nieuws

Innovatief aanbesteden maakt ook innovatieve gereedschappen nodig

bouwbreed Premium

Als tweede praktisch toepasbare hoofdelement van het LBC beschouwen wij de integraliteits- en integrerende benadering. Uiteraard is integraliteit en geïntegreerdheid - of anders gezegd procesketenintegratie en samenwerking - een must, en dient dit vurig bepleit te worden. Het is naar mijn opvatting evident ondenkbaar dat enige modernisering van de bouw, ten nutte van een ieder en vrijwel alle facetten van doelmatigheid, denken en doen betreffend, iets kan voorstellen zonder procesketenintegratie en echt samenwerken. Het vraagstuk voor de praktijk is dan hoe je dat moet doen en wat je moet doen en zeker ook waarmee ; welke hulpmiddelen dus.

Vaker heb ik in publicaties betoogd dat de meest integrerende methode die ons ter beschikking staat 3D Design als Virtueel Bouwproces en BIM (Building Information Modelling) is. Er verschijnen allerhande verhandelingen over integraliteit voor de b&u-sector, maar de noodzakelijke koppeling met driedimensionaal werken wordt slechts gemaakt door de weinigen die binnen de b&u-sector ervaring hebben met werken in de driedimensionale omgeving. Ook de toon van onder meer erkende voorstanders als PSI-Bouw en de Regieraad Bouw, neigt helaas nog naar experimenteren met iets dat nog niet echt is.
Wie vandaag de dag - met de hulpmiddelen en de kennis die ons ter beschikking staan - nog beweert dat een project sneller, beter en efficiënter kan door toepassing van een bepaalde de methode, systeem, of contractvorm, zonder dit een-op-een te koppelen aan 3D Design, Virtueel Bouwen en BIM, is op z’n zachtst gezegd niet helemaal goed geïnformeerd.

Misvatting

Inhoudelijk is de aanpak bij een 3D-project, of Virtueel Bouwproject, dus een integrale aanpak, minder van technische en softwarematige aard, dan nadrukkelijk een vraagstuk van management en leidinggeven. Dit omvat het totale ontwikkel-, ontwerp- en bouwproces, toegespitst op met name organisatiekunde, Supply Chain-management en processen van echte (innovatieve) samenwerking. Liever spreek ik dan ook van de ‘methode’ van 3D Design en Virtueel Bouwen.
Bij te veel opdrachtgevers en architectenbureaus bestaan misvattingen over wat een 3D, of Virtueel Bouwproject inhoudt. Dat enkele partijen individueel hun ontwerpwerk met 3D-software doen, is nuttig en hoopgevend, maar zij doen zeker nog geen 3D-project. In de 3D-methode dienen alle deelnemers zich procesmatig wel aan te passen aan de andere en meerdere mogelijkheden en logistieke vereisten die het 3D-werken met zich meebrengt. Werk dus voor ter zake deskundige (proces) managers en niet voor experimenten. De resultaten die met name in de petrochemie met toepassing van 3D en Virtueel bouwen en binnen complexe, risicodragende contracten (D&C, EPC en Turnkey) kunnen worden gehaald geven een niveau aan rest faalkosten van minder dan een half procent.
Echt samenwerken wil ik hier benoemen als Innovatief Samenwerken, om tenminste tot een besef te dwingen dat ik op iets anders doel dan de gedragswetenschappen waar trainingen en verhandelingen slechts op terugvallen. Gedrag en gedragsbeïnvloeding blijven ook in mijn betoog relevant, maar Innovatief Samenwerken tussen contractpartijen moet meer en iets substantiëlers inhouden. Dan komen wij weer heel dicht bij het aanbesteden (zie publicatie deel 1), als voorwaarde om partijen bij elkaar te kunnen brengen, om gegeven een concrete doelstelling, een project (in casu volgens het LBC), te gaan samenwerken. De samenwerking, en dus ook de communicatie tussen zowel organisaties als individuen, wordt zo een functie van de contractsrelatie. Hierin zijn hiërarchie en leiderschap noodzaak voor het halen van het vooraf gestelde projectresultaat.
Indien, zoals bij DNR/SR/RVOI contracten, dit element ontbreekt, dan is succes per definitie nooit gegarandeerd. De projectmanager verwordt hier tot slechts primus inter pares, waarvan ik vermoed dat Hennes de Ridder dit voorstaat. Dit type manager, in Nederland geprezen als ‘bruggenbouwers’, of ‘procesmanagers’, kan slechts managen bij het opportunisme van gaan waar het proces je heen voert, bij de gratie van compromis en een groot draagvlak. Deze schijnharmonie is strijdig met projectmatig werken en dus ongepast voor het resultaatgerichte LBC.
Efficiëntie is dan weinig aan de orde, of anders subjectief bepaald. Het is hier van belang dat men beseft dat met zogenaamd innovatief aanbesteden en contracteren (in deel 1 beschreven) ook de toegepaste methodes, procedures, systemen en ‘Tools’ innovatief dienen te zijn, of aangepast dienen te worden aan de situatie. Dus ook de samenwerking en de communicatie in de praktijk! Helaas, is dat in de praktijk nog te weinig het geval!

Principes

Om aan de eisen die aan moderne, innovatieve samenwerkingsovereenkomsten worden gesteld te voldoen, acht ik het van belang de volgende principes daarin uit te werken – zo ook bij een Living Building Project – en dat inschrijvers bij een aanbesteding deze ten minste onderschrijven :
Alle ‘kernspelers’ bij het project, inclusief de opdrachtgever, ondertekenen de samenwerkingsovereenkomst en nemen actief deel.
Onderkenning en acceptatie van een gekozen integrale hiërarchiestructuur, autoriteit en leiderschap, die ook bilaterale relaties overtreft.
Onderkennen van het nut van Supply Chain Management.
Hanteren van Key Performance Indicators voor het samenwerkingsverband.
Optie van een Samenwerking Handvest met regels voor gedrag en van ethiek.
Optie voor afstands- en een continuïteitsverklaringen (bv ingeval door capaciteitstekorten deadlines gemist zouden worden en de leiding werk wenst uit te besteden) en mogelijk ook een sanctieregeling.
Formuleren van Partnering Doelstellingen, waaronder naast commitment aan een optimaal projectresultaat ook: vertrouwen, redelijkheid en billijkheid, toewijding aan gemeenschappelijke belangen en begrip voor elkaars normen en waarden.
Gedeelde verantwoordelijkheid.
Een Partnering Tijdsplanning onderdeel maken van de overeenkomst.
Consent en Mediation procedures invoeren.
Value management (‘doing the right Job’) op de samenwerking.
Het mede ondertekenen van de overeenkomst door een Partnering Adviseur. Deze is onder andere coach, de neutrale deskundige faciliteerder voor met name onderhouden van positieve actie, Mediation en Consent (proces) management.

Voordelen

De voordelen zijn, naast positivistisch gedrag en attitude, onder andere:
Voorkomen van verharde attitude.
Voorkomen van managerial afleiding van het projectbelang.
Relaties blijven behouden. Is in beginsel niet-confronterend, maar voorkomt dat confrontatie tot een breuk leidt.
Integraliteit en de integrerende 3D-methode, als mede Innovatief Samenwerken enerzijds en het LBC anderzijds passen bij elkaar. Dit is zo omdat deze werkwijzen bij ieder bouwproject en bij iedere benadering van het bouwproces passen en behoren, al wordt dat in de praktijk grovelijk miskend. Voor het specifieke van het LBC zoals geduid door Hennes de Ridder, is het zelfs noodzakelijk. Het LBC is daarom, bezien slechts vanuit de noodzaak tot vergaande ketenintegratie nog niet uniek, of revolutionair, maar zeer zeker dwingend innovatief.
Mr.ing. Alex De Maesschalck, directeur ADM Management Consultants, is bouw, management en juridisch adviseur (info@admadvies.nl).

Het LBC in de praktijk (2)

In een aantal artikelen onderwerpt Alex De Maesschalck het Living Building Concept (LBC) van prof. Hennes de Ridder aan een nadere beschouwing voor de toepassing in de praktijk. Dit doet hij door eigen analyse en ontleding van LBC en de samenstellende delen daarvan te vergelijken met zowel traditionele als innovatieve gebruiken in de bouwsector. Het doel hiervan is te komen tot antwoorden voor de praktische toepassing van het LBC. Ook komt de vraag aan de orde hoe revolutionair het concept wel is, want als zodanig wordt het nadrukkelijk benoemd en verkocht. Hiertoe onderscheidt hij het LBC voor daadwerkelijke toepassing in drie hoofdelementen: De aanbestedings- en contractvorm, de integraliteits- en integrerende benadering, alsmede het flexibel en aanpasbaar bouwen. In dit tweede van drie artikelen, wordt ingegaan op het hoofdelement integraliteit en samenwerking.

Reageer op dit artikel