nieuws

Wegenbouwers leggen tweelaags zoab met langere levensduur

bouwbreed Premium

Op de A35 bij Hengelo heeft Heijmans Infra een proefvak aangelegd met tweelaags zoab. Het is één van de drie vakken waarop wordt geprobeerd met homogener asfalt tot verlenging van de levensduur van tweelaags zoab te komen.

De proefvakken bij Hengelo worden aangelegd door de winnaars van de prijsvraag ‘Schoner, stiller of homogener asfalt’ van Rijkswaterstaat. De drie proefvakken voor homogener asfalt zijn nu in uitvoering en zullen volgende week gereed zijn (BAM e.a.: tweelaagsspreidmachine en Shuttle Buggy, Heijmans: conventionele spreidmachine met en zonder Shuttle Buggy, Dura Vermeer: Megapave). Heijmans is inmiddels klaar met zijn proefvak. Voor schoner asfalt komen begin mei proefvakken op de A28 bij Staphorst en die voor stiller asfalt volgen vanaf half mei op de A50.
Aad van den Burg, projectleider van Rijkswaterstaat, Dienst Weg- en Waterbouwkunde, benadrukt dat tweelaags zoab “goed spul” is. Er zijn echter nog wel een aantal verbeterpunten, waaronder verlenging van de levensduur met twee jaar. Ook op het gebied van geluid en luchtkwaliteit speelde bij Rijkswaterstaat een aantal vragen. Voor antwoorden is de markt op een nieuwe manier benaderd. In een prijsvraag zijn de vragen op de drie gebieden in één keer aan de markt gesteld. Er zijn in totaal dertig inzendingen ontvangen. Per onderwerp zijn drie ideeën door de jury geselecteerd.
“De insteek is dat we wetenschappelijk onderbouwde oplossingen willen. We hebben de markt gevraagd hun ideeën verder uit te werken en ontwikkelrapporten op te stellen, zodat ze “goed onderbouwd de weg op gaan”. De aannemer moet vervolgens aantonen dat zijn methode de gewenste levensduurverlenging haalt. Belangrijk hierbij is dat de aannemer vanuit een eigen verantwoordelijkheid handelt bij het verbeteren van de kwaliteit. Wij beperken ons tot het coachen vanuit de achtergrond. Wij zijn tot nu toe heel tevreden over de resultaten”, aldus Van den Burg.

Rijbaanbreed

Op het proefvak bij Hengelo heeft Heijmans rijbaanbreed op twee aansluitende stukken van 250 meter lengte tweelaags zoab gelegd. Op het eerste deel is dat gebeurd op de traditionele manier met asfaltvrachtwagen en spreidmachine, op het tweede deel met asfaltvrachtwagen, Shuttle Buggy en asfaltspreidmachine. De ‘Shuttle Buggy’ mengt in een bufferopslag het asfalt dat de vrachtwagens aanvoeren. Het is zelfrijdend materieel dat het ‘hermengde’ asfalt door middel van een transportband en zwenkarm in de hopper van de asfaltspreidmachine stort. “Bij Hengelo hebben we tweelaags zoab gelegd, maar de Shuttle Buggy is in beginsel geschikt voor gebruik bij alle asfaltmengsels”, aldus Patrick van Beers, projectleider innovatie bij Heijmans.
De buggy verwarmt niet, er wordt gemengd en gebufferd. Mengen heeft volgens Van Beers het grootste effect op de homogeniteit. Mengen resulteert in een gelijkmatige (hoge) temperatuur van het gelegde asfalt. Warm asfalt is goed te verdichten en dat levert een hoge kwaliteit asfalt op met een navenante levensdZonder gebruik van een buggy komt ook kouder asfalt in de hopper van de spreidmachine terecht. Binnen in de lading van een asfaltvrachtwagen is de temperatuur hoog. Maar vooral in de hoeken van de laadbak koelt het asfalt sneller af. Dat koudere asfalt komt in de hopper en geeft na het spreiden een plek met kouder asfalt dan op de rest van de weg. Dat geeft kwaliteitsverschil en levensduurverschil, dat met de buggy is te voorkomen.
Behalve een homogenere temperatuur levert de buggy ook nog voordelen op bij de homogeniteit van het asfaltmengsel zelf. Van Beers: “De bitumen zal homogener rond de minerale fractie zijn verdeeld. In de vrachtwagen druipt de bitumen iets af. Bovenin zit minder bitumen rond de steentjes, onderaan zijn ze wat rijker met bitumen omgeven. De inhomogeniteit die daar normalerwijze uit volgt kan ook door de buggy worden weggenomen.”

Vlakheid

Ten slotte noemt Van Beers ook de betere vlakheid als voordeel van de Buggy. Als bij normaal bedrijf de vrachtwagen tegen de spreidmachine botst geeft dat onvlakheden. Die ontstaan ook als de spreidmachine moet stoppen in het geval er geen vrachtwagen met vers asfalt beschikbaar is. Het is al jaren een min of meer geaccepteerd feit dat asfaltspreidmachines zo’n 20 tot 40 procent van de tijd stilstaan. Met de Shuttle Buggy kan de spreidmachine steeds doorwerken. Dit stuk wegbouwmaterieel is overigens vrij op de markt te koop.
Van Beers is ervan overtuidat dhooggespannen verwachtingen omtrent de voordelen gehaald worden. “Het liefst zou je acht jaar wachten”, zegt Van Beers: “maar we hebben van Rijkswaterstaat zo’n anderhalve maand gekregen om ons rapport op te stellen.”
Om aan te tonen dat een verlenging met twee jaar mogelijk is, zijn tijdens de uitvoering opnames gemaakt met een infraroodcamera. De hiermee geregistreerde temperatuur van het sfalt achter de spreidmachine is mede een maat voor de levensduurverlenging.

Tweelaags zoab

Tweelaags zoab is een variant van zoab, die bestaat uit een fijne zoab toplaag (kleinere steentjes) en een onderlaag van grovere zoab (grotere steentjes). Tweelaags zoab is speciaal ontwikkeld vanwege de goede geluidsreducerende eigenschappen. De eerste vormen ervan verschenen begin jaren negentig. Eind jaren negentig begon de interesse in de voordelen van tweelaags zoab te groeien onder invloed van de steeds strenger wordende geluidsnormen.
Nadelen van tweelaags zoab zijn de hogere kosten ten opzichte van enkellaags zoab en de onzekerheid over de levensduur. Om verantwoord met overheidsgeld om te gaan is er een speciaal afwegingskader opgesteld voor de toepassing van tweelaags zoab. Alleen op plaatsen waar de toepassing kosteneffectief is wordt het toegepast op het hoofdwegennet. Het Innovatieprogramma Geluid van Rijkswaterstaat DWW voert samen met markpartijen onderzoek uit om de laatste onderzoeksvragen te beantwoorden zodat tweelaags zoab zal voldoen aan de eisen van de toekomst en breder inzetbaar wordt. Hierbij moet de kosteneffectiviteit niet alleen op materiaal- en constructieniveau , maar ook op netwerkniveau (mobiliteit) worden beschouwd.

Reageer op dit artikel