nieuws

Bij restauratie Luxor kan tegelijkertijd worden gewerkt

bouwbreed Premium

De restauratie van het Arnhemse Luxortheater lijkt een interessante bouw­ervaring. Er wordt gegraven, beton gestort, gesloopt en afgebouwd. Dat gebeurt allemaal naast elkaar. Projectleider Ferry van Zeyl noemt het ‘organisch werken’. Deze werkvorm vergt inleving, flexibiliteit en acceptatie. “Maar alle partijen hebben zich in deze werkwijze geschikt”.

De verbouwing van rijksmonument Luxor tot poppodium is een bijzondere uitdaging. Het pand, in 1915 een van de eerste bioscopen in Nederland en ontworpen is door architect Willem Diehl, herbergt achter pleisterwerk en beton talrijke oorspronkelijke details. Stukje bij beetje komen muurschilderingen, wandbespanningen, houtsnijwerk en gipsen plafonds te voorschijn. Aan de voorgevel wordt gewapend beton weggehakt om terracotta beeldjes weer in het zicht te brengen. Het herstelplan voor Luxor is van de hand van restauratiearchitect Maarten Fritz.
Het monumentale pand moet niet alleen aan de moderne eisen voldoen om als poppodium te kunnen fungeren, de lat ligt duidelijk hoger. “We hebben de ambitie om een kwalitatief hoogwaardig podium te realiseren, waarin ook rekening wordt gehouden met toekomstige ontwikkelingen”, stelt Van Zeyl. Die ambitie uit zich onder meer in de bouw van een kelder onder de grote zaal, waarin zowel het mengpaneel kan verzinken, als een hefplateau voor uitbreiding van het podium. Onder het podium komt ruimte voor speciale geluidsboxen die ongewenste trillingen en daarmee schade aan het pand kunnen voorkomen.

Kelder

De bouw van een nieuwe, grote kelder gaf een onverwachte wending aan het project. “Eind vorig jaar kwam plotseling zicht op extra subsidie van de provincie. Toen is het plan voor de kelder ingevoegd. Planningstechnisch was dat even ingewikkeld, maar juist door de organische werkwijze en de bereidheid van alle partijen hebben we het voor elkaar gekregen”, verklaart de projectleider.”
Leidingen en technische installaties worden overal aan het oog onttrokken. Dat is mogelijk door de oorspronkelijke doos-in-doos-constructie van Luxor. Tussen plafond en dak bevindt zich een zolder, maar die blijft onaangetast om de waardevolle geklinknagelde stalen spanten geen geweld aan te doen. Als oplossing is daarom gekozen voor een extra dakopbouw om plaats te bieden aan de installaties. Bij de bouw van het balkon in de grote zaal wordt rekening gehouden met monumentale kolommen. Een oplossing met trekstangen onder de achterzijde van het balkon en een verzwaring aan de achterkant van de kolommen maken het mogelijk dat het balkon straks in de zaal kan uitkragen.
De meest in het oog springende klus, en volgens uitvoerder Pim Klok van hoofdaannemer Van Hoogevest ook de moeilijkste, is de restauratie van het cassetteplafond. Zo’n 460 gipsen cassettes moeten stuk voor stuk worden verwijderd, hersteld, soms vervangen, en voorzien worden van nieuwe verlichting. “Elke cassette heeft een andere vorm”, zegt Klok. “Bovendien is het lastig om ze precies de goede kleurschakering terug te geven.” Oorspronkelijk waren de cassettes voorzien van een klein dimlichtje, zeer vooruitstrevend voor die tijd. Speciaal voor Luxor is nu een nieuw led-lampje ontwikkeld, dat verschillende kleuren kan afgeven en onafhankelijk van de andere lampjes kan worden aangestuurd.

Waterglas

De fundering had ook nog een verrassing in petto. “We hadden verwacht dat de fundering dieper zou liggen”, zegt Klok. Vervolgens bleek het niet mogelijk damwanden te trillen. “Injecteren met waterglas bleek de beste oplossing.” Tot de nieuwe vloer van de grote zaal erin ligt, zorgt een horizontale stalen hulpconstructie voor stabilisering van het pand. “De vloer heeft nu prioriteit, dan kunnen we aan de slag met het plafond”, aldus Klok. “Loopt het anders, dan zoeken we een manier om toch met de cassettes aan de slag te gaan.”
De organische werkwijze is voor de uitvoerder een uitdaging. “Er is geen plek waar niet gewerkt wordt. Soms lijkt het wel een mierennest”, lacht hij. “Het is wel een race tegen de klok, maar iedereen gaat daarin mee. We hebben de bereidheid uitgesproken desnoods in de bouwvak door te gaan.”
Het nieuwe Luxor moet eind dit jaar klaar zijn. De grote zaal heeft dan een capaciteit van 900 bezoekers, de kleine zaal biedt plaats aan 150 personen. Garderobe en toiletten krijgen een plaats in de kelder onder de entree, achter het monumentale pand krijgen onder meer kleedruimtes en kantoren een plek in nieuwbouw. Het poppodium wordt aangesloten op het ondergronds afvaltransportsysteem en de warmte- en koudeopslag van het project Arnhem Centraal. De totale bouwkosten bedragen 8 miljoen euro.

Reageer op dit artikel