nieuws

Woningen kun je slopen maar bewoners niet

bouwbreed

Opnieuw heeft de volkshuisvesting een uitdagend beleid, ditmaal van probleemwijk naar prachtwijk. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) waarschuwt in een onderzoek dat begin juli gepresenteerd is echter voor hooggespannen verwachtingen. Het vervangen van oude flats door bijvoorbeeld kwalitatief betere huurwoningen heeft maar weinig effect op de leefbaarheid en veiligheid. De problemen van de bewoners worden er nauwelijks door opgelost.

Opnieuw heeft de volkshuisvesting een uitdagend beleid, ditmaal van probleemwijk naar prachtwijk. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) waarschuwt in een onderzoek dat begin juli gepresenteerd is echter voor hooggespannen verwachtingen. Het vervangen van oude flats door bijvoorbeeld kwalitatief betere huurwoningen heeft maar weinig effect op de leefbaarheid en veiligheid. De problemen van de bewoners worden er nauwelijks door opgelost.
Veel plannen uit het verleden voor stadsvernieuwing en wijkverbetering waren vooral gericht op nieuwe en betere woningen.

Marktverkenning

Het beleid van minister Vogelaar is veel breder, maar ook zij wil opnieuw ook de buurten verbeteren door met duurdere nieuwbouw de middenklasse naar de buurten te laten komen. Op zich is dat voor de buurt natuurlijk fantastisch, maar tegelijkertijd wil de minister voorkomen dat andere wijken opgezadeld worden met probleembewoners. Dat kan natuurlijk niet.
Het belangrijkste wat dan ook gebeurt is dat probleem bewoners verdreven worden naar andere wijken. Want je kunt de woningen wel slopen, maar niet de bewoners. Vervolgens zal in de volgende probleemwijken ook weer voor veel geld een oplossing gevonden moeten worden.
Je zou hooguit met een cynische blik kunnen zeggen dat op deze wijze het verplaatsen van probleem bewoners elke keer een goede marktverkenning is wat de volgende probleemwijken zijn, deze bewoners vinden ze vanzelf, en zo wordt een cyclus van verwaarlozing vervolgd door vernieuwing in stand gehouden. De vraag is of we dat op deze manier moeten willen. Hoogleraar en architect Wytze Patijn constateert dat op deze manier niet de armoede, maar de armen zelf bestreden worden.

Kansen

Patijn geeft ook een voorbeeld van een schoenmaker die met een klein winkeltje op een goedkope manier een vaste klantenkring had. Bij de wijkvernieuwing vonden de beleidsmakers zijn bedrijf echter niet levensvatbaar, dus hij moest verdwijnen. Dit voorbeeld geeft tegelijkertijd aan dat er misschien ook kansen zijn in de wijken die weliswaar niet passen bij onze standaard ideeën over een prachtwijk, maar wel passen bij heel andere vormen van beleid.
Waar aan één kant namelijk de nieuwbouw als oplossing gezien wordt, worden op heel andere beleidsterreinen juist weer ook voor veel geld kansen gecreëerd voor broedplaatsen. Plaatsen waar kleine initiatieven op een goedkope manier uitgeprobeerd kunnen worden. Waar allerlei vormen van ondernemen tegen zeer lage kosten uitgeprobeerd kunnen worden, waar creativiteit kan opbloeien. Het boeiende van broedplaatsen is dat ze heel paradoxaal zijn. Broedplaatsen zijn zowel broedplaatsen van criminaliteit als van nieuwe kansen.
Broedplaatsen floreren soms juist ook in probleemwijken. Het mooiste zou natuurlijk zijn dat je de kansen en de problemen haarscherp uit elkaar kunt halen. Het zou echter kunnen dat we in een samenleving altijd wijken houden die niet voldoen aan de standaard normen van netjes en mooi, maar toch een boeiende omgeving vormen voor mensen die hier kansen creëren.
Minister Vogelaar wil met haar prachtwijk aanpak de fouten uit het verleden voorkomen, en een veel bredere aanpak van de armoede. Het eerste plan dat ingediend is door de gemeente Leeuwarden op dinsdag 28 augustus lijkt daarvan wel een goed voorbeeld te zijn.
De eenzijdigheid van de woningvoorraad wordt aangepast, maar vooral de armoede wordt ook aangepakt. Niet door zoals Wytze Patijn zegt ze de armoede bestrijden door de armen te verjagen, maar door werkgelegenheid te creëren en tegelijkertijd aan werkloosheid gerelateerde andere problemen aan te pakken. Want je kunt bewoners niet slopen en zelfs ‘kanslozen’ verdienen toch elke keer weer een kans.
De kans is echter groot dat nu ook zal blijken dat de brede armoede aanpak een traag en moeizaam proces is, en het bouwen van huizen het snelste en meest zichtbare resultaat. Duidelijk zal moeten zijn, dat die huizen maar een klein deel van de oplossing zijn, en soms het probleem gewoon verplaatsen.
Jan den Boer is zelfstandig publicist. Daarbij is hij als stedenbouwkundig projectmanager werkzaam bij de gemeente Utrecht. Hij is auteur van het boek ‘Passie voor de stad’,
ISBN 90-6271 -023-9.
weijboer@wxs.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels