nieuws

Probleem van energie is niet het tekort, maar de schade aan het milieu

bouwbreed

Met het energietekort valt het nog wel mee: voorlopig is er genoeg olie, gas en steenkool. Maar volgens Henk Moll is het milieuprobleem vele malen groter. We moeten het energiegebruik niet beperken vanwege een dreigend tekort, maar vanwege de uitstoot van schadelijke gassen als CO 2 en milieuschade door energiewinning.

Met het energietekort valt het nog wel mee: voorlopig is er genoeg olie, gas en steenkool. Maar volgens Henk Moll is het milieuprobleem vele malen groter. We moeten het energiegebruik niet beperken vanwege een dreigend tekort, maar vanwege de uitstoot van schadelijke gassen als CO 2 en milieuschade door energiewinning.
Maatschappelijk hebben we nog een lange weg te gaan. Het is de vraag of de natuur daarop wil wachten.
Onze energiebronnen raken binnen een aantal decennia op. Dat is een verhaal dat regelma­tig de kop op steekt. Geen olie meer, geen gas, geen kolen. Zeg maar vaarwel tegen je luxe en de groeiende economie. Maar dat is echt onzin. Het verhaal is namelijk niet gebaseerd op feiten. Er zit namelijk nog voor honderden jaren steenkool in de grond. De makkelijk winbare olie raakt op, maar iets moeilijker te winnen olie is er nog genoeg. Het wordt alleen wat duurder. De aardgasbel in Slochteren raakt ook leeg, maar in Rusland zitten nog enorme hoeveelhe­den gas. Fysisch is er dus geen probleem. Economisch wel, want energie wordt duurder.

Verdeeld

Ook politiek kunnen problemen ontstaan, want veel van de energiebronnen liggen in landen waarmee het, voor het westen in elk geval, misschien moeilijk zaken doen is. En dat is een belangrijkere kwestie. Dat zijn gebieden waar je geen controle over hebt, waarmee je geen stabiel contract kunt sluiten. Dan werkt de markt niet goed. Maar gelukkig zitten de bronnen wereldwijd wel zo verdeeld dat er niet één land is dat kan bepalen wie energie krijgt.
Voor deze eeuw is er in ieder geval nog voldoende energie. Tenzij het verbruik echt gigantisch toeneemt. Daar wordt ook voor gewaarschuwd: landen als China en India groeien snel en verbruiken steeds meer energie. Dat klopt. Maar China is ook op grote schaal kolen aan het ontginnen om in haar groeiende behoefte te kunnen blijven voorzien.
Het probleem van energie is dus geen ‘source’-probleem, het is een ‘sink’-probleem. Er komt teveel afval bij vrij. Meest bekend is natuurlijk de uitstoot van CO 2 die het broeikas­effect veroorzaakt. Maar ook andere luchtverontreiniging, die vooral ontstaat door verbranding van steenkool en ongezuiverde olie, is ernstig. Dat ontstaat vooral in zich ontwikkelende landen, die niet de techniek hebben om de afvalgassen te zuiveren. In Afrika vallen letterlijk doden door het gebruik van brandhout als energiebron voor koken.’
Ook de winning van energie veroorzaakt steeds meer schade aan het milieu. Juist omdat moeilijker toegankelijke bronnen worden aangesproken – zoals teerzand in Canada – groeit de schade aanzienlijk. Nederland en de Europese Unie voeren een klimaatbeleid waarin beperking van CO 2 -uitstoot de overhand heeft. Oplossingen worden vooral gezocht in het gebruik van schonere energiebronnen: aardgas in plaats van steenkool, kernenergie en met mondjesmaat duur­zame energiebronnen. En er wordt geëxperimenteerd met het opslaan van CO 2 in lege aardgasvelden.

Organisatie

Op termijn red je het echter niet met betere technieken en schonere bronnen. Het energiegebruik zelf zal moeten afnemen. In theorie wordt het milieuprobleem wel serieus genomen, maar in de praktijk is het moeilijk aan te pakken.
De economische ontwikkeling is een kracht die moeilijk te stoppen is. Dat vraagt om duidelijke keuzes. Het lukt Nederland al niet eens om de CO 2 -uitstoot terug te dringen.
Het is ook een kwestie van organisatie. Onze studenten hebben berekend dat je de energie­behoefte van Aruba en Curaçao vrijwel volledig zou kunnen voeden met zonne- en wind­energie. Dat is zelfs goedkoper, maar het komt niet van de grond. Omdat duurzame energie niet stabiel genoeg is, maar ook omdat het energiebedrijf op Curaçao een monopoliepositie heeft en niet wil vernieuwen. En zo zijn er natuurlijk veel meer bedrijven die belangen hebben bij de huidige energiemarkt.
Prof.dr. Henk C. Moll is hoogleraar Natuurlijke hulpbronnen in relatie tot duurzame productie en consumptie bij het Centrum voor Energie en Milieukunde IVEM van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG). Hij verricht praktisch milieuonderzoek, zowel lokaal als internationaal, in samenwerking met andere vakgebieden, zoals psychologie en bestuurskunde.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels