers, of het afbreuk doen aan de eerlijke mededinging. En dat is juist waar openbaarmaking van prijzen toe zou kunnen leiden, vinden de tegenstanders. Een vergelijkbare regel is te vinden in het ARW 2005.
Ook de nieuwe Aanbestedingswet biedt geen soelaas. Prijzen worden daarin al helemaal niet genoemd. Die wet spreekt zich vooral uit over beoordeling- en scoringsmethoden. De wet verplicht niet tot het geven van informatie over de winnaar en andere inschrijvers waaruit prijzen indirect zijn af te leiden. En met de Europese Richtlijnen kom je evenmin veel verder; daarin ligt de nadruk op transparant handelen. De beroepscode van de Nevi vindt dat prijs-, product- en procestechnische informatie vertrouwelijk moet worden behandeld (art. 3.1). Daarentegen dringt het modelbeleid MKB-vriendelijk aanbesteden juist aan op het bekendmaken van de inschrijfsommen aan alle inschrijvers. En aannemers willen vaak de prijzen snel weten. Dat is belangrijk voor hun planning.
De bestaande regelgeving biedt inkopers dus weinig houvast. Of beter gezegd: die laat beide praktijken toe. Daar is niets op tegen. Er zijn wel een paar tips te geven. Voor aanbieders: geef in het bestek duidelijk aan hoe op dit punt zal worden gehandeld. Dat is transparant. En voor inschrijvers: maak melding van eventuele bedrijfsgevoelige informatie.
Maar daarmee verstomt de discussie over de wenselijkheid van het openbaar maken van prijzen natuurlijk niet. Een discussie die ook ethische kanten vertoont, aangezien sommigen de openbaarmakingspraktijk in strijd achten met de geheimhoudingsplicht die onderdeel uitmaakt van hun beroepscode. Alleen verschuift de discussie daarmee naar een terrein waarop economen en politici zich meer thuis voelen dan juristen.

Met ingang van vandaag kunt u op deze plaatsmaandelijks een bijdrage verwachten van deskundigen van Pianoo waarin een probleem uit de aanbestedingspraktijk wordt belicht.

Reageer op dit artikel