nieuws

Zoek maatregelen die projecten bespoedigen

bouwbreed

In een recente brief aan de Tweede Kamer gaat het kabinet in op mogelijke maatregelen voor het vereenvoudigen en versnellen van de besluitvormingsprocedures voor grootschalige infrastructuurprojecten. Daarin wordt gesteld dat voor verdere versnelling de aandacht vooral gericht moet zijn op het beperken van de inspraakmogelijkheden en de betrokkenheid van decentrale overheden. Dit is volgens Gijs Jurgens een risicovolle oplossingsrichting, temeer nu een andere maatregel, het ‘vervlechten’ van de besluitvormingsprocedure en de aanbestedingsprocedure voor de realisatie van een project, buiten beschouwing blijft.

Uit verschillende onderzoeken naar de duur van besluitvormingsprocedures voor grootschalige infrastructuurprojecten is gebleken dat het versnellen daarvan vooral moet worden gezocht in het verbeteren van het procesmanagement. De ministers van VROM en Verkeer en Waterstaat geven in hun brief aan dat er inmiddels een aantal maatregelen is genomen (bijvoorbeeld de verkorte Tracéwetprocedure) maar dat voor verdere versnelling de aandacht vooral gericht zal moeten zijn op het beperken van de inspraak, de betrokkenheid van de decentrale overheden en het stellen van lagere eisen ten aanzien van het detailniveau van de geldende regelgeving.
Boemerang
De voorgestelde aanpak kent twee bezwaren. In de eerste plaats bestaat er een reële kans dat het beperken van de mogelijkheden voor inspraak en advies – een fundamentele verworvenheid in Nederland -, als een boemerang zal terugkeren in de zin dat meer belanghebbenden tegen het genomen ruimtelijk besluit in beroep gaan met alle tijdsrisico’s van dien.
In de tweede plaats wordt uitgegaan van een te eenzijdige benadering omdat de aanpak alleen focust op het bespoedigen van de besluitvormingsprocedure terwijl het gewenste einddoel, het project zo snel mogelijk in fysieke zin te realiseren, buiten beschouwing blijft. Het is daarom raadzaam om ook te kijken naar maatregelen die kunnen leiden tot bespoediging van de realisatie van een project zonder daarmee de omgeving en de decentrale overheden te beperken in hun mogelijkheden tot inspraak en advies. Vanuit dit perspectief is ‘vervlechting’ een interessante mogelijkheid. Het is overigens opmerkelijk dat deze maatregel nergens in de brief aan de Tweede Kamer wordt genoemd, terwijl hieraan in opdracht van de Taskforce pps in 2005 toch reeds aandacht is besteed en er nu zelfs eerste ervaringen vanuit de praktijk zijn.

Benutten

Wat houdt vervlechting bij een project dan in? Vervlechting betreft het deels gelijktijdig doorlopen van de aanbestedingsprocedure en de besluitvormingsprocedure, vaak de tracé/m.e.r.-procedure hoewel vervlechting ook prima toepasbaar is bij andere ruimtelijke procedures.
Vervlechting kan om meerdere redenen worden toegepast hetgeen mede afhankelijk is van het tijdstip waarop de aanbestedingsprocedure aantakt ten opzichte van de besluitvormingsprocedure. Voorbeelden zijn het benutten van kennis en creativiteit van de markt in de planstudie, het vroegtijdig verkrijgen van financiële zekerheden maar ook tijdwinst. Bovendien is de verwachting dat er door het parallel meelopen van een aanbestedingsprocedure tijdens de besluitvormingsprocedure een extra impuls voor de Rijksoverheid ontstaat om het daarbij behorende proces strakker te regisseren.

Tijdwinst

De praktijkervaringen met vervlechting zijn tot nu toe beperkt. Toch leert een wegenproject zoals N31 Zürich – Harlingen dat er mogelijkheden zijn om met een relatief simpel model van vervlechting tijdwinst te behalen.
Terwijl normaliter projecten pas starten met de (voorbereiding van) de aanbesteding ná het verkrijgen van een onherroepelijk tracébesluit, is bij dit project al met de aanbestedingsprocedure gestart na het beschikbaar komen van het ontwerptracébesluit. Het risico op (gedeeltelijke) vernietiging van het tracébesluit – en daarmee mogelijk mislukken van de aanbestedingsprocedure – werd hier klein geacht, juist omdat de nodige aandacht was besteed aan overleg met de omgeving. De door Rijkswaterstaat gemelde tijdswinst voor dit project bedraagt één jaar, hetgeen aanzienlijk is. De toekomst zal verder moeten uitwijzen welke tijdwinst met vervlechting bij andere projecten kan worden geboekt.

Doorlooptijd

Overigens biedt vervlechting niet in alle gevallen een oplossing voor het versnellen van projecten. Indien bijvoorbeeld sprake is van een instabiele projectscope en /of projectomgeving, is het risicovol om al in een vroegtijdig stadium de markt te betrekken; de kans dat de vervlechting mislukt, is dan groot. Daarbij dienen bij vervlechting de besluitvorming en realisatie altijd in samenhang te worden bezien omdat vervlechting soms kan leiden tot een langere doorlooptijd van de besluitvorming vanwege interactie met de aanbesteding terwijl het project toch eerder gereed komt. De conclusie is dat voor het versnellen van grootschalige infrastructuurprojecten niet alleen gekeken dient te worden naar het beperken van inspraak en advies in de besluitvormingsprocedure maar dat er ook andere maatregelen mogelijk zijn. Vervlechting is daar een goed voorbeeld van.
Mr.ir. G.A. Jurgens
Legal & Contracting,
AT Osborne bv, Utrecht
gju@atosborne.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels