nieuws

Stop aanleg van nieuwe bedrijventerreinen opnieuw

bouwbreed

Gedeputeerde Asje van Dijk van de provincie Zuid-Holland denkt dat het vanzelf goed komt als je nieuwe bedrijventerreinen maar “goed inpast in de omgeving” en “laat beheren met en door bedrijven”. Een duurzame economie ontstaat volgens Ellen Verkoelen echter niet zomaar. Zonder visquota waren onze zeeën nu allang leeg. En zonder schaarste te creëren voor bedrijfslocaties hebben we straksgeen landschap meer over.

Gedeputeerde Asje van Dijk van de provincie Zuid-Holland denkt dat het vanzelf goed komt als je nieuwe bedrijventerreinen maar “goed inpast in de omgeving” en “laat beheren met en door bedrijven”. Een duurzame economie ontstaat volgens Ellen Verkoelen echter niet zomaar. Zonder visquota waren onze zeeën nu allang leeg. En zonder schaarste te creëren voor bedrijfslocaties hebben we straksgeen landschap meer over.

Van Dijk schrijft in zijn artikel ‘Gevoelige discussie over ruimte vraagt om zorgvuldigheid in Cobouw van 8 februari 2007 (nummer 27) dat de provincie geen plannen zal maken voor bedrijventerreinen die niet nodig zijn. Volgens hem moeten we echter voorkomen dat er een tekort ontstaat aan moderne, concurrerende en duurzame bedrijventerreinen en is nieuwe grond daarom wel nodig. Volgens Van Dijk kun je duurzaamheid vervolgens garanderen “door een goede inpassing van nieuwe terreinen in de landschappelijk omgeving en door het beheer van het terrein met én door bedrijven”. Helaas valt er op dit beleid nogal wat af te dingen.
Om een echt duurzame economie te realiseren en ruimteverspilling te voorkomen is echt een andere visie nodig. De stelling dat de provincie geen nieuwe terreinen toestaat die niet nodig zijn, is daarbij niet erg geloofwaardig.

Onstuimig

Wat is de situatie? De vraag naar bedrijventerreinen zal na 2015 gaan dalen en is nu al veel lager dan het aanbod. Tegelijk is het aantal bedrijventerreinen in de afgelopen jaren extreem gegroeid; van 1,8 procent van de totale oppervlakte van Nederland in 1990 tot 2,6 procent in 2003. De groei van het aantal kavels gaat nog onstuimig door, met als gevolg dat bedrijven vertrekken van oude lelijke bedrijventerreinen naar fris ogende en ruim opgezette nieuwe terreinen. En geef die bedrijven eens ongelijk, want door het overaanbod van nieuwe kavels is de grondprijs laag. Té laag, aangezien menig ondernemer een kavel koopt dat soms wel twee keer groter is dan wat hij nodig heeft. Daardoor zie je op industrieterreinen vaak troosteloze goedkope laagbouw, afwisselend met stukken slecht onderhouden grasland.
Van Dijk wijst erop dat er toch nieuwe bedrijventerreinen nodig zijn, omdat soms een oud terrein vlakbij de stad bijvoorbeeld een woonfunctie krijgt. Dat klopt. Maar hier haalt Van Dijk wel oorzaak en gevolg door elkaar. Door het grote aanbod van nieuwe kavels ontstaat leegstand en verpaupering op de oudere terreinen, waardoor werkgelegenheid uit steden wegtrekt met een toename van woon-werkverkeer tot gevolg. Gemeenten voelen zich vervolgens genoodzaakt om de verpauperde gebieden te transformeren naar woonwijken en de vicieuze cirkel is rond.
Leegstaande terreinen opnieuw ontwikkelen voor bedrijven is daarom een betere optie. Er doet zich echter het probleem voor dat de overheid zorgt voor overaanbod. Bijna elke gemeente wil graag geld incasseren uit grondopbrengst en wil werkgelegenheid creëren. Het openhouden van het landschap heeft daarentegen geen economische waarde.

Verkopen

De Milieufederatie beschikt over een arsenaal aan ideeën en oplossingen voor een duurzame en zorgvuldige planning van bedrijventerreinen. Een goed voorbeeld is de provincie Limburg, die het Landbouw Economisch Instituut een oplossing heeft laten onderzoeken. Daaruit blijkt dat de nota Ruimte de mogelijkheid biedt om het aantal te ontwikkelen hectaren schaars te maken om de rechten voor die hectaren vervolgens te ‘verhandelen’ tussen de gemeenten. Net zoals met visquota, melkrechten en het recht om broeikasgassen uit te stoten. Een boer die minder koeien wil houden kan zijn resterende rechten verkopen aan een andere boer. Datzelfde geldt voor een fabriek die in het bezit is van CO 2 -rechten en een slimme oplossing heeft bedacht om de uitstoot te verminderen. Als de overheid het totaal aan ‘rechten’ beperkt, krijgt duurzaam ondernemen economische waarde. Datzelfde principe kan dus worden gebruikt voor nieuwe bedrijventerreinen.
De provincie kan gemeenten een beperkt aantal rechten geven, ongeveer gelijk aan de vraag minus het aantal leegstaande hectaren op oude terreinen. Een gemeente die het landschap open wil houden kan rechten verkopen en een gemeente die wil ontwikkelen kan eventueel bijkopen en de rekening doorberekenen in de kavelprijs. Het aanleggen van een nieuw terrein wordt met dit systeem een keuze in plaats van een financiële noodzaak. Gemeenten die rechten verkopen, kunnen de opbrengst bijvoorbeeld gebruiken voor het oplappen of subsidiëren van bedrijven op oudere terreinen. Door deze marktwerking krijg je bovendien bedrijven op plekken waar zij economisch het beste passen. Dus; waar de juist opgeleide werknemers wonen of waar de toeleverancier zit. Dat bespaart mobiliteit en files.
Door quota ontstaat een marktconforme grondprijs, waardoor ondernemers vanzelf kiezen voor meer verdiepingen of voor een gezamenlijke kantine met de andere bedrijven op het park. Of voor een gezamenlijk distributiecentrum. Daarbij kunnen op initiatief van de provincie bepaalde terreinen zich langzaamaan specialiseren in één sector; in Alphen aan den Rijn bijvoorbeeld de distributie van kleding. Textielbedrijven kunnen goederen dan makkelijker naar winkelcentra vervoeren in dezelfde vrachtwagens. Dat is goed voor de portemonnee van de ondernemer én goed voor de leefbaarheid in de binnensteden.
Kortom, laten we maar hopen dat gedeputeerde Van Dijk oprecht wil voorkomen dat er geen bedrijventerreinen meer bijkomen die niet nodig zijn.
Ellen Verkoelen
Milieufederatie Zuid-Holland

Overheid zorgtvoor overaanbod

De wet van vraag en aanbod veroorzaakt op haar beurt de lage prijs voor nieuwe schone kavels, waardoor het oplappen van oude bedrijventerreinen voor ondernemers financieel niet aantrekkelijk is.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels