nieuws

Unieke Hundertwasser in Limburg

bouwbreed Premium

In het Limburgse Houthem St. Gerlach, bij Valkenburg, is het Ronald McDonald huis ‘Regenboogspiraal’ in gebruik genomen. Het is gebouwd naar een ontwerp van de in 2000 overleden Weense architect Friedensreich Hundertwasser. Jan den Boer vindt het gebouw niet alleen uniek vanwege de architectuur maar vooral ook vanwege de creatieve wijze waarop er tijdens de bouw aan is gewerkt.

Het is in Nederland het eerste gebouw van Hundertwasser, die naast architect ook kunstenaar was. Als een typische Hundertwasser heeft het gebouw nauwelijks rechte lijnen. Het materiaalgebruik is met veel kleuren en keramiek. In het werk van Hundertwasser zijn invloeden van onder meer Gaudi en de Jugendstil te vinden.
Hij heeft slechts een beperkt aantal gebouwen gerealiseerd, waaronder het in 1986 geopende Hundertwasserhaus in Wenen. Dit Ronald McDonald huis in Houthem biedt een vakantieadres voor gezinnen met een kind met een handicap en een logeeradres voor de ouders van de kinderen die bij het naastgelegen revalidatiecentrum een intensieve therapie ondergaan, zodat zij in deze periode dicht bij hun kind kunnen zijn.

Uitstraling

De manager van het Ronald McDonald huis, Thea Coolen, vertelt enthousiast over het gebouw. Ze vindt het zelf een heel mooi gebouw, zowel in detaillering als het kleurgebruik, maar vindt het vooral fantastisch hoe positief de kinderen op dit gebouw reageren. Bij de start van de bouw leek het wel complex. Elk onderdeel is anders, je mag in het blikveld niet twee dezelfde dingen zien. Lampen moeten verschillend zijn, en bijvoorbeeld de grepen op de deuren van keukenkastjes ook. Het bijzondere aan dit gebouw voor Coolen is dat het bij al die variatie toch een enorme rust en harmonie uitstraalt. Op zondag 23 september waren in verband met de opening 2800 bezoekers aanwezig, en ook dat verliep in harmonie en rust. Volgens Coolen heeft dat ook te maken met de uitstraling van het gebouw. Bij de bouw moesten de bedrijven zich wel inleven in de visie van Hundertwasser.

Liefdevol

Hoewel er veel variatie is, is het toch niet zo dat zomaar alles mag. Voor het maken van de hekjes heeft bijvoorbeeld een klein bedrijf opdracht gekregen, want grote bedrijven kunnen zich volgens Coolen moeilijker inleven in een dergelijke variatie. Het bedrijfje maakte de hekjes in eigen garage, en toen de maker zich eenmaal ingeleefd had, kwam hij met hele creatieve vormen. Dat is ook de visie van Hundertwasser: als je het principe snapt, dan krijg je heel veel ruimte. Coolen ervaart het Ronald McDonald’s huis als een heel liefdevol gebouw. In het bouwproces wilde iedereen ook het mooiste neerzetten omdat ze daartoe gemotiveerd werden, en dat is volgens haar gelukt. De kinderen beleven dat ook heel intens, zij voelen dat. Ook alle ramen moesten anders zijn, eigenlijk was het bedoeling dat de gebruikers hun eigen raam ontwerpen, omdat in de visie van Hundertwasser ieder mens anders is. Omdat de vakantiegasten altijd wisselen was dat niet mogelijk en heeft architect Springman, die de uitwerking gedaan heeft, zelf 180 verschillende ramen ontworpen. Vervolgens mochten de sponsors ieder een eigen raam uitzoeken en hun naam daaraan geven. Elk onderdeel heeft een eigen symboliek. De zuilen moeten je een gevoel geven dat je gesteund wordt, ze zijn letterlijk een steunpilaar. Het bijzondere is ook dat het een gebouw is dat aangepast is aan de gehandicapte bewoners met bijzondere wensen, maar het ziet niet uit als een aangepast gebouw. Ook sanitair hoeft er voor deze doelgroep niet klinisch uit te zien. De bijzondere visie van dit gebouw uit zich niet alleen in de architectuur, maar ook in de werkwijze. Het werk wordt vooral door vrijwilligers gedaan, en mensen met een handicap krijgen ook een leer werkplaats. De architectuur van Hundertwasser is uniek. Toen ik enige tijd geleden op een architectuur excursie in Wenen was, zag je daar heel duidelijk het onderscheid tussen de romantische pracht en praal van de vele paleizen en klassieke gebouwen, en het contrast met het modernisme van de witte sobere gebouwen van Adolf Loos. Hundertwasser past helemaal niet in deze discussie tussen romantisch of modern bouwen. Hij heeft een volstrekt eigen stijl die weinig navolging gevonden heeft tot nu toe, maar blijkbaar bij de gebruikers op groot enthousiasme kan rekenen. Dat was ook mijn ervaring bij het bezoek in Wenen, de unieke ervaring van een gebouw dat met veel liefde en creativiteit neergezet is.

Natuur

Wat bij Hundertwasser ook belangrijk is, is het integreren van natuur die verloren gaat door de nieuwbouw. De integratie van de natuur was terug te zien in Wenen, en dit is ook in het Ronald McDonald huis toegepast. 100 Bomen uit de directe omgeving komen op het dak van het gebouw, en dit ook zal ook toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers. Hundertwasser heeft de gebruikers van het Ronald McDonald huis in veel opzichten een unieke woon- en werkomgeving gegeven.
Jan den Boer is zelfstandig publicist. Daarbij is hij als stedenbouwkundig projectmanager werkzaam bij de gemeente Utrecht. (weijboer@wxs.nl)

Reageer op dit artikel