nieuws

Zuiderzeelijn zet politieke betrouwbaarheid op spel

bouwbreed Premium

De Zuiderzeelijn is geen project van enkele havenbaronnen. Wat de spindocters van het ministerie van Verkeer en Waterstaat ook zeggen, aldus de Groningse commissaris van de koningin Max van den Berg.De politiek moet de Zuiderzeelijn fair benaderen. Sla geen flater. Voor Max van den Berg staat de geloofwaardigheid van politiek Den Haag behoorlijk op het spel.

Beloften over de Zuiderzeelijn zijn snel verdampt
Iedereen in het noorden herinnert zich de warme woorden. Zelfs premier Balkenende liet zich verlokken tot positieve uitspraken over de miljardenlijn. De verkiezingen zijn al weer een tijdje geleden, beloften worden snel gebroken. De politiek wil helemaal geen Zuiderzeelijn: het noorden moet maar tevreden zijn met een alternatief cadeau. Commissaris van de Koningin Max van den Berg wil zich echter niet laten beetnemen. Want afspraak is afspraak. “Wie beloften breekt, speelt met de betrouwbaarheid van het politieke bestuur.”
Keihard is de boodschap die hij morgen meeneemt naar Den Haag. De commissaris gaat met verkeersminister Eurlings om tafel om de door het noorden begeerde lijn alsnog binnen te halen. Hoewel Haagse wandelgangen gonzen van de geruchten dat de Zuiderzeelijn ten dode is opgeschreven, blijft Van den Berg optimistisch. “Dit is geen project van enkele havenbaronnen, zoals de Betuwelijn. Het verschil zit hem in de regio en de marktpartijen die willen meedoen. Het is natuurlijk niet zo dat er nul procent risico in zit, maar wij werken wel vanuit een andere positie. Het noorden betaalt zelf 1 miljard euro. Op een bedrag van 3,8 miljard is dat best veel.”
Het steekt de Van den Berg dan ook dat de overheden in de regio Amsterdam-Almere slechts 260 miljoen euro inbrengen om 3,5 miljard euro te krijgen voor de aanpak van de A6/A9 en het openbaar vervoer. “Een schijntje als je dat afzet tegen onze eigen financiële inbreng.”
Eurlings krijgt morgen alle argumenten voor zijn kiezen. De noordelingen hebben hun bokshandschoenen allesbehalve opgeruimd, zien nog volop kansen. Vorige week nog eisten de drie noordelijke staten strijdbaar in een resolutie hun Zuiderzeelijn op.
Van den Berg vraagt de minister visie en durf. “Hij mag een grote kans voor Nederland niet verloren laten gaan. Nee is alleen goed voor de boekhouders van de korte termijn. Dan ligt onze duurzame visie op het kerkhof van diezelfde boekhouders.”
Wat de commissaris betreft moet Eurlings snel opdracht geven de planstudies in te vullen. “Dat is fair. Als de exploitatie of de investeringen uiteindelijk anders worden, dan mag hij dat dan ook zeggen. Maar het is onverantwoord geen besluit te nemen. We kunnen de 3,8 miljard euro niet laten liggen.”
Dat het touwtrekken om de Zuiderzeelijn slechts het gevolg is van een sterke bestuurlijke lobby, zoals de wethouder van Almere Adri Duivesteijn zei, doet Van den Berg af als lariekoek. “Almere wil gewoon die centen zelf. Wat betreft nut en noodzaak: de marktpartijen zijn niet weggelopen.”
De commissaris wijst er in het Gronings provinciehuis nog maar eens op dat de afspraak voor een Zuiderzeelijn gewoon zwart op wit in het regeerakkoord staat. Mocht het project economisch absoluut onhaalbaar blijken, dan ligt er een compensatieregeling van 1,4 miljard euro klaar. Het alternatieve infrapakket bestaat onder andere uit de aanpak van de Zuidelijke Ringweg om Groningen, in combinatie met subsidie voor de vestiging van kennisinstellingen en innovatieve bedrijven. Maar daar voelt Max van den Berg niks voor. “Echt een sigaar uit eigen doos. Het zijn infraprojecten die het Rijk toch al moet uitvoeren.”
Het verwijt dat de Zuiderzeelijn door de discussie over compensatie al door het noorden is opgegeven, legt hij naast zich neer. “Dat wij de lijn laten lopen, is iets wat de spindocters van het ministerie van Verkeer en Waterstaat de buitenwacht willen laten geloven.” Van den Berg voelt zich gesteund door bouwvoorman Elco Brinkman, VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes, MKB Nederland-voorzitter Loek Hermans en Siemens-topman Martin van Pernis. Allen spraken zich onlangs uit voor de Zuiderzeelijn. “Deze mensen hebben door dat we nieuwe verbindingen nodig hebben. En ook over Europa. Dat is veel essentiëler dan de beleidsmakers in de Randstad door hebben.”
De 61-jarige politicus vreest zelfs dat – “als we niet op tijd bij de les zijn” – Duitsland ons land uiteindelijk de rug zal toekeren. “Duitsland zal dan meer en meer naar het zuiden kijken. Dat zou Nederland niet moeten willen”, benadrukt hij. Sterker nog, laatst drukte zijn collega uit Nedersaksen hem nog op het hart dat Duitsland het van het grootste belang vindt dat de lijn er komt. “Zij zoeken verbinding met de Randstad. Niet alleen het noorden wordt er beter van”.
De oud-voorzitter van de PvdA is overtuigd dat de Zuiderzeelijn nooit van tafel zal gaan. “Dat dwingt het project gewoon af. We kunnen tien jaar wachten en het dan weer oppakken. Of nu al de juiste beslissing maken.” Grimmig schetst Van den Berg een voor Eurlings vervelend scenario: “Hij kan beter vrienden met ons zijn over de Zuiderzeelijn. Het is natuurlijk allesbehalve leuk om constant met vier provincies in debat te moeten over verschillende compenserende projecten.”
Max van den Berg benadrukt het nog maar eens: “Wat je fundamenteel aan een landsdeel geeft, krijg je in vertrouwen terug. Politiek Den Haag moet begrijpen dat wanneer je de afspraken niet nakomt, de kloof tussen burgers en politiek heel groot wordt. Ook in het noorden zitten stemmers.” n

Reageer op dit artikel