nieuws

Wereldwijde interesse voor stresstest spoorstaven

bouwbreed Premium

Wereldwijd bestaat er interesse in de Rail Stress Test van Grontmij Maunsell ICS die binnen twee minuten de spanning in spoorstaven meet op 1 graad nauwkeurig. Het verrast directeur Cees Veerhoek niet. “Spoorspatting is een mondiaal probleem.”

Terwijl de Nederlandse spoorbaanbeheerder ProRail zich in juli 2006 geconfronteerd zag met 140 meldingen van spoorspattingen, twee ongevallen en een tik op de vingers van de Inspectie van Verkeer en Waterstaat, lanceerde de infrastructurele tak van Grontmij een nieuw apparaat dat claimt met deze problematiek af te kunnen rekenen. “Toevallig? Nee, we zagen deze ontwikkeling aankomen”, meent Veerhoek. Betere reclame kon de Rail Stress Test niet krijgen. “Dat klopt, maar van leedvermaak is geen sprake.”
Ontwerper Jelle Visser begon drie en een half jaar geleden als stagiair met het ontwikkelen van het meetinstrument. “We vroegen ons af of er een methode was die kracht in spoorstaven kon meten. Met de achterliggende gedachte: kunnen we deze informatie gebruiken om advies te geven bij spoorvernieuwing?” Visser ontdekte dat er methoden bestaan die niet zaligmakend zijn. “Deze waren tijdrovend en arbeidsintensief. Bij elke dwarsligger was een meting nodig en bovendien legden deze methoden geen relatie tussen de oppervlaktedruk en de stress langs de lengte van een spoorstaaf. Met als gevolg dat ze zelfs ongebruikt in garages belandden.”
Grontmij bedacht een alternatieve methode die gebaseerd is op het Villari-effect. Dit effect beschrijft in hoeverre de magnetisatie van een materiaal wordt beïnvloed door mechanische spanning.
“De Rail Stress Test wekt een magnetisch veld op, waarna de respons van dit veld in de spoorstaaf wordt gemeten. De grootte van het magnetisch veld is afhankelijk van de trek of druk in de spoorstaaf. Is de buitentemperatuur bijvoorbeeld 20 graden, dan verwacht je trekspanning. Als je dan drukspanning meet, weet je dat het niet goed is.”

Minuten

Binnen enkele minuten – “in plaats van weken” – geeft het apparaat op 1 graad nauwkeurig aan hoeveel spanning in de spoorstaaf aanwezig is. Juist die snelheid is waardevol, aldus Visser. “De tijd die aannemers krijgen om aan het spoor te werken, wordt steeds beperkter. Alles moet in treinvrije periodes gebeuren en werkzaamheden mogen zo min mogelijk tot vertraging leiden. Bovendien kunnen aannemers en inspecteurs uiteindelijk zelf met dit systeem werken.”
In krap een jaar tijd is de Rail Stress Test inmiddels veertig keer ingezet in opdracht van ProRail of in opdracht van aannemers die “kwaliteit willen leveren”. Volgens Veerhoek heeft de stresstest zich op meerdere fronten bewezen. “Eén keer waren we aanwezig bij BAM die spoorstaven op spanning wilde brengen met trekapparatuur. De trekapparatuur gaf druk aan, maar de stressmeter gaf niets aan. Achteraf bleek de trekapparatuur niet te werken. Dat hadden wij met onze stressmeter ontdekt.”
In Nederland is het apparaat al volop in gebruik, langzamerhand tonen ook andere landen als Denemarken, Duitsland, Portugal en China hun belangstelling. Veerhoek: “We verwachten er veel van. Aannemers kunnen met testresultaten laten zien dat ze hun werk goed hebben gedaan. Spoorbaanbeheerders kunnen de test gebruiken voor onderzoek of controle.”
Hij laat in het midden of álle zwakke schakels – brugovergangen, viaducten, duikers – in het Nederlandse spoor op risico’s op spoorspatting moeten worden onderzocht. “Ik zou dat doen. Maar dat is natuurlijk aan ProRail.” Wel kan Veerhoek zich voorstellen dat ProRail het gebruik van de Rail Stress Test verplicht stelt in aanbestedingen.

Certificeren

Momenteel is Grontmij Maunsell ICS druk bezig de Rail Stress Test bij Lloyds te laten certificeren. Over enkele maanden wil het ingenieursbureau de test als fysiek product op de markt aanbieden. “Momenteel doen wij het onderzoek en geven wij het advies. Maar ploegen rijden naar Rusland, dat zien wij niet zitten. Bovendien kan de inspecteur dan zelf met een eigen meetinstrument in zijn achterbak locaties afgaan.”

Reageer op dit artikel