nieuws

Projecten profiteren van kritiek op hsl-contracten

bouwbreed

De Hanzelijn, Zuidas, A2 en andere grote infraprojecten moeten profiteren van een kritische evaluatie van de hsl-contracten om nieuwe problemen te voorkomen. Het onhandig opknippen van contracten en duaal opdrachtgeverschap hebben hoge kosten en vertraging in de hand gewerkt.

In het rapport van de Algemene Rekenkamer dat woensdag verscheen priemt de beschuldigende vinger vooral de kant van het ministerie van Verkeer en Waterstaat op als het gaat om fouten en vertragingen rond hsl-zuid. De aansturing van het project door het ministerie gebeurt vanuit twee “werelden”. De projectorganisatie hsl-zuid van Rijkswaterstaat en directoraat-generaal Personenvervoer zijn beide verantwoordelijk voor de uitvoering maar verzuimden met elkaar te communiceren.
“Het ontbrak aan overkoepelende regie”, oordeelt de Rekenkamer. Twee kapiteins aan opdrachtgeverszijde die geen oog hebben voor overlap tussen de verschillende contracten is bijna vragen om problemen. En die deden zich dan ook voor toen de opwaardering van het beveiligingssysteem ERTMS aan de orde was.
Bij de opstelling van het meerwerkcontract met Infraspeed (BAM, Siemens, Fluor) was de projectorganisatie van Rijkswaterstaat vooral te doen de extra kosten binnen de perken te houden. Met de gevolgen voor de planning en dus de eindelijke exploitatie waar het directoraat-generaal Personenvervoer verantwoordelijk voor is, werd door de ambtenaren van Rijkswaterstaat onvoldoende rekening gehouden.

Faillissement

De huidige problemen met vervoerder HSA (NS en KLM) zijn daarvan het gevolg. HSA hangt mogelijk een faillissement boven het hoofd omdat het te hoog heeft ingetekend om de supersnelle trein ooit rendabel te exploiteren. Maar ook voor het Rijk is niet eerder dan 2022 een positief resultaat te verwachten.
Op basis van de ervaring met de hsl-zuid adviseert de Rekenkamer toekomstige grote infraprojecten altijd professioneel en eenduidig aan te sturen met een duidelijk aanspreekpunt. Een aanbeveling die verkeersminister Eurlings ter harte neemt.
Mogelijk nog belangrijker voor de toekomst is de aanbeveling de hsl-contracten aan een kritisch onderzoek te onderwerpen en daar lering uit te trekken. Volgens de Rekenkamer is daarbij bijzondere aandacht nodig voor “organisatie van deskundig opdrachtgeverschap, onderlinge afhankelijkheid van partijen, de noodzaak om te kunnen inspelen op veranderende omstandigheden en de onvermijdbare (financiële) betrokkenheid van de Staat”. De contracten zijn geheim en liggen achter slot en grendel, maar het is duidelijk dat de voorwaarden op verschillende punten anders moeten.

Warboel

Bij de hsl is het vooral misgegaan bij de overlap en raakpunten tussen de contracten. De Rekenkamer verwijt het ministerie een warboel van de contracten te hebben gemaakt, maar feitelijk gaat het om zeven grote contracten. Vijf voor de onderbouw, een voor beheer en onderhoud en een voor exploitatie. Daarbij is vooral op kosten gestuurd en is er onvoldoende gelet op risico’s in de eindfase.
De projectorganisatie heeft in 2002 een risicoanalyse uitgevoerd waaruit 550 risico’s kwamen met een waardeprofiel van bijna 700 miljoen euro. Echter vanaf 2006 is daar nauwelijks meer aandacht aan besteed waardoor de problemen met het beveiligingssysteem zwaar zijn onderschat.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels