nieuws

Utrecht werkt aan eerherstel van kasteel Vredenburg

bouwbreed

Bijna vijf eeuwen nadat opstandige burgers van de stad Utrecht kasteel Vredenburg met de grond gelijkmaakten, hebben archeologen funderingen van het slot gevonden. De resten worden ingepast in de nieuwbouw die verrijst op het Vredenburgplein.

Voorzichtig, luidt het parool op de bouwplaats op het Utrechtse Vredenburgplein. Voordat kan worden begonnen met de bouw van een winkel- en appartementencomplex en een theater brengen archeologen de resten in kaart van de noordoostelijke hoektoren van kasteel Vredenburg.
Wat nog over is van de veste die in 1577 werd gesloopt, is tegenwoordig een wettelijk beschermd monument. “De resten van deze toren liggen dicht onder het huidige straatniveau en zijn uitstekend bewaard gebleven. Voor het eerst sinds bijna 500 jaar is de immense binnenruimte van de toren zichtbaar”, aldus een woordvoerder van de gemeente.
Wat nog over is van het kasteel mag door de bouw niet worden beschadigd. Daarom wordt niet alleen de grond bouwrijp gemaakt, maar moeten ook nog allerlei kabels en leidingen in de ondergrond worden omgelegd.
Het is niet voor het eerst dat kasteel Vredenburg de bestuurders van de stad Utrecht een ingewikkelde klus bezorgd. Het slot dateert uit een roerige periode van de vaderlandse geschiedenis. De veste werd tussen 1529 en 1532 gebouwd in opdracht van keizer Karel V om Utrecht en Holland te beschermen tegen de Hertog van Gelre.
Als een halve eeuw later de Spaanse bevelhebber Francesco Fernando d’Avila er de scepter zwaait, wordt het kasteel het middelpunt van een opstand. Nadat in februari 1577 de Spanjaarden het kasteel hadden verlaten, werden de gebouwen gesloopt door de burgers van Utrecht. Zij zijn bang dat het slot opnieuw het hoofdkwartier wordt van een onderdrukker. De Staten van Utrecht, zeg maar het bestuur, protesteerden tevergeefs. De Utrechtenaren gingen onverdroten voort en dempten met de resten van het kasteel de slotgracht.

Spanjaardsgat

Slechts een klein deel van de gebouwen, de westmuur en de westelijke torens bleven behouden. Een van die restanten stond bekend als het Spanjaardsgat, een enorme steenklomp die steevast de aandacht trok van de reizigers die het Utrechtse treinstation verlieten. Het gebouwtje werd in 1870 nog in gebruik genomen als ‘bierhal’, maar werd 12 jaar later gesloopt. Het kleine deel van kasteel Vredenburg dat daarna nog restte, werd in het begin van de twintigste eeuw afgebroken.
Achteraf gezien is dat jammer, vindt de gemeente Utrecht. Al in de jaren zeventig van de vorige eeuw groeven archeologen restanten van het slot op. Deze werden vervolgens opgenomen in de toenmalige nieuwbouw van Muziekcentrum Vredenburg. Nu dit theater deze zomer wordt gesloopt en het Vredenburgplein in zijn geheel wordt vernieuwd, maakt de gemeente gebruik van de mogelijkheid om het eens gehate kasteel in ere te herstellen. De bouwplannen voor het Vredenburgplein bieden hiervoor uitstekende mogelijkheden. Niet alleen verrijst er een nieuwe muziektempel, ook komt er onder meer een winkel- en wooncomplex. Een deel van de bouwplannen moet in de loop van volgend jaar al een feit zijn. Dan zullen ook een deel van de noordoosttoren en de oostmuur ingepast zijn in de nieuwe bebouwing. Daarmee maakt de bisschopsstad een stukje van zijn geschiedenis zichtbaar voor het publiek.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels