nieuws

Assetmanagement: samenspel levert veel geld op

bouwbreed

Volgens Mari van Leur zijn bij het ontwerp en het beheer van wegen en spoorwegen – als de regelkring wordt gesloten door toepassing van assetmanagement – nog veel kostenbesparingen te realiseren.

Beheerders van kapitaalintensieve infrastructuur die willen sturen op prestaties én levensduurkosten kunnen voordeel behalen door goed samen te werken met ingenieursbureaus. Deze bureaus leggen met hun ontwerpkeuzen de eigenschappen van de te bouwen infrastructuur grotendeels vast. Daarom is het zinvol wanneer opdrachtgevers vooraf aangeven welke beschikbaarheid vereist is, hoeveel onderhoud acceptabel is en op welke manier de infrastructuur wordt benut, zodat de bureaus hierop kunnen ontwerpen. Als daarbij beheerders hun gebruikservaringen terugkoppelen, dan wordt het mogelijk ontwerpen steeds te verbeteren.
Assetmanagement (zie kader rechts) kan zeker ook in de weg- en spoorwegsector tot forse besparingen leiden. Daarbij geldt nadrukkelijk dat opdrachtgevers dit, in hun rol als beheerder van de infrastructuur, niet in hun eentje kunnen realiseren. Neem het voorbeeld van railinfrastructuur die het resultaat is van een lange keten van leveranciers: ingenieursbureaus die ontwerpen maken, leveranciers van spoorwegmaterialen en beveiligingssystemen en aannemers die het spoor aanleggen, onderhouden en vernieuwen. Hetzelfde geldt voor weginfrastructuur. Elke schakel van de keten beïnvloedt de kwaliteit van de verschillende assets en daarmee de kwaliteit van het eindproduct. Daarbij is de invloed van ingenieursbureaus op de kwaliteit groot. De ontwerpkeuzen die zij maken, bepalen in belangrijke mate de eigenschappen en de kosten van de infrastructuur. Daarbij gaat het niet alleen om investeringskosten, maar vooral ook om beheer- en onderhoudskosten.

Vraagspecificatie

Wegen en spoorlijnen worden volgens standaardvoorschriften en met standaardcomponenten ontworpen. Er wordt echter weinig rekening gehouden met verschillende belastingsniveaus van tracés of met specifieke prestatie-eisen. Voor een belangrijk deel heeft dit te maken met het feit dat opdrachtgevers in hun vraagspecificatie nog geen duidelijke of expliciete eisen stellen aan betrouwbaarheid, beschikbaarheid en onderhoudbaarheid. Daardoor stellen ingenieursbureaus zich behoudend op en komen ze met standaardoplossingen. Immers het ontwerp van dit soort oplossingen kost meestal minder dan uitgekiende ontwerpen waarbij veel aandacht is besteed aan de betrouwbaarheid en de onderhoudbaarheid. Daar laten we met zijn allen kansen liggen. Waar we naartoe moeten is een situatie waarbij infrastructuur goed is afgestemd op het beheer en het gebruik. Dat kan als vooraf goed is nagedacht over de optimalisering van de gewenste prestaties in relatie tot de hoogte van de kosten van levensduur. Ingenieursbureaus hebben deze specificaties nodig voor hun ontwerp. Stelt een opdrachtgever bijvoorbeeld hoge eisen aan de beschikbaarheid van infrastructuur dan kan een ontwerper besluiten om duurdere maar kwalitatief betere materialen voor te schrijven of extra energie te steken in de engineering om de onderhoudbaarheid te verbeteren.

Vertrouwen

Een doordachte vraagspecificatie is dus een belangrijke randvoorwaarde voor succesvol assetmanagement. Het is echter niet genoeg. Belangrijk is ook dat er vertrouwen is tussen opdrachtgever en -nemer en beide partijen bereid zijn elkaar aan te spreken op hun verwachtingen en verantwoordelijkheden. Dan kunnen de vraag- en aanbodspecificaties in een open dialoog, met duidelijke doelen en wederzijdse verwachtingen worden ontwikkeld. Verder is een goede wisselwerking tussen de ontwerp- en de beheerfase nodig.
Als wij een weg of spoorlijn hebben ontworpen en de beheerder merkt dat een bepaald onderdeel te vaak storing geeft, dan horen wij dat graag. Immers, aan de hand van dergelijke gebruikservaringen kunnen we nagaan waarom iets niet goed functioneert en vervolgens met die kennis zorgen dat een volgend ontwerp beter is. Het terugkoppelen van dit soort ervaringen uit de beheerfase en het beschikbaar stellen van faaldata vindt nauwelijks plaats. Ik hoop dat daarin snel verandering komt, omdat we dan kunnen leren van voorgaande projecten en kunnen bijdragen aan een steeds hogere kwaliteit.

De rol van ingenieursbureaus beperkt zich nadrukkelijk niet tot de ontwerpfase. Ook in de beheerfase kan een ingenieursbureau helpen de functionaliteit van de assets te managen. We kunnen bijvoorbeeld het oorspronkelijke ontwerp tegen het licht houden en kijken waar verbeteringen mogelijk zijn.

We kunnen faalkansanalyses maken waardoor wij de zwakste plekken in de infrastructuur kunnen opsporen. Als wij die in kaart hebben dan onderzoeken we met welke maatregelen die kunnen worden weggenomen. Dergelijke analyses leveren soms verrassende uitkomsten op. Zo hebben we vorig jaar in een eigen onderzoek naar het falen van hogesnelheidswissels vastgesteld dat een deel van de storingen is terug te leiden tot het verkeerd transporteren van de wissels van de constructiewerkplaats naar de bouwlocatie.

Assetmanagement is een aanpak waarbij je stuurt op de gewenste gebruiksprestaties van een installatie tegen zo laag mogelijke levensduurkosten. De procesindustrie past deze aanpak al zo’n twintig jaar toe en realiseert daarmee kostenbesparingen tot veertig procent. De laatste jaren ontstaat bij opdrachtgevers binnen de spoor- en wegsector, zoals ProRail, Rijkswaterstaat, provincies en grote gemeenten, steeds meer belangstelling voor assetmanagement. Deze belangstelling komt voort uit de behoefte om de beschikbaarheid van de wegen en spoorwegen te verhogen en de kosten te verlagen.

Mari van Leur is ervan overtuigd dat ook in de weg- en spoorsector met assetmanagement aanzienlijke kostenbesparingen zijn te realiseren, zeker als opdrachtgevers en -nemers op een innovatieve manier gaan samenwerken met goed assetmanagement als expliciet doel. Infrabeheerders die daaraan twijfelen, daagt hij uit Movaris een ‘stuk’ weg of spoor in beheer te geven. Movaris zal dan in de praktijk laten zien dat het aanzienlijk beter kan en dat ingenieursbureaus voor een toegevoegde waarde kunnen zorgen.

Uitdaging

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels