nieuws

Vernieuwingsakkoorden Regieraad garanderen geen vernieuwing

bouwbreed

Om zijn uiteindelijke doelstelling, een transparante en innovatieve bouwsector te bewerkstelligen, sluit de Regieraad Bouw vernieuwingsakkoorden met organisaties van marktpartijen. Echter, in de sedert medio 2005 tot op heden gesloten formele akkoorden constateert Alex De Maesschalck op het palet van gecontracteerde topics en beginselen een divers beeld tussen de akkoorden onderling, zodat er een minder consistent beleidsbeeld ontstaat. Ook daar waar gezien de vergelijkbare aard van sommige organisaties dat minder dan logisch is, en er zo ook leemtes lijken te vallen. Het goede gevoel over dit concept van het sluiten van akkoorden, sloeg toch weer om in teleurstelling over weer een gemiste kans.

Om zijn uiteindelijke doelstelling, een transparante en innovatieve bouwsector te bewerkstelligen, sluit de Regieraad Bouw vernieuwingsakkoorden met organisaties van marktpartijen. Echter, in de sedert medio 2005 tot op heden gesloten formele akkoorden constateert Alex De Maesschalck op het palet van gecontracteerde topics en beginselen een divers beeld tussen de akkoorden onderling, zodat er een minder consistent beleidsbeeld ontstaat. Ook daar waar gezien de vergelijkbare aard van sommige organisaties dat minder dan logisch is, en er zo ook leemtes lijken te vallen. Het goede gevoel over dit concept van het sluiten van akkoorden, sloeg toch weer om in teleurstelling over weer een gemiste kans.

Het voert te ver om op alle akkoorden in te gaan, maar de het meest in het oog springende akkoord, dat met de Bond van Nederlandse Architecten (BNA), wil ik niet onbesproken laten. Om twee redenen.
Enerzijds noemt dit akkoord een aantal onderwerpen waarvan ik meen dat die in overwegende mate de (mede) de rode draad hadden moeten zijn in alle akkoorden. Dat is nu nagelaten. Deze onderwerpen zijn: bevorderen van (nieuwe vormen van) samenwerking; integrale ontwerp en bouwaanpak, alsmede 3D-ontwerpen en elektronische informatie-uitwisseling.
Naast een aantal andere onderwerpen die de akkoorden vaak wel gemeenschappelijk hebben, zijn deze cruciaal voor de doelstelling van de Regieraad Bouw en ik meen zelfs ook noodzakelijk voor het maken van de benodigde stappen voorwaarts in de totale procesketen van ontwerp en bouw.
Anderzijds geeft het contract met de BNA een merkwaardig dualistisch beeld, want naast het positivisme, wordt toch wel erg nadrukkelijk op de rem getrapt en wordt het eigen en een beweerd kennelijk ander belang van de architect als voorbehoud gesteld. Ook hier, net als in eerdere publicaties in onder meer dit blad, wordt gesteld dat de BNA de regierol van de architect verder vorm wil geven. Mijns inziens kan dit slechts, in weerwil van de moderniteit en reeds lang gaande ontwikkelingen in de bouwprocesketen, indien de BNA de rest van de partijen in de procesketen wenst te gaan beconcurreren op tenminste al datgene waarvoor zij nu juist contracteerde met de Regieraad Bouw, en bovendien op wat reeds lang de specialiteit en core business is van anderen in de procesketen.

Belang

Maar hoezo dan meer samenwerking, transparantie, vernieuwing en integraal ontwerpen? Zou het dus zo zijn dat indien de architecten minder eigen belang zien in 3D-ontwerpen, zij het akkoord met de Regieraad naast zich neer zullen en kunnen leggen! En dit wellicht om redenen van commercieel belang en de vrees van imago-aantasting, regieverlies door niet weten hoe en door de ‘over-exposure’ als gevolg van de bijzonder hoge transparantie die eigen kan zijn aan 3D-ontwerpen. Zo wordt al vele jaren gezegd in de markt! Gezien de gebleken defensieve en weerbarstige houding van architecten ten aanzien van 3D en geïntegreerde contracten over een periode van zo’n 20 jaar, is de hoop niet bijster hoog. Ronduit wordt - vrij weergegeven - ook in het akkoord gezegd dat niet alle vernieuwingen die de Regieraad voorstaat de belangen en positie van de architect dienen, of noodzakelijk zijn daarvoor. Met alle respect, maar hier kan ik mij niets redelijks bij voorstellen en dit akkoord ware dus beter niet gesloten. Wel is verder overleg voor begripsvorming en diepere beschouwing van zaken met de BNA in aller belang.
Met de stichting Integraal Werkende Architecten willen de architecten hun bijdrage leveren aan het integraal ontwerpen en de dialoog aangaan met andere marktpartijen. Prima idee dacht ik, maar uit een notitie in het BNA-blad van mei 2003, ‘BWA integraal ontwerp en advies’, wordt de defensieve attitude en het verdedigen van een eigen belang tegenover de rest van de markt, behoudens uiteraard de opdrachtgever, bevestigd.
Anders dan de andere partijen in de procesketen, zegt de BNA ook (in het akkoord met de Regieraad) geen fricties te kennen in de vertrouwensbasis met opdrachtgevers. Zij zijn dus anders dan de anderen. In de notitie uit 2003 staat onder andere dat men systematieken wil ontwikkelen voor kosten, tijd en kwaliteitsbewaking, alsmede voor digitaal beheer van gebouwgegevens. Ook zouden zij als zelfbenoemde onafhankelijke partij de hoeveelhedenstaten moeten maken en beheren.
Het wiel uitvinden dus, in plaats van echt samenwerken! En dit allemaal op terreinen, waar anderen reeds tientallen jaren een voorsprong hebben. En voorts, terwijl je de hoeveelhedenstaten direct uit het digitaal 3D-bouwmodel kunt halen, of liever nog, het erin kan laten zitten, zodat de aannemer het model verder en voor zich kan detailleren om er dan zelf nog veel meer data uit kan halen middels BIM (Building Information Modelling).

Integraal

Ik begrijp de BNA houding niet! Wij zoeken met vele anderen van harte en intensief al jaren samenwerking met architecten en willen hen integraal betrekken in de vooruitgang van dingen, met behoud van hun gewaardeerde en geëigende rol en positie, maar het komt, uitzonderingen daargelaten, niet van de grond. De samenwerking zit muurvast. Bij de huidige stand van zaken kan ik opdrachtgevers die voornemens zijn een integrale projectaanpak en dus vooreerst een integrale ontwerpaanpak, te implementeren, omwille van het project- en opdrachtgeversbelang niet anders adviseren dan het procesmanagement/de regie (als onderdeel van projectmanagement en niet andersom), 3D-modellering en de daarmee geïntegreerde projectbeheersingsystemen nadrukkelijk in handen te leggen van een enkele daartoe wel geëquipeerde derde partij en dus niet bij de architect.
Dit kan als gevolg hebben dat zelfs dat deel van de voorbereidende en coördinerende werkzaamheden (dus ook het bijbehorende gedeelte van het honorarium) die normaliter wel het domein zijn van de architect, overgeheveld worden naar die integrerende derde partij van de totaalaanpak. Dit gaat ongetwijfeld op weerstand stuiten en daarmee wordt echte samenwerking weer lastig. Ook is het dan twijfelachtig of een politiek en beleidsgedreven opdrachtgever voor dit gekrakeel zijn nek zal uitsteken.
De gemiddelde opdrachtgever was toch al reeds bevangen door vrees en twijfel omtrent al die innovatieve drang. Helaas, wij zitten met z’n allen in een impasse. Alhoewel, waarschijnlijk de architect niet. Maar de echte weg uit deze impasse kenden wij allen eigenlijk al. Echte samenwerking en aanvaarden van een gedeelde verantwoordelijkheid!
Wij spreken allen eendrachtig over vooruitgang en vernieuwing, maar helaas Geachte Regieraad Bouw, in de praktijk komt er eigenlijk niet zo heel veel van terecht. Mijn nadrukkelijke verzoek aan de Regieraad Bouw is dan ook, zich nadrukkelijker op de opdrachtgevers te richten dan op opdrachtnemers en daarmee meer dan alleen Vernieuwingsakkoorden te sluiten. Concrete en duidelijke programma’s dienen bovendien afgesproken te worden waarin partijen samenwerken en zich verbinden gestelde Targets te halen. Misschien doet U dat overigens ook reeds! Met de gremia in de onderwijs- en zorgsectoren, waaronder ook de ministeries, dienen noodzakelijk ook contracten gesloten te worden. Een akkoord met alleen het College Bouw (CBZ) is relevant, maar nog niet voldoende voor de zorgsector.
Ik verzoek de Regieraad dan ook de onderwerpen als hierboven besproken in hun verdere programma goed tot uiting te laten komen en bovendien ook nog te contracteren en noodzakelijke nadere afspraken te maken ter zake zelfs concrete criteria voor vernieuwend en innovatiebevorderend aanbesteden. Dus wel concreter van aard dan de Aanbestedingswet en allerhande (toegezegde) Leidraden ter zake.

Duw

Als een opdrachtgever niet ten minste als voorwaarde stelt, of anders vereist, dat bepaalde integrerende systemen (3D), methodes en contractvormen ten nutte van onder andere een integrale aanpak, verhoogde kwaliteit en veiligheid, alsmede verlaging van faalkosten toegepast zullen of moeten worden, zal er weinig van de doelstelling terecht komen. Problematiek als recent in het nieuws zoals, grote kostenoverschrijdingen op bijvoorbeeld de Noord-Zuidlijn en de Afvalcentrale Amsterdam, mislukte aanbestedingen (met name voor ziekenhuisprojecten), constructieve interfaceproblemen als op het Bos en Lommerplein, de Schipholbrand en de veiligheid, Instortingen, etcetera, zullen zich dan blijven herhalen. Alle betrokken partijen hebben een eigen verantwoordelijkheid, maar een stevige duw in de rug door de Re­gie­raad is wel nodig.
Mr.ing. Alex De Maesschalck, directeur van ADM Management Consultants, is bouw-, management- en juridisch adviseur.E-mail: info@admadvies.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels