nieuws

Kennis aanbesteden moet op een hoger peil worden gebracht

bouwbreed

Beter aanbesteden begint volgens Thijs Mackus en Remco Pouwels van De NieuwBouw bij jezelf. Al moeten de aanbestedende diensten wel de ruimte krijgen om zelf een doelmatig aanbestedingsbeleid op te stellen.

Dat we met de huidige aanbestedingsspelregels te ver zijn doorgeslagen, beseft iedereen inmiddels wel. Alleen ontbreekt het momenteel aan daadkracht en leiderschap bij de lokale en regionale politiek om dit te doorbreken.

Falend

In het systeem van aanbesteden heeft de politiek ‘faire mededinging’ min of meer heilig verklaard. Het principe van gunning op de laagste prijs staat daarbij hoog in het vaandel. De wijze waarop het resultaat tot stand komt lijkt van ondergeschikt belang. Hoewel het huidige aanbestedingsbeleid van de diverse overheden anders doet vermoeden.
In het beleid stelt de politiek de spelregels vast voor het rechtmatig, transparant en integer laten verlopen van aanbestedingsprocedures. Alleen lijkt diezelfde politiek nauwelijks geïnteresseerd in de praktische uitvoerbaarheid van het beleid. Hierdoor ontstaan nodeloos ingewikkelde aanbestedingsprocedures, die regelmatig de toets der kritiek van de diverse accountants- en controlediensten niet doorstaan. De politiek ervaart dit als falend beleid en scherpt vervolgens de spelregels nog verder aan. Meestal hebben die aanscherpingen tot gevolg dat de ruimte nog beperkter wordt om met een doordachte aanbestedingswijze tot een optimaal resultaat te komen. De doelmatigheid is bij een doorsnee aanbesteding dan meestal ook ver te zoeken, terwijl de belastingbetaler graag ziet dat zijn centen op een verantwoorde manier worden uitgegeven. Er moet daarom meer ruimte komen voor het stimuleren en belonen van een doordachte aanbestedingswijze. De nieuwe aanbestedingswet biedt daar echter geen oplossing voor, al denkt de politiek hier heel anders over. Dat is ook de uitkomst van een onlangs door De Nieuwbouw georganiseerde discussiebijeenkomst over aanbesteden, en de nieuwe - nog door de Eerste Kamer goed te keuren - aanbestedingswet. Met een opkomst van ruim veertig jonge professionals van de overheid, adviesbureaus en aannemers was de bouwsector tijdens deze bijeenkomst in al zijn gelederen redelijk vertegenwoordigd. Als inleiding voor de discussie gaven de heren dr.ir. Frens Pries (directeur Balans & Result en actief binnen PSIBouw) en prof. mr. Chris Jansen (hoogleraar faculteit der rechtsgeleerdheid aan de VU in Amsterdam) twee boeiende presentaties. Ook zij kwamen tot de conclusie dat het aanbesteden anders moet. Frens Pries noemt daarbij de kunst van het loslaten en Chris Jansen gaf aan dat ‘faire mededinging’ niet het enige belang is dat met een juiste vraagspecificatie bewaakt moet worden. Niet het aanbestedingsrecht belemmert het probleemloos en efficiënt aanbesteden, maar juist het aanbestedingsbeleid of het gebrek hieraan. Zelf neemt de politiek, zowel lokaal als nationaal, niet de verantwoordelijkheid voor slecht uitgevoerde aanbestedingsprocedures vanwege falend beleid. Geen enkele wethouder of ambtenaar heeft hier echter persoonlijk lering uit getrokken dan wel rigoureuze maatregelen genomen om soortgelijke situaties in de toekomst te voorkomen.

Leidraad

Aanbesteden moet beter, maar kan ook beter volgens de aanwezigen bij de discussiebijeenkomst. De in ontwikkeling zijnde leidraad aanbesteden, het spoorboekje voor aanbestedende diensten, lijkt een stap in de goede richting. Ondanks dit spoorboekje zouden mensen zonder voldoende kennis van aanbesteden de plank alsnog behoorlijk mis kunnen slaan. Het kennisniveau bij de aanbestedende diensten moet daarom omhoog. Grote aanbestedende diensten zoals Rijkswaterstaat onderkennen dit, getuige recente artikelen in deze krant (zie: ‘Rijkswaterstaat snakt naar pps-deskundige’, 7 maart 2007 of ‘Kennispool moet pps-projecten ondersteunen’, 2 maart 2007). Dit geldt echter alleen voor de grote projecten die als geïntegreerd contract of pps op de markt komen. Ook voor de kleine(re) projecten, moet de kennis van het aanbesteden op een hoger peil worden gebracht. Daarbij moeten geen nieuwe juristen worden opgeleid. Goed aanbesteden heeft namelijk niet zo zeer met wetten te maken, als wel met het verantwoord uitgeven van de belastingscenten van de burgers. Opdrachtgevers zijn hier leidend in maar opdrachtnemer moeten daarbij ondersteunen. Dit om meer begrip te krijgen voor elkaars belangen en om meer ruimte te hebben om te leren van elkaars fouten.
Kortom beter aanbesteden begint bij jezelf, al zal de regionale en lokale politiek ons daar wel de ruimte voor moeten geven.
Thijs Mackus en Remco Pouwels
zijn leden van De NieuwBouw
www.deNieuwBouw.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels