nieuws

Haarlemmermeer als lichtend voorbeeld

bouwbreed Premium

De combinatie van woningbouw en waterberging in de Haarlemmermeer is meer dan een idee, want het plan wordt waarschijnlijk ook snel uitgevoerd. Dat verwachten Frans Tielrooij en Steven de Boer. Zij zijn respectievelijk voorzitter en projectleider van het kennisontwikkelingsproject Bouwen met Water, waaruit het plan is voortgekomen.

Diverse overheden en een groot aantal bedrijven hebben samen een voorstel ontwikkeld om een deel van de Haarlemmermeer te benutten voor waterberging en op dezelfde plaats te voorzien in een deel van de woningbehoefte: twee vliegen in één klap. Voor het waterbergingsplan is ingehaakt op het woningbouwprogramma in de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek voor de periode na 2010.
Het is een slim voorstel, omdat de relatief kleine Haarlemmermeer kampt met een enorme hoeveelheid ruimteclaims. Het combineren van functies scheelt dan flink. “We wilden een voorbeeld realiseren waaruit de mogelijkheden van bouwen met water blijken. Toen tegelijkertijd de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek in de maak bleek, zagen we een unieke kans daarbij aan te sluiten.”
Het dubbele ruimtegebruik biedt ook voor de waterberging mogelijkheden die anders moeilijk zijn te realiseren, weten beiden. “Omdat bij een afzonderlijke waterberging meer ruimte nodig is maar ook omdat bij waterbergingsplannen de verwerving van agrarische grond altijd het struikelblok is.”

Procesmanager

Bij de betrokken overheden – het Rijk, de provincie, gemeente en waterschap – bestaat grote overeenstemming dat dit voorbeeldproject een kans moet krijgen. Om de mogelijkheden nader te verkennen, is een procesmanager aangetrokken; een teken dat het project serieus wordt genomen. Maar het is de gemeenteraad die uiteindelijk beslist.”
Het beoogde gebied tussen Lisserbroek en Badhoevedorp meet 120 hectare. De gedachte is dat er zo’n 2000 woningen kunnen komen. Hoeveel het er echt zullen zijn, hangt af van de gekozen bouwstijl. Een stedelijke variant is denkbaar met 33 woningen per hectare, een suburbane met zeventien woningen per hectare en een landelijke met maar vijf woningen per hectare.
“Die keuze laten we open. Voor de bergingscapaciteit hoeft het niet uit te maken.” De helft van de 120 hectare moet water worden, met een variabel peil.
Tielrooij en De Boer rekenen op steun uit de agrarische hoek omdat de waterberging ook een hulpmiddel is in de strijd tegen de verzilting. “De Haarlemmermeer is brak door zoute kwel. Daar is de landbouw niet blij mee. Er wordt straks meer goede kwaliteit water vastgehouden, zodat in droge tijden minder slecht water hoeft te worden ingelaten.” Voor de bewoners betekent de bergingdynamiek dat ze rond (en soms ook onder) hun huis het water hoger of lager kunnen zien staan.
Doel van het proefproject is te demonstreren dat de opzet van een waterwijk werkt, zodat veel koudwatervrees kan worden weggenomen. “We willen laten zien”, zeggen Tielrooij en De Boer”, dat het in een waterwijk prettig wonen kan zijn. Dat je niet met een pontje naar je woning hoeft en dat het niet hoeft te stikken van de muggen. Want muggen heb je in Nederland overal maar de meeste komen uit dakgoten en regentonnen. Het water in deze wijk circuleert, waardoor we eerder minder muggen verwachten dan in veel andere gebieden.”
Voor het ruimtelijk ontwerp is gebruik gemaakt van het poldergrid van de Haarlemmermeer, dat bestaat uit kavels van 1000 bij 200 meter. Daarvan zijn er voor de wijk zes nodig. Een gefaseerde aanleg per kavel is een mogelijkheid. De bedoeling is verschillende typen huizen te bouwen, zodat een staalkaart te zien zal zijn van de mogelijkheden.

Innovatief

Voorbeelden van beoogde woningen zijn paal- en terpwoningen. De eerste zijn in grote delen van de wereld vertrouwd in waterrijke gebieden. Een ‘verbeterde’ variant krijgt wanden tussen de palen, zodat beneden een extra verdieping ontstaat, die deels in het water steekt.
Een andere innovatieve bouwmethode zit in de dijken. Terwijl langs de rivieren dijkhuisjes in het gedrang komen wanneer dijken moeten worden verzwaard, komt hier een nieuwe variant in beeld: de holle-dijkwoning. Dit type woningen vormt een onderdeel van de waterkering. Een dubbele functie kortom, waarvoor de toepasselijke naam ‘holle volle dijk’ is bedacht.
Tielrooij en De Boer hopen duidelijk te maken dat wonen in een waterrijke omgeving niet alleen hoeft te zijn weggelegd voor de welgestelden: ook sociale woningbouw zou dankzij de efficiënte ruimtelijke aanpak goed haalbaar zijn. De aanleg moet financieel rond te breien zijn door een bijdrage voor waterberging plus de extra opbrengst van woningen doordat huizen aan het water een hogere marktwaarde hebben. Gerekend is met een meerwaarde van 5 procent. Dat zou genoeg zijn om uit de kosten te komen.
“Vast staat dat waterberging er komt. Linksom of rechtsom. Met deze voorbeeldwijk kunnen we kijken hoe de markt deze variant oppakt; of de mensen het echt leuk vinden. Dus hoe sneller we iets kunnen laten zien, hoe beter.”

Reageer op dit artikel