nieuws

Complete fusie volgt na gestructureerde samenwerking

bouwbreed

Recentelijk is er overeenstemming bereikt over een extra financiële inzet van de corporaties voor de aanpak van de 40 aandachtswijken en is ook de Tweede Kamer lovend over het akkoord. In het document verklaren de corporaties dat ze de komende tien jaar 2,5 miljard euro extra beschikbaar stellen voor de aanpak van die wijken, 250 miljoen euro per jaar. De ingrediënten politiek, kapitaal en welwillende uitvoerders zijn aanwezig en dus lijkt niets de realisatie van de ‘prachtwijken’ in de weg te staan.

Recentelijk is er overeenstemming bereikt over een extra financiële inzet van de corporaties voor de aanpak van de 40 aandachtswijken en is ook de Tweede Kamer lovend over het akkoord. In het document verklaren de corporaties dat ze de komende tien jaar 2,5 miljard euro extra beschikbaar stellen voor de aanpak van die wijken, 250 miljoen euro per jaar. De ingrediënten politiek, kapitaal en welwillende uitvoerders zijn aanwezig en dus lijkt niets de realisatie van de ‘prachtwijken’ in de weg te staan.
Nu is het opknappen van aandachtswijken door corporaties niets nieuws. De manier waarop het nu gebeurt echter wel. Voorheen bepaalde de corporatie zelf in grote mate waar en op welke wijze gerenoveerd werd. Nu zijn zij slechts een onderdeel van een groter geheel, waarbij soms andere partijen de regie voeren. Ook dienen zij nu inniger met elkaar samen te werken, iets wat lang niet altijd vanzelfsprekend was door verschillende belangen. Die samenwerking vindt op steeds meer gestructureerde wijze plaats, van afspraken omtrent één onderwerp tot een complete fusie. Deze fusies werden enkele jaren geleden gezien als het middel om een professionaliseringsslag te maken. Corporaties fuseerden tot grote organisaties waardoor meer kennis en kunde beschikbaar kwam. Er zijn zelfs corporaties geweest die meerdere fusies zijn aangegaan binnen korte tijd, met als reden verdergaande professionalisering, efficiencyvoordelen en het verkrijgen van meer ‘gewicht’ ten opzichte van concurrentie en andere stakeholders.

Identiteit

Nadeel van grote en meerdere fusies is dat de unieke identiteit van een corporatie kan verdwijnen en dat zowel letterlijk als figuurlijk een grotere afstand tussen de corporatie en de bewoner kan ontstaan. Daarbij zorgt een fusie ervoor dat de nieuw ontstane organisatie de eerste periode de focus sterk op de interne organisatie heeft. Een wijze om toch te komen tot professionele en kennisrijke organisaties zonder het nadeel van een omvangrijke fusie-operatie ligt steeds meer in structurele samenwerking. De meeste doelstellingen van woningcorporaties liggen immers dicht bij elkaar en vullen elkaar zelfs goed aan. Zakelijke voordelen kunnen liggen in gezamenlijke inkoop, een gezamenlijk onderhoudsbedrijf of gedeelde ICT voorzieningen. Maatschappelijke voordelen liggen op het gebied van een betere afstemming van vraag en aanbod van sociale huurwoningen, het beter kunnen bereiken van ‘moeilijke doelgroepen’ of het gezamenlijk vormgeven van buurtbeheer. Deze samenwerking vindt plaats tegen een achtergrond waarin de marktwerking toeneemt, bestaande kaders vervagen of verdwijnen nu organisaties meer marktvrijheid krijgen. Maatschappelijke organisaties krijgen hierdoor de mogelijkheid zelf te bepalen op welke wijze zij activiteiten organiseren. Dit vraagt dus ook een andere manier van organiseren dan voorheen. Aangezien dit zeker in de beginfase lastig is, biedt samenwerking voordelen. van elkaar kun je immers leren.

Energie

De vraag bij samenwerking is wat je samen wilt gaan doen, en wat je zelf kunt of wilt blijven doen. En als je besluit om samen te werken, op welke wijze organiseer je dit dan? Om te beginnen moeten de deelnemende partijen aan dit soort duurzame samenwerkingsverbanden veel energie en aandacht besteden bij de opzet ervan. Allereerst is het zaak om een gemeenschappelijke visie op te stellen met betrekking tot het te realiseren doel. Doordat het met een gezamenlijke visie voor deelnemende partijen duidelijk is in welke richting ze zich begeven, is de slagingskans aanzienlijk groter. Vervolgens dienen afspraken gemaakt te worden over de vorm en uitvoering van samenwerking.
Deze samenwerking kan ook gericht zijn op één specifiek onderwerp of probleem. Een voorbeeld hiervan is Flexibel Wonen in Rotterdam Rijnmond. Flexibel Wonen is een initiatief van drie Rotterdamse corporaties en biedt een aanpak voor wonen op maat voor kwetsbare groepen in de samenleving en zorginstellingen. De betrokken partijen leveren jaarlijks woningen en panden aan Flexibel Wonen, waarbij zij de eerste drie jaar ook garant staan voor de financiën. Deze opzet zorgt ervoor dat het probleem (zorg dragen voor kwetsbare doelgroepen) gezamenlijk wordt aangepakt waarbij de kracht van de deelnemers (specifieke kennis van wijken en bewoners) optimaal ingezet wordt. Het is dit type samenwerking dat wij steeds meer tegenkomen. Het oplossen van een probleem staat centraal bij de samenwerking. Mocht blijken dat dit niet optimaal werkt dan kunnen deze samenwerkingsverbanden relatief eenvoudig herzien worden. Daar waar een fusie vaak meerdere doelen heeft, die uiteindelijk niet (geheel) gehaald worden, is een onderwerpgerelateerde samenwerking vaak doeltreffender. De richting is dan ook: eerst samenwerken op onderwerpen, fuseren kán maar het maatschappelijk rendement van samenwerken is vaak groter.
Marc van Rosmalen en Philippe Sprenger zijn als adviseurs verbonden aan adviesbureau Berenschot, Utrecht.
p.sprenger@berenschot.com
m.vanrosmalen@berenschot.com

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels