nieuws

Graag serieuze aandacht voor kleur in ontwerp

bouwbreed

In het centrum van Rotterdam stond enkele jaren een opvallende blikvanger. Een fel blauw huizenblok aan de Beukelsdijk, dat nu gesloopt is. ‘Beukelsblauw’ zoals het kunstwerk van Florentijn Hofman heette trok over de hele wereld aandacht.

In het centrum van Rotterdam stond enkele jaren een opvallende blikvanger. Een fel blauw huizenblok aan de Beukelsdijk, dat nu gesloopt is. ‘Beukelsblauw’ zoals het kunstwerk van Florentijn Hofman heette trok over de hele wereld aandacht.

Conservatief

De wonderlijke surreële sfeer van Hofman’s kunstwerk werd geroemd. Het is een voorbeeld van kleurgebruik dat bewust afwijkt van het stadsbeeld. Of van de traditionele opvattingen van architecten en stedenbouwers, die zich nogal eens willen conformeren aan het kleurgebruik in de directe omgeving. Dat geschiedt trouwens ook onder druk van welstandscommissies die over het algemeen niet erg enthousiast zijn over het toestaan van uitbundige of afwijkende kleuren. Of van – toekomstige – bewoners die vaak conservatief zijn in hun kleurbeleving. Eigenlijk is het merkwaardig dat in ons land zo weinig oorspronkelijk en gedurfd met het kleurgebruik in de gebouwde omgeving wordt omgegaan. Aan de ene kant komen er immers nieuwe (en betere) bouw- en verfmaterialen op de markt en ontstaan er nieuwe kleurenschema’s.
Bewoners en gebruikers van woningen en kantoren verlangen steeds meer naar een eigen, individuele, identiteit, die zich ook weerspiegelt in een eigen kleurengamma, maar worden daarin teleurgesteld door het huidige aanbod. Natuurlijk, er zijn gelukkig uitzonderingen.
Sommige Vinex-wijken, zoals in Ypenburg-Waterwijk of in de Eilandenbuurt in Almere, hebben in dat opzicht beter geluisterd naar de wensen en ideeën van de toekomstige bewoners. Maar dat zijn uitzonderingen. Zoals de ‘rode donders’ zoals in de volksmond de drie appartementengebouwen heten die je vanaf de snelweg (A6) bij Almere goed kunt zien en eigenlijk een soort icoon zijn geworden. Of de woontorens op de Boompjes in Rotterdam. Of het bont betegelde winkelpand op de Groenmarkt in Den Haag. Maar in vergelijking met het buitenland is het allemaal mondjesmaat. Een gemiste kans voor vernieuwing, voor versterking van de identiteit. Kleur is veelbepalend en zou – als het goed is – niet weg te denken moeten zijn in de publieke buitenruimte. Zeker als daarbij ook de bebouwde omgeving wordt betrokken.
De kleuren van de voorwerpen en gebouwen in de publieke ruimte kunnen grote invloed hebben op de omgeving en op de (gevoelens van) gebruikers van de publieke ruimte. Reden waarom in discussies binnen een gemeente kleur met regelmaat punt van aandacht en van discussie zou moeten zijn. Dat is ook het vertrekpunt van de Stichting Kleur Buiten, die die discussie aanwakkert. Maar pas op, kleur is niet alleen een vernisje, een panacee voor een slecht doordachte of ontworpen woonwijk.
De stichting wil graag dat er serieus aandacht wordt geschonken aan het kleuraspect in de ontwerpfase en dat dat ook wordt meegenomen en meegewogen bij de besluitvorming in de gemeenteraad of door het college van burgemeester en wethouders. In dat opzicht is het vreemd dat daarvoor eigenlijk geen heldere criteria bestaan.

Eenheid

Persoonlijke opvattingen van het gemeentebestuur, ambtenaren, welstandscommissies, stedenbouwkundigen en (landschap) architecten blijken een dominante rol te spelen bij de kleurkeuze. Met als argument dat ontwerpen en het beoordelen van die ontwerpen toch in zekere mate een subjectief proces vormen. Daarmee staat de burger, de consument dus, lelijk buiten spel. En dat terwijl de huidige, grote vrijheid voor architecten en ontwikkelaars tot flexibeler plannen zou moeten leiden. Ook qua kleurgebruik. Des te belangrijker is het om aandacht te besteden aan de openbare ruimte, zodat deze door materiaal- en kleurgebruik de eenheid of identiteit van een bepaalde wijk kan bevorderen. Dat mag zeker niet alleen aan materiedeskundigen worden overgelaten. Iedereen heeft recht op een eigen smaak, een eigen kleur en een woonomgeving met een duidelijk eigen identiteit.
Drs. Robbert Coops
Sociaal-geograaf en algemeen directeur van HVR, Den Haag
robbert.coops@hvrgroep.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels