nieuws

‘Duivels dilemma’ gevolg van ondeskundigheid

bouwbreed

De parkeergarage met waterberging in het Museumpark in Rotterdam wordt volgens plan afgebouwd, zij het voor het dubbele van het oorspronkelijke bedrag. Aannemer Strukton mag het project afmaken, maar kan - tegen de zin van het college - alsnog aansprakelijk worden gesteld voor fouten. Aan de hand van het artikel ‘Rotterdam verdeeld over duivels dilemma’ van vorige maand in Cobouw , geeft Alex De Maesschalck zijn mening over de gang van zaken rond de bouw van de parkeergarage. Volgens hem zijn de problemen met de garage te wijten aan een niet-deskundige aanpak.

Als onafhankelijke contractmanager en aanbestedingsdeskundige heb ik zelf het professionele genoegen gehad van dichtbij de wederwaardigheden rond het project parkeergarage Museumpark, Rotterdam te mogen aanschouwen en heb ik er ook wel iets zinnigs over mogen roepen. Verbazing over de gang van zaken en in het bijzonder de omgang van de betrokken gemeentelijke gremia heb ik continu en in toenemende mate gehad.
De kern van de problematiek, wat thans als ‘duivels dilemma’ wordt ervaren ligt niet eens zozeer in technische, dan wel ontwerp-omissies. Ja, die omissies zijn een feit. Neen de problematiek welke nu dus als geëscaleerd en dus een ‘duivels dilemma’ geldt is er een van niet-deskundige aanpak, eerder gedreven door politieke gevoeligheden en dilemma’s dan door voorkomen van financieel verlies en maatschappelijk belang bij tijdige realisatie, struisvogelpolitiek, etc. Ik behandel de ontwikkelingen door middel van reacties op citaten uit het artikel:
1) De blunders en technische problemen bij de bouw van de Museumparkgarage zijn aannemer Strukton niet te verwijten.
Dit acht ik feitelijk en juridisch correct! Dat heeft te maken met de contractuele positie van de opdrachtnemer ten opzichte van opdrachtgever, welke per definitie niet kan toestaan dat omwille van de goede vrede en klantvriendelijkheid, of maatschappelijk belang, de opdrachtnemer vrijwillig en om niet alle risico’s, zelfs de onbekende en ook nog bij voorbaat, op zich neemt. Zo zit de zakelijke wereld niet in elkaar en ik meen ook de politieke niet.
2) ” Een alliantie is wat mij betreft eens maar nooit meer, want qua prijsvorming is dit natuurlijk inferieur aan openbare aanbesteding”, verklaarde Cees de Wijs (directeur gemeentewerken) tijdens een ingelaste commissievergadering. Maar hij ziet weinig keus.
Veel keus is er inderdaad niet, maar als je toch wilde bouwen was die er in beginsel al niet. De alliantie is een uitstekende contractvorm, waarin de opdrachtnemer nu juist zijn bereidheid toont om risico en verantwoordelijkheid te dragen! Noch feitelijk, noch juridisch en commercieel snijdt de geciteerde opmerking hout. De praktijk wijst uit dat er grote efficiëntie en financieel voordeel gehaald kan worden voor alle partijen met juist alliantiecontracten.
Deze contractvorm is onder voorwaarden toepasbaar voor vrijwel alle projectsoorten. De crux, zoals altijd bij deze tot de familie van de geïntegreerde contracten behorende vorm, ligt hem in de verdeling van de risicoaansprakelijkheid. Wil je tot een zinnige risicoverdeling komen dan zijn transparantie en een attitude van échte samenwerking geboden tussen opdrachtgever en opdrachtnemers. Deze waren er niet, althans ik heb er weinig van gemerkt.
Dat thans de projectkosten hoog liggen heeft niets met de contractvorm van doen maar met het technische probleem, de aard en de traagheid van gemeentelijk handelen na het manifest worden van een technisch en risicovol probleem.
Vergeet niet dat ook de veiligheid en de voorgang van de bedrijfsvoering van niets minder dan een ziekenhuis in het geding waren. Wat ik vaker in publicaties heb betoogd en hier wederom herhaal is dat een ieder dient te beseffen dat risico een verhandelbaar goed is. De verkoper is de eigenaar, of bezitter van risico-goed. Dit is uit de aard der zaak de opdrachtgever. Wil je van dat risico af dan moet daar een transactie aan voorafgaan. Niets meer en niets minder. Indien er voor transparantie, duidelijkheid en voortvarendheid was gekozen vanaf het begin en gesteggel over risicoaansprakelijkheid, ondanks de in beginsel reeds overduidelijke risicopositie, was voorkomen, dan was het probleem zo opgelost geweest. Zij het tegen de meerkosten die het technische probleem met zich meebrengt.
3) Volgens De Wijs konden de kosten alleen al in de afgelopen zes maanden met 10 miljoen oplopen door onder meer kosten voor instandhouding van de bouwplaats (50.000 euro per week), stand-by houden van bouwpersoneel en materieel en prijsstijgingen. Vooral dat laatste is volgens hem de reden waarom het oorspronkelijk op 54 miljoen begrote project nu 103,3 miljoen euro moet kosten. Neen, dat is niet de reden, maar alleen het gevolg van het hierboven beschreven handelen, alsmede de aard van een technisch probleem.
4) Versterking is ook nodig aan de fundering van het Sophia Kinderziekenhuis.’ Ja, dat was vanaf het begin erg duidelijk. Echter, dit was ook een van de politiek gevoelige problemen, die helaas niet vanzelf verdwijnen door te talmen. Integendeel.
5) Volgens de alliantieafspraken die na langdurig onderhandelen zijn gemaakt, delen gemeente en aannemer het verlies als de overschrijdingen nog verder oplopen.
Ja, de echte alliantie is als het ware een ‘zakenhuwelijk’ in voor en tegenspoed. Hoe kun je daar nou tegen zijn! Daar kan geen openbare aanbesteding op slechts prijs tegenop. Wie dacht de gemeenteraad dan zou voor de evidente meerkosten opdraaien. Ja, de gemeente zelf. Maar emotioneel hebben enkele gemeenteraadsleden dat kennelijk nog altijd niet geaccepteerd. Of men is niet goed geïnformeerd!
6) De gemeenteraad ziet zich gevangen in wat een D66-commissielid omschreef als ‘een duivels dilemma’. Jammer, u heeft mijn sympathie, maar ik zou zeggen: “Kom op; houdt de rug recht en neemt uw verantwoordelijkheid, want die ligt echt bij of binnen het gemeenteapparaat en zeker niet bij enig ander daarbuiten.”
7) Oppositiepartijen SP en Leefbaar Rotterdam willen af van Strukton en eisen een nieuwe Europese aanbesteding. De Wijs raadt dat sterk af.
U kunt natuurlijk van deze, of ieder andere opdrachtnemer af, maar op grond waarvan, en tegen welke schadeloosstelling? Indien men zich niet juridisch gedegen heeft laten adviseren moeten zulke uitlatingen niet gedaan worden. Behalve dat deze onterecht zijn en de gevolgen kostbaar, loop je als je te ver doorschiet mogelijk ook nog kans wegens smaad aansprakelijk gesteld te worden. Niet doen dus!
Alex De Maesschalck is directeur van ADM Management Consultants , voor bouw en juridisch advies
info@admadvies.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels