nieuws

Wonen op verborgen constructieve reserves

bouwbreed Premium

Het voormalige Ter Meulen-warenhuis in het centrum van Rotterdam ondergaat momenteel een metamorfose. Het winkelcomplex wordt in zijn oorspronkelijke transparante staat teruggebracht. Daarbovenop komt een woontoren met 16, 13 en 7 verdiepingen. Door het vinden van verborgen constructieve reserves rust de – lichtgewicht – hoogbouw nagenoeg volledig op de bestaande constructie.

Het 100 meter lange en 28 meter brede winkelpand dateert van 1951 en heeft sindsdien diverse veranderingen ondergaan. Het oorspronkelijke ontwerp van het architectenbureau Van den Broek & Bakema voorziet in een kelder met daarop drie bouwlagen. Eind jaren zeventig werden daar twee verdiepingen aan toegevoegd.
De slechte verhuurbaarheid was voor projectontwikkelaar Willemsen Minderman projectontwikkeling aanleiding om samen met architectenbureau Van Tilburg Ibelings von Behr architecten naar nieuwe exploitatiemogelijkheden te zoeken. Uitgangspunt daarbij was om het oorspronkelijke gebouw zo min mogelijk aan te tasten, maar wel de economische aantrekkingskracht te verbeteren. De opdrachtgever benaderde het advies- en ingenieursbureau DHV, die de (constructieve) mogelijkheden onder de loep nam. “We zijn op zoek gegaan naar verborgen draagkracht Uiteindelijk kwamen we tot de conclusie dat – met een lichte constructie – op het voormalige warenhuis een woontoren van zestien verdiepingen kon worden gerealiseerd zonder ingrijpende constructieve ingrepen”, aldus projectleider en constructief ontwerper ir. Maurice Hermens van DHV in Rotterdam.
De ultralichte hoogbouwconstructie bestaat uit een staalskelet waarbinnen de woningvloeren op oplegrubbers worden geplaatst waardoor alle woningen akoestisch zijn ontkoppeld (zie kader). Hermens: “Ons uitgangspunt hierbij was een gewicht van maximaal 250 kilo per vierkante meter per verdiepingsvloer. Dat is grofweg een factor 5 lichter dan traditionele betonbouw. Dit wordt de lichtste woontoren van Nederland.”

Stabiliteitskernen

De verborgen constructieve reserves werden onder andere gevonden door het constructieve schema van het bestaande gebouw te wijzigen. Het langgerekte winkelcomplex heeft een betonnen draagconstructie; een raamwerk van kolommen en balken dat tevens de stabiliteit verzorgt. De kolommen staan in een stramien van 8 bij 10 meter en zorgen voor een hoge mate van flexibiliteit. Maurice Hermens: “Door het bestaande winkelcomplex in horizontale richting aan de stabiliteitskernen van de nieuwbouw te koppelen kan de windbelasting worden afgedragen. Op die manier worden de buigende krachten uitgeschakeld en ontstaat extra draagkracht in de kolommen. Het verticale draagvermogen van de kolommen is hierdoor verdubbeld; van circa 5000 kNewton in de oude naar circa 10.000 kNewton in de nieuwe situatie.”
De twee 7,0 bij 8,7 meter grote stabiliteitskernen komen aan de achterkant. De twee 2,70 meter dikke betonnen funderingspoeren van 10 bij 16 meter die in het bestaande winkelpand worden ingevoegd zijn inmiddels gereed.
De koppeling van de deels uitkragende oudbouw gebeurt met staalplaatbetonvloeren die scharnierend aan de kernen worden bevestigd om het verschil in zakkingen op te vangen. Berekend is dat dit niet meer dan 1 centimeter zal zijn. Voor het 70 meter hoge gebouw komt een glazen gevel.

Betonsterkte

Daarnaast is de kwaliteit van het bouwmateriaal uitgebreid onderzocht. Maurice Hermens: “De sterkte van beton neemt in de loop van de jaren toe. De oorspronkelijke betonsterkte van de bestaande kolommen was vergelijkbaar met C20. We hadden vooraf aangenomen dat dit in de loop van de tijd toegenomen was tot C38/35. Uit laboratoriumtesten bleek de betonkwaliteit iets hoger dan C40 te zijn.”
Ook het draagvermogen van de funderingspalen is hoger dan bij het oorspronkelijke ontwerp in 1948 aangenomen. “We hebben de grondweerstand gemeten. Uit sonderingen rondom de poeren van het bestaande gebouw bleek de grond door de heiverdichting aanzienlijk draagkrachtiger te zijn. De fundering is altijd een moeilijk te bepalen onderdeel. Maar deze fundering heeft nog een reserve van zeker 20 procent.”
Overigens was ook al bij het oorspronkelijke ontwerp rekening gehouden met een mogelijke uitbreiding. “Constructief was geanticipeerd op één extra verdieping. Het gebouw wordt nu weer teruggebracht in de oorspronkelijke staat.”
Wel komt er vanaf de tweede verdiepingsvloer parkeergelegenheid voor ongeveer 150 auto’s. Deze is te bereiken via drie autoliften aan de achterzijde van het gebouw.
De nieuwbouw met de naam Linea Nova telt respectievelijk 16, 13 en 7 bouwlagen en voorziet in 105 huurwoningen. Op het dak van de zevende verdieping komt een binnentuin van 20 bij 17 waarvoor een grondpakket van 75 centimeter wordt aangebracht. Maurice Hermens: “Deze voorziening zorgt niet alleen voor een gelijkwaardige belasting op de onderbouw, maar draagt tevens bij aan een aantrekkelijkere woonomgeving.”
Hoofdaannemer Van Wijnen uit Dordrecht heeft deze week twee bouwkranen opgebouwd, waarvan de hoogste ruim 80 meter hoog is. De planning is dat in de loop van 2008 de winkels worden opgeleverd. De woningen volgen ruim een jaar later.

Verend luciferdoosje voor hoge geluidsisolatie

De – lichtgewicht – hoogbouw kenmerkt zich door een hoge geluidsisolatie. De constructie bestaat uit een staalskelet van kolommen die naar boven toe lichter worden (kolommen van HE-220-B tot HE-140-A) in combinatie met slanke liggers (HE-220-A). “We hebben in samenwerking met adviesbureau Peutz het zogeheten luciferdoosje-concept ontwikkeld, waarbij iedere woning akoestisch is ontkoppeld”, aldus Maurice Hermens van DHV. Ieder doosje ligt namelijk op oplegrubbers die circa één centimeter inveren. Daarop komen 240 millimeter hoge houten liggers met een steenachtige (anhydriet) afwerklaag. Hij spreekt van “een verend opgelegd luciferdoosje”.
Deze opbouw zorgt voor een hoge geluidsisolatie. “Uit laboratoriumproeven van de vloerconstructie is gebleken dat de wettelijke vereiste isolatiewaarde voor contactgeluid van 5 decibel ruimschoots zal worden gehaald.”

Reageer op dit artikel