nieuws

Kakigroen verandert in bladgroen met beetje rood

bouwbreed

De Koude Oorlog is voorbij en daarom stoot het Rijk 53 voormalige defensieterreinen af. Natuur krijgt de hoofdrol bij de herbestemming, maar 200 hectare komt vrij voor bouw. Sommige locaties hebben de potentie van nieuwe ‘Wassenaars’. Het Rijk zet 53 overtollige militaire terreinen uit de Koude Oorlog in de aanbieding met een totale oppervlakte van 2200 hectare. Op veertien daarvan is ruimte voor projectontwikkeling in de vorm van wonen, zorg en recreatie. Met de winst daarvan wordt op de andere terreinen de natuurontwikkeling bekostigd.

Landelijk projectleider Arjen Roek die zowel in dienst is bij de Dienst Landelijk Gebied (Landbouw), als Domeinen (Financiën), zorgt ervoor dat alle terreinen opnieuw een bestemming krijgen. Ongeveer 90 procent van de grond verandert in natuur. Op 10 procent is ruimte voor ‘rode’ functies als huizen, recreatie, landgoed, zorginstelling of golfterrein. Van de 2200 hectare komt zo’n 200 hectare vrij voor andere bestemmingen en ontwikkelaars staan in de rij.
“Grond is schaars en wie dat in de aanbieding heeft, kan belangstelling verwachten”, stelt Roek nuchter. Van de 53 terreinen is een derde momenteel nog in gebruik bij Defensie. Tegelijk zijn al zeven terreinen overgedragen aan nieuwe eigenaren en volgen op korte termijn nog eens tien percelen. Een deel komt via openbare inschrijving op de markt, verwacht Roek.
Kansvolle projecten voor ontwikkelaars is bijvoorbeeld het oefenterrein bij Tilburg, dat voor 75 procent vrijkomt voor woningen en bedrijven. Het gebied is verkocht aan de provincie. Ook mobilisatiecomplex Bussum en het verbindingscentrum Oegstgeest zijn potentiële nieuwe ‘Wassenaars’. Beide percelen liggen in een landelijke omgeving en grenzen nu al aan villawijken. De potentie is duidelijk.
Dat geldt ook voor Kamp Koningsweg Noord bij Arnhem. Voor de monumentale panden is al vanuit diverse marktpartijen belangstelling getoond. Op het voormalige oefenterrein Veldhuizen komen mogelijk tachtig nieuwe woningen. Daarnaast krijgen uitdrukkelijk woonzorgcomplexen een kans om huisvesting te creëren. De vliegschool op de Kop van Deelen is voor 2,5 miljoen euro al overgedragen aan de Hoenderloo Groep die daar moeilijk opvoedbare kinderen huisvest. Voor Stegerveld, Wilp en Koningsweg Noord wordt nu gestudeerd op de mogelijkheden om wonen en zorg te combineren. Tegelijk wordt voor de locatie Stegerveld bekeken of de oude bunkers kunnen dienen als rijpingsplek voor kaas.
Bunkers, loodsen en opslagplaatsen worden niet allemaal gesloopt, maar blijven deels behouden vanuit cultuurhistorisch perspectief en opnieuw gebruikt met een nieuwe bestemming.
De terreinen stammen bijna allemaal uit de Koude Oorlog en hebben gediend als opslagplaats voor munitie, militaire voertuigen of voorraden. Uitzonderingen vormen de forten Lunet en Everdingen die al uit 1815 stammen en tot 1940 onderdeel waren van de Hollandse Waterlinie. De verdedigingswerken worden binnenkort overdragen aan de gelijknamige stichting.
Stuk voor stuk zijn de percelen bomenrijk. “Als ze niet in een bosrijke omgeving lagen, werden er bomen geplant om activiteiten uit het zicht te houden.”
Aan Roek de schone taak een balans te vinden tussen de rode en groene functies. De hele operatie moet budgetneutraal verlopen en wordt in 2011 afgerond. Opvallend is dat van winstmaximalisatie geen sprake is en bewust is gekozen voor landelijke verevening. Het ministerie van Landbouw betaalde 15 miljoen euro voor de terreinen en met herinrichting en sloop zijn nog eens enkele tientallen miljoenen gemoeid. Roek houdt voortdurend de cash-flow in de gaten en weet precies waar de ruimte zit, al houdt hij zorgvuldig zijn kaken op elkaar om daar iets over los te laten. “We vliegen alle 53 projecten tegelijk aan. Dat is ook het unieke van de samenwerking tussen Domeinen de Dienst Landelijk Gebied. De grondexperts en groenexperts vullen elkaar aan.” Nog nooit eerder zijn zoveel terreinen tegelijk financieel op elkaar afgestemd. Voor een overzicht zie internetlink onderaan dit artikel. “Normaal zoek je de verevening binnen een project. Hierbij zullen sommige locaties forse verliezen lijden die worden goedgemaakt met de verkoop van grond of gebouwen op andere terreinen. Het kost het Rijk geen cent, maar tegelijk komt er wel veel mooie natuur voor terug.”
Het afstoten en te gelde maken van militaire terreinen had miljoenen in het laatje kunnen brengen door grootschalige woningbouw toe te staan. Voorbeelden daarvan zijn vliegveld Valkenburg en de Kromhoutkazerne. Maar beide projecten vallen buiten dit project, waar heel bewust de natuur op de eerste plaats is gezet.
“Veel oefenterreinen en complexen lagen al midden in de natuur en vallen soms onder de Ecologische Hoofdstructuur. Daar is geen enkele twijfel over de nieuwe bestemming: natuur. Waalsdorp, Gorsselse Heide en De Dellen zijn voorbeelden van.” Staatsbosbeheer heeft al enkele terreinen overgenomen en Natuurmonumenten krijgt ook een aantal terreinen in beheer. Daarnaast is belangstelling van vermogende particulieren die interesse hebben voor grootschalige natuurontwikkeling.
Voor het grootste deel geldt dat kakigroen gewoon bladgroen wordt, waarbij hooguit wat ruimte is voor toevoeging van recreatieve activiteiten. De militaire verzamelcomplexen Dongen, Zeeland en Rips Oploo zijn daar enkele voorbeelden van. Het grondgebied wordt volledig teruggeven aan de natuur. Alleen enkele dienstwoningen die op de terreinen staan, behouden hun woonfunctie. n
www.ontwikkelingmilitaireterreinen.nl.

Overbodige militaire terreinen

1. Mobilisatiecomplex Dongen 20 % rood
2. Munitieopslag Loon op Zand natuur
3. Mobilisatiecomplex Tilburg natuur
4. Oefenterrein Heesch Bernheze natuur
5. Magazijn Nistelrode natuur
6. Mobilisatiecomplex Zeeland 10% rood
7. Mobilisatiecomplex Rips-Oploo 50% rood
8. Magazijn Baarle-Nassau 20% rood
9. Mobilisatiecomplex Spoordonk 10% rood
10. Munitieopslag Eisendorp natuur
11. Magazijn Erp 20%rood
12. Kamp Gilze natuur
13. Magazijn Wanroij natuur
14. Mobilisatiecomplex Valkenswaard natuur
15. Buitengebied Isabellakazerne natuur
16. Mobilisatiecomplex Schaijk 10% rood
17. Munitieopslag Donderen landgoed/recreatie/zorg
18. Oefenterrein Baloerveld natuur
19. Munitieopslag NW-Ballinge natuur/wonen/zorg
20. Oefenterrein Anloo natuur
21. Oefenterrein Havelte-Oost natuur
22. Munitieopslag Stegerveld zorglandgoed/recreatie/natuur
23. Munitieopslag Bruineveld landgoed/recreatie
24. Zender Beckum recreatiewoningen
25. Site Twekkelo woonboerderij/natuur
26. Munitieopslag Scherpenberg natuur/golfbaan
27. Mobilisatiecomplex Veldhuizen wonen
28. Mobilisatiecomplex Wilp recreatie/natuureducatie/natuur
29/34. Oefenterrein Het Groote Veld natuur
35. Kamp Koningsveld Noord wonen/zorg/kunst/cultuur/natuur
36. Kazernecomplex Zeven Provinciën wonen/zorg/kunst/cultuur/natuur
37. Mobilisatiecomplex Alverna natuur/landgoed/wonen
38/39. Defensiegebouwen Kop jeugdzorg van Deelen en pompgebouw
40. Oefenterrein De Dellen natuur
41. Oefenterrein Gorsselse Heide natuur
42. Vliegveld Bergen natuur
43. Magazijn Egmond opslag
44. Magazijn Bergen wonen/opslag/ateliers
45. Mobilisatiecomplex Bussum wonen/bedrijven-natuur
46. Oefenterrein Waalsdorp natuur
47. Verbindingscentrum Oestgeest wonen
48. Munitieopslag Benschop natuur/recreatie
49. Fort Lunet Hollandse Waterlinie
50. Munitieopslag Austerlitz natuur
51. Fort Everdingen Hollandse Waterlinie
52. Oefenterrein Rhenen natuur
53. Zender Meinweg natuur

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels