nieuws

Succesvolle vestigingsplekken

bouwbreed

Creatieve kenniswerkers en creatieve bedrijven stellen bijzondere eisen aan hun vestigingsplaats. Zeker niet altijd kan daar aan voldaan worden. Dat komt niet alleen omdat de stedelijke en economische potenties van deze sector onvoldoende in beeld zijn maar ook omdat gemeentelijke overheid en marktpartijen te weinig geanticipeerd en geïnvesteerd hebben in het binnenstedelijk milieu. Er is nu sprake van een duidelijke kentering. Er worden succesvolle vestigingsplekken gecreëerd en er wordt beter geluisterd naar de wensen vanuit de creatieve kenniseconomie.

Uit onderzoek blijkt dat de creatieve industrie een relatief snelle, economische groei doormaakt en in een stedelijke omgeving gedijt. Daarom krijgt heeft deze activiteit steeds meer de aandacht van beleidsmakers in de grote steden die daarmee trachten de stedelijke economie van nieuwe impulsen te voorzien. Het gaat daarbij globaal om de kunstensector, media & entertainment en de creatieve, zakelijke dienstverlening.
Zo is in Rotterdam – in het kader van de campagne ‘Rotterdam Durft!’ – door TNO Ruimte en Infrastructuur onlangs onderzoek verricht naar de stedelijke potenties en verbeteringen voor het vestigingsmilieu. Opvallend genoeg blijkt de havenstad in vergelijking met Amsterdam niet alleen een grote aantrekkingskracht te hebben op de creatieve, zakelijke dienstverlening (architectuur en stedenbouw), maar er is ook sprake van een forse, jaarlijkse groei in de media- en entertainmentsector (13 procent; ter vergelijking in Amsterdam stagneert deze groei die jaarlijks 1 procent bedraagt). Niettemin heeft de hoofdstad nog steeds het grootste aantal voltijdbanen in de creatieve industrie, zij het dat van groei nauwelijks meer sprake is. Dat is – ook internationaal gezien – een verontrustend signaal. Immers het gaat om een prestigieuze vorm van werkgelegenheid die direct en indirect leidt tot economische waardevermeerdering in en rondom de vestigingslocatie.
In Amsterdam – traditioneel toch de stad van kunsten, wetenschap en entertainment – blijkt zeven procent van de werkgelegenheid en twaalf procent van de bedrijfsvestigingen direct of indirect te maken te hebben met de creatieve kenniseconomie. Uitgeverijen, reclamebureaus, podiumkunsten en architecten- en stedenbouwkundige adviesbureaus zorgen alleen al voor ruim 20.000 arbeidsplaatsen. Deze zijn over het algemeen geconcentreerd in een gebied binnen de Ringweg A10 en beneden het IJ. Daarbinnen zijn er – in tegenstelling tot andere Angelsaksische steden – geen speciale clusters, waarin bijvoorbeeld sprake is van een zekere dominantie van uitgevers of ontwerpers. Niettemin hebben verschillende creatieve industrieën wel degelijk een voorkeur voor bepaalde wijken of buurten, of ze zijn uit noodzaak in een bepaald gebied geconcentreerd. Kansen liggen onder meer aan de Noordelijke IJoevers, in delen van Bos en Lommer, De Baarsjes, Indische Buurt, Transvaalbuurt, Schinkelbuurt , Zeeburgereiland en Overamstel. Deze locaties voldoen globaal aan de wensen en voorwaarden voor de creatieve industrie al zullen ook hier blijvend investeringen moeten worden gepleegd in bijvoorbeeld bereikbaarheid of glasvezel.
De belangrijkste spelers zitten echter toch in – of willen naar – de “onweerstaanbare binnenstad”, aldus Jos Gadet en Koos van Zanen, auteurs van het onlangs verschenen “Succesvolle vestigingsplekken”. “De specifieke aantrekkingskracht van de binnenstad is dan ook een van de belangrijkste factoren bij de vestigingsplaatskeuze van de creatieve industrie in Amsterdam”.
Minder bekend zijn enkele andere overwegingen zoals de “historische fijnmazigheid en diversiteit” van de stad of de bereikbaarheid per fiets. Dat de keuze voor dergelijke locaties alles te maken heeft met “de hang naar identiteit en imago” is natuurlijk een waarheid als een koe. Maar dat betekent zeker niet dat bedrijfseconomische keuzes worden bepaald door sentimenten of vage concepten.
Er hebben altijd serieuze afwegingen plaats – het aanbod en dus de concurrentie van locaties is immers groot – omdat het om een serieuze en professionele bedrijfstak gaat. Maar wil Amsterdam in dat opzicht weer meer aantrekkingskracht willen krijgen dan zullen overheid, markt en gebruikers de kansen van deze locaties wel weer veel beter moeten herkennen en erkennen.
Drs. Robbert Coops
Sociaal-geograaf en algemeen directeur van HVR in Den Haag
robbert.coops@hvrgroep.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels