nieuws

IJsbestendige eilanden in het dansende water van de Kaspische Zee

bouwbreed Premium

Witteveen + Bos nestelt zich in het buitenland. Het ingenieursbureau maakt de strategische keuze niet alleen te opereren als kennisexporteur maar ook te bouwen aan een internationaal netwerk waar gewerkt wordt met lokale krachten.

“We voegen de komende jaren een dimensie toe aan de basisfilosofie van de exportgedachte”, zegt directeur buitenland Henk Nieboer. “Ons bureau kan tal van dingen erg goed en wil zijn vaardigheden ook elders in praktijk brengen. Als Nederlands bedrijf word je herkend als specialist in de deltatechnologie. Van grootschalige infra en havenaanleg tot water, milieu en stedelijke ontwikkeling. Het idee heeft zich gevormd dat we meer moeten doen dan exporteren. Ons bureau wil zich vestigen in gebieden waar dezelfde thema’s gelden als in Nederland. Delta’s dus. Van de ervaringen die we met lokale krachten in het buitenland opdoen, kunnen we elders profiteren. Zo ontstaat een situatie van niet alleen kennis brengen maar ook halen”.
Om de lokale krachten vertrouwd te maken met de kennis en werkwijzen van Witteveen + Bos is in Deventer een trainingsgroep opgezet. Voor de derde keer al zijn in de koekstad tijdens een cursus van drie maanden ingenieurs uit Kazachstan bijgespijkerd. Een nieuwe lichting is onderweg.
Binnen het palet van buitenlandse activiteiten neemt Kazachstan bij Witteveen + Bos een bijzondere plaats in. Sinds de eerste stappen in 1997, zijn de activiteiten in het olierijke Centraal-Aziatische land alleen maar toegenomen. Op de opening in 2001 van het eerste eigen kantoor in de stad Aktau volgden de vestigingen in Atyrau (2003) en recent te Almaty. Een golf van werk ligt te wachten omdat de Kazachstaanse overheid spoed zet achter de ontwikkeling van het Kashaganveld, de grootste olievondst van de afgelopen dertig jaar. Nieboer: “De Kaspische Zee is ter plaatse zo’n 4 meter diep, het klimaat grimmig. Je maakt zomers mee van 40 graden Celsius.
’s Winters kan het kwik dalen tot 40 graden onder nul en vormen zich ijsvelden. Het kruiende ijs is een gevaar voor de olie-installaties”.
Tot verrassing van het consortium van Agip, Shell en Exxon Mobil dat Kashagan tot exploitatie mag brengen, ontwierp Witteveen + Bos geen platforms maar kunstmatige eilanden voor de oliewinning. Telkens weer als nieuwe oliespecialisten uit de offshore voorbijkomen, fronsen de wenkbrauwen. Waarom geen gemakkelijk te verplaatsen olieplatforms o p de Kaspische Zee?
“Bij de klant was aanvankelijk veel scepsis over de eilanden. Om de paar jaar krijgen we het voorstel toch maar platforms te ontwerpen en start er iemand een nieuw onderzoek. En telkens komen ze weer uit bij onze conclusie: eilanden. Uiteindelijk 24 kleine voor het opboren van de olie plus drie à vier grotere om de productiecomplexen te herbergen”.
Voor geologen, technici en weerkundigen is de Kaspische Zee een vat vol verrassingen. Tegen alle regels in daalde het water in het grootste meer ter wereld – 1200 kilometer lang, 200 tot 500 kilometer breed – in de periode 1930 – 1977 met drie meter. Net toen alle specialisten de schuld op de irrigatieprojecten van Stalin hadden geschoven, steeg de waterspiegel weer twee meter.
Volgens de jongste inzichten wordt het dansende water veroorzaakt door al vele honderden eeuwen bestaande cycli van depressies in het stroomgebied van de rivieren die de Kaspische Zee voeden.
“Behalve met ijsgang moet je ook rekening houden met de wind”, zegt Nieboer. “Het waait soms zo hard dat het water binnen een paar uur meters hoger of lager staat. Dat heeft gevolgen voor het varen met e n aanmeren van schepen”.

Inspanningen

Ook al is de zee boven het Kashaganveld slechts vier meter diep, het bouwen van de door ijsbrekers beschermde eilanden vergt bijzondere inspanningen. Baggeren helpt niet, zand opspuiten is onmogelijk. De bodem bestaat uit lössachtige steppenaarde die bij loswoelen verandert in pruttelende soep.
Nieboer: “Over een afstand van 250 kilometer wordt, van heuvelruggen een paar kilometer uit de kust, met bakken kalksteen aangevoerd. Samen met een Canadese partner hebben we een model ontwikkeld om ijsbestendige eilanden te ontwerpen en te construeren. De opgedane kennis is goed toepasbaar in andere lastige regio’s met veel ijs, bijvoorbeeld in een gebied als de Barentszzee”.

Reageer op dit artikel