nieuws

Twijfels over massale vissterfte bij stuwen

bouwbreed Premium

Europese vissen moeten voor 2015 kunnen zwemmen waar ze willen. Duizenden Nederlandse gemalen en stuwen moeten daarom worden voorzien van speciale vispassages of vistrappen, een operatie die ongeveer 1 miljard euro kost. Adviesbureau Tauw waarschuwt voor geldverspilling door overhaaste beslissingen en gaat op onderzoek uit.

Dit najaar wordt het veldonderzoek uitgevoerd naar stroomafwaartse vismigratie. Met als belangrijkste vraag: hoe visonvriendelijk zijn de Nederlandse gemalen en stuwen daadwerkelijk? De visecologen van het bureau weigeren vooralsnog te geloven dat de waterbouwwerken miljoenen migrerende vissen verslinden, zoals onder meer de Partij voor de Dieren onlangs in de media suggereerde.
“De aandacht die vismigratie op het moment krijgt, is goed. Maar we moeten oppassen dat we de context – de visstand en de kwaliteit van het water – niet uit het oog verliezen. Anders wordt vismigratie te veel een doel op zich”, verwoordt Koen Estrik, projectmanager van de afdeling Water bij Tauw. Estrik is bang dat waterschappen onder druk van tijd en regelgeving, ‘blind’ vispassages op stuwen en gemalen gaan plakken. “Vispassages moeten tactisch worden ingezet.”
Volgens Estrik is nooit bewezen dat alle gemalen en stuwen meedogenloos voor vissen zijn. “Bovendien vragen wij ons af of vissen sneuvelen wanneer zij in de winter stroomafwaarts richting zee migreren.”
Tauw baseert zijn vermoedens op basis van ecologische kennis en praktijkervaring. Bij een uitbreidingsproject van een gemaal in Katwijk, het op één na grootste gemaal in Nederland, komen de ecologen van het bureau zelden dode vis tegen.
“De ene plek is de andere niet. Een beek in het zuiden is anders dan een poldersloot in het westen. Bovendien hebben we te maken met verschillende pomptypes, waar we te weinig van afweten.” Ook het gedrag van de vis vraagt volgens Tauw om een kritische blik. “Vooropgesteld, de vis is geen zwemmende integraalvergelijking, geen machine. Wiskundige vergelijkingen bieden theoretische kennis, maar vertellen niet het verhaal van de praktijk.”

Onderzoek

Om antwoord te krijgen op de verschillende vragen gaat Tauw dit najaar het veld in. Tot dusverre zijn zes waterschappen geïnteresseerd om mee te werken aan het onderzoek. Ondertussen roept het adviesbureau waterschappen op niet overhaast te werk te gaan. “Gebieden vragen om integrale visies. Waterschappen moeten zich goed afvragen wat ze voor ogen hebben, welke vissen ze in het gebied willen hebben en of en hoe ze verschillende watergebieden aan elkaar kunnen verbinden.”
Enkele waterschappen gaan overigens al zo te werk. “Deze week gaat er een offerte voor het hoogheemraadschap van Delfland de deur uit. Daarover kunnen we niet te veel kwijt, maar ons plan zal ze verrassen.”
Al met al krijgt de vis in het debat over water, steeds meer aandacht. Waterschappen zullen binnen enkele maanden presenteren hoe ze het probleem van visverslindende gemalen en stuwen denken aan te pakken. Ingenieursbureaus investeren aan de andere kant in ecologische kennis en innovatieve oplossingen. Met tachtig jaar ervaring op het gebied van stuwen en gemalen in combinatie met visecologische kennis is Tauw – oorspronkelijk opgericht als Technisch Adviesbureau voor de Unie van Waterschappen – volgens Estrik toonaangevend in de markt. De projectmanager juicht de aandacht die de vis op het moment krijgt toe. “Vissen zijn nodig voor een gezond en veerkrachtig watersysteem. Eindelijk zijn zij aan de beurt.”

Reageer op dit artikel