nieuws

Jowenko Explosieve Demolitie laat vloeren van bouwkuip langs spoor ploffen

bouwbreed

Langs het spoor in Bergen op Zoom moeten zes betonnen vloeren van evenzoveel bouwkuipen gesloopt worden. Breken is hier geen optie omdat spoorwegbeheerder Prorail zo weinig mogelijk trillingen wil, zo kort op de spoorbaan. Danny Jowenko van Jowenko Explosieve Demolitie uit het Zeeuwse Veere doet het daarom met explosieven. De methode blijkt kort en hevig, maar uiterst effectief.

an weerszijden van de Markieszaatsweg in Bergen op Zoom heerst flinke bedrijvigheid. Waar je ook kijkt zijn zandwagens en graafmachines aan het werk. Op het nu nog braak liggende terrein moet over een aantal jaren een woonwijk met vierduizend huizen staan. Deel van het voorwerk bestaat uit het leggen van allerhande leidingen, ook onder de spoorlijn door, die hier dwars door het gebied loopt. 

Om de buizen voor riool, gas en water door de spoordijk te kunnen leggen heeft Duik- en Bergingsbedrijf Visschers hier langs het spoor acht diepe bouwkuipen 

– omgeven door damwanden – aangelegd, met vloeren van 1,40 meter dik beton. 

Zes van die vloeren moeten nu worden gesloopt. Want de ontwikkelaar van de nieuwe woonwijk wil hier straks een 

viaduct en een tunnel kunnen aanleggen en dan liggen die betonblokken maar in de weg. 

Probleem is echter dat de bouwkuipen stuk voor stuk vlak naast de spoordijk liggen, één van de zes zelfs op enkele meters van een rij woonhuizen. Om hier dan met sloophamers te gaan breken is vragen om moeilijkheden. Want zowel de huizenbezitters als Prorail zijn gespitst op verzakkingen aan muren of de spoorlijn. 

Vandaar dat Eric Visschers van het gelijknamige duikbedrijf de hulp in heeft geroepen van Jowenko. De gedachte is dat een korte ontploffing minder trillingen teweeg brengt dan constant geklop met een pneumatische hamer. 

Danny Jowenko is een autoriteit als het gaat om sloopwerk met explosieven. Menig sloopbedrijf of aannemer roept de hulp van zijn bedrijf, Jowenko Explosieve Demolitie, in als er ergens iets tegen de vlakte moet en traditioneel slopen geen uitkomst biedt of als gemeenten geen langdurige activiteiten van sloopmaterieel toestaan, bijvoorbeeld vanwege de overlast die dat veroorzaakt. Onlangs moest de schoorsteen van de Flevocentrale in Lelystad er nog aan geloven, en ook de ‘s-lands grootse flatgebouw, de Knoepert in Venlo, ging in 1999 door springstof van Jowenko plat. 

Ondanks zijn ervaring is het laten springen van de betonnen bouwkuipvloeren geen gesneden koek voor Jowenko. “Ik heb nog nooit zoiets gedaan”, zegt hij. “Voor zowel mijzelf als Prorail is dit een proef om te zien of we dit vaker kunnen doen. Niet dat ik die vloeren er niet uit krijg, dat is een koud kunstje. Maar het moet zo voorzichtig mogelijk. Vandaar dat we hier zelf ook metingen uitvoeren. Om te zien hoeveel trilling we te weeg brengen.”

63 gaten

In alle vroegte arriveert op deze ochtend een klein Iveco diepladertje met een IHI minigraver en een compressor op de bouwplaats. Met behulp van een al aanwezige graafmachine van onderaannemer Colpaart wordt de minigraver – uitgerust met een betonboor – in de bouwput gehesen. Een medewerker van Jowenko begint daarna met het boren van 70 centimeter diepe gaten. De gaten zitten op ongeveer een meter afstand van elkaar, wat uiteindelijk resulteert in 63 gaten in de vloer van de bouwkuip van negen bij elf meter. Jowenko: “In die gaten stoppen we straks de explosieve lading. Die moet ongeveer in het midden van het beton zitten zodat de kracht van de ontploffing straks naar alle zijden ongeveer gelijk is. Boor je te diep gaat alle kracht de bodem in en blijft de bovenkant van de vloer liggen, boor je niet diep genoeg vliegt het puin je straks om de oren. Beiden is niet de bedoeling.”

Zodra de gaten zijn geboord dient zich een probleem aan. De bodem van de bouwput ligt onder het grondwaterniveau waardoor er al snel een laag water in de put staat. De bemaling is deze ochtend namelijk uitgezet. Water in de boorgaten betekent dat het boorgruis, dat bovenop de explosieve lading wordt teruggedrukt een soort pap wordt. “En da’s niet goed”, zegt Jowenko. “Dat vliegt alle kanten op.” Vandaar dat hij afdaalt in de put en de gaten één voor één met slang met perslucht te lijf gaat. Een smerig klusje dat geisers van dik drie meter hoog doet ontstaan. Maar daarna zijn de boorgaten wel droog. 

Het vuil van zich afkloppend – “het zit gadverdamme overal, in m’n nek, in m’n haar” – gaat Jowenko verder met het plaatsen van de hulzen met explosieve lading in de gaten. Secuur wordt tussen de ladingen een lont aangebracht. “Die lont is ook springstof”, legt de explosievenexpert uit. “Ik verbind de hulzen rij na rij met elkaar, in een boogvorm. Om de hele put komt dan een lont met vertragers ertussen. Die zorgen ervoor dat de ontploffing straks gecontroleerd verloopt. Ik wil al het puin straks in één hoek van de put hebben, zo ver mogelijk van de spoorlijn vandaan.” Op de bodem van de put ontstaat nu een patroon van rode lijnen (de lont) die in een halve cirkel van de bewuste hoek weglopen. De eerste in een serie van ontploffingen, met tussenpozen van 0,20 seconden, moet plaatsvinden in de hoek die het verst van het spoor en de huizen afligt. Iedere 0,20 seconden volgt dan de volgende rij explosieven. “En omdat een explosie altijd de weg van de minste weestand volgt blaast alles in de richting van de eerste ontploffing. Overigens lijkt het straks gewoon één plof. Die 0,20 seconden kun jij niet waarnemen”, vervolgt Jowenko zijn uitleg.

Zandpatronen

Na het aanbrengen van de explosieven en de lont worden er plastic zakjes met droog zand – zandpatronen in het jargon van de speciallist – in de gaten gepropt, tegen het water dat terug in de gaten druppelt. Vervolgens schept de graafmachinemachinist van Colpaart de bouwkuip vol met een laag zand, zodat het rode patroon aan het oog wordt onttrokken. Daaroverheen gaan door Jowenko zelf gefabriceerde rubberen springmatten. De matten zijn nodig om de in de bouwput stekende buizen – de reden van het bestaan van de put – tegen de explosie te beschermen. Het zijn met staalkabel aan elkaar geweven vrachtautobanden. De matten wegen een ton per stuk. Eén voor één worden ze door de graafmachine in de put gehesen. Jowenko zelf legt ze op de goede plek. Een nog behoorlijk gevaarlijk klusje omdat er onlangs nog een staalkabel brak en de mat van duizend kilo bijna op de springmeester dreigde te vallen. Hij kon net op tijd wegduiken. 

Over de matten komt nog een laag zand en daarna is het wachten op twee uur. Want dat is het moment dat volgens de vergunning op de knop gedrukt mag worden. Een veiligheidskundige komt even later vertellen dat het vijf over twee wordt. “Dan passeert een trein en dan hebben we twintig minuten tot de volgende.” Een medewerker van Jowenko heeft inmiddels alle meetapparatuur op de goede plek geïnstalleerd en Jowenko gebiedt alle aanwezigen op gepaste afstand te gaan staan. De graafmachine wordt een stuk weggereden en kort daarop rijdt de trein van 14.04 uur langs.

Jowenko blaast twee maal op een toeter ten teken dat er een ontploffing gaat volgen en een seconde na het laatste hoornsignaal klinkt een doffe klap. Zand en puin vallen terug en rook kringelt omhoog uit de bouwkuip. Een sterke kruitlucht dringt in de neusgaten.

Jowenko blaast weer zijn toeter. “Alles veilig.” Daarna wandelt hij op zijn gemak naar de put. 

Eric Visschers is daar al eerder gearriveerd en staat lachend achter een statief met daarop een digitale videocamera die hij op een bult puin vlak naast de bouwkuip had achtergelaten. “Ik heb fantastische beelden!” juicht hij. “Moet je kijken!” Op het schermpje van de videocamera is de ontploffing inderdaad mooi in beeld gebracht. Wat op afstand slechts op wat omhoogvliegend puin leek blijkt van dichtbij gefilmd een indrukwekkende ontploffing. De vijftienduizend kilo aan rubberen matten worden meters de lucht in getild en in een golfbeweging in de juiste hoek teruggesmeten.

De matten worden verwijderd en eronder blijkt een keurige bult van brokjes puin te liggen die door de graafmachine gemakkelijk kunnen worden uitgegraven. 

Klus geklaard. Nog vijf vloeren te gaan. 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels