nieuws

Clusteren

bouwbreed Premium

Hoe wordt een klein bedrijf groot? Door meer en steeds grotere opdrachten binnen te halen en uit te voeren, is de meest gangbare methode. Op enig moment kan de groei van het bedrijf worden versneld door overnames

Hoe wordt een klein bedrijf groot? Door meer en steeds grotere opdrachten binnen te halen en uit te voeren, is de meest gangbare methode. Op enig moment kan de groei van het bedrijf worden versneld door overnames
en wordt een middenbedrijf een grootbedrijf. Dat gaat zo in de bouw en vrijwel alle andere bedrijfstakken. Er ontstaat een structuur van een beperkt aantal grote bedrijven, flink wat middenbedrijven en veel kleine bedrijven. De grote bedrijven van vandaag zijn allemaal klein begonnen en zijn dus voortdurend
in de race gebleven. Veel bedrijven vallen in de loop van de tijd af door een gebrek aan opvolging, faillissement of andere redenen. In verhouding tot veel andere bedrijfstakken is in de bouw (nog) geen sprake van een hoge concentratiegraad, wel is deze de laatste tien jaar vrij sterk toegenomen. In dit kader is een verschil tussen b&u en infra vast te stellen.
In de infrasector is de concentratiegraad hoger en wordt een aanmerkelijk kleiner deel van de productie door zelfstandige mkb-bedrijven gerealiseerd. De vraag rijst hoeveel mogelijkheden er in het bijzonder in deze sector zijn om te starten en vooral om te groeien. Dit blijkt niet alleen te worden bepaald door de betreffende bedrijven, maar in toenemende mate ook door de opdrachtgevers.
Tussen b&u en infra bestaat een groot verschil in soorten opdrachtgevers. Het is nog niet zo lang geleden dat de opdrachten voor grond-, wegen- en waterbouwkundige werken voor meer dan 90 procent werden verstrekt door overheden. Tegenwoordig zal dit voor ongeveer twee derde van het totale volume het geval zijn. Het zijn in de statistiek de geprivatiseerde overheidsbedrijven die het verschil bepalen. In de b&u-sector ontbreekt de overheid in de woningbouw helemaal als opdrachtgever. Binnen de utiliteitsbouw zijn onderwijs en openbaar bestuur goed voor een kwart van de opdrachten en dat loopt op tot 40 procent als we de bouw voor de gezondheidszorg erbij optellen. Overwegend zullen in de b&u-nieuwbouw opdrachten afzonderlijk worden verstrekt. Bij onderhoud en herstel en verbouw is de kans op het samenvoegen oorspronkelijk afzonderlijke klussen iets groter. Bij het werken aan de infrastructuur is het onderscheid tussen nieuwbouw en (groot) onderhoud lang niet altijd scherp te maken. Clustering van opdrachten komt veel vaker voor.
De oorzaken van de groeiende neiging tot clustering worden liggen in de concentratie aan de kant van de opdrachtgevers en daar uit voortvloeiende toenemende professionalisering. Deze professionalisering lijkt samen te gaan met een beperking van de kennis bij de opdrachtgever die steeds vaker voor de voorbereiding van opdrachten professionele bureaus inschakelt.
In het voetspoor van de clustering nemen eisen, waaraan bedrijven moeten voldoen om (zelfs maar) te mogen meedingen naar een opdracht toe. De kansen voor bedrijven om van klein naar de middencategorie door te stomen worden hierdoor ernstig belemmerd. Er is sprake van een rem op de ontwikkeling van het ondernemerschap. Juist echter de overheid kan als opdrachtgever op meer dan het directe eigenbelang bij het verlenen van een opdracht worden aangesproken. Dat eigenbelang heeft in de tijd gezien ook voordeel van het bestaan van verschillende en concurrerende bedrijven om gezonde marktverhoudingen te scheppen. Bij het ministerie van Economische Zaken wordt dit nu volgens de contouren van de uitvoeringsbesluiten van de Aanbestedingswet onderkend en wordt een halt toegeroepen aan het steeds verder verzwaren van de eisen voor deelneming aan een aanbesteding van de overheid. Dus bestaat er in ieder geval weer de mogelijkheid om ervaring op te bouwen en te groeien.
De concentratiegraad zal niet meer per definitie verder toenemen. McKinsey & Company zien hun advies om het aantal kleinere bedrijven in de bouw zoveel mogelijk te beperken om de innovatie te bevorderen niet gehonoreerd. Alsof overigens alleen grote bedrijven innoveren.
Adri Buur
Buur Consultancy, Hoorn
a.buur@hccnet.nl

Reageer op dit artikel