nieuws

Zwartwerken

bouwbreed Premium

De groei van de bouwproductie wordt breed toegejuicht. Michiel Vergeer van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) noemt de bouw op dit moment zelfs een aanjager van de economie. En hij kan het weten als vroegere bouwdeskundige van het Centraal Planbureau (CPB).

De groei van de bouwproductie wordt breed toegejuicht. Michiel Vergeer van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) noemt de bouw op dit moment zelfs een aanjager van de economie. En hij kan het weten als vroegere bouwdeskundige van het Centraal Planbureau (CPB).
Bouwbedrijven gaat het goed en werknemers hebben een veel kleinere kans werkloos te worden.
Eerder is er een tekort aan mensen. Voor de zwartwerker zijn het extra goede tijden. Maakte hij altijd al gebruik van zijn prijsvoordeel voor de klant, nu bij de legale bouwbedrijven de orderportefeuilles volstromen komen nieuwe klanten in de
rij te staan. Niet alle klanten hebben evenveel geduld en dan zien beunhazen hun kans. En hoewel niet iedere beunhaas vergeet af te rekenen met de fiscus, schijnt naar men zegt het vrij regelmatig voor te komen dat dit wel het geval is.
Deze beunhazen zijn niet het enige ongewenste bijeffect van de florerende productie en vormen niet de enige categorie zwartwerkers. De krapte op de arbeidsmarkt trekt ook allerlei avonturiers aan die zich als koppelbaas manifesteren. Avonturiers die dikwijls in georganiseerd verband mensen ronselen en verhuren. Tegenwoordig opereren deze koppelbazen meestal in een internationale setting. Dit maakt de bestrijding van het fenomeen extra moeilijk. Niet overal is de regelgeving gelijk. Wat in het ene EU-land is toegestaan, mag in een ander land weer niet. Vast staat dat de tewerkstelling van werknemers via koppelbazen uiteindelijk plaats heeft op reguliere bouwplaatsen. Deze reguliere bouwplaatsen behoren in vrijwel alle gevallen bij te goeder naam en faam bekend staande ondernemingen. Kennelijk is de screening van onderaannemers en uitzendbureaus – zeker als die vanuit het buitenland opereren – onvoldoende.
Nederlandse werknemers zullen zich niet snel meer lenen voor een arbeidsrelatie met koppelbazen. Die periode ligt achter ons. Vanaf de jaren zeventig is er zeer langdurig sprake geweest van een verbod op koppelbazen en zelfs uitzendarbeid voor bouwplaatspersoneel was geurende lange tijd niet toegestaan. Dit als gevolg van illegale praktijken bij de beloning van de werknemers en de afdracht van sociale premies en belastingen. Nederlandse werknemers kunnen bij de huidige situatie op de arbeidsmarkt gemakkelijk rechtstreeks in diensttreden van bouwbedrijven. Bovendien bestaan er voldoende uitzend- en detacheringsorganisaties die alle spelregels in acht nemen, waar zij bij terecht kunnen.
Voorts is er het nog steeds groeiende leger van zelfstandigen zonder personeel, de zzp-ers, die overigens vaak als pseudo-werknemers of schijnzelfstandigen kunnen worden beschouwd.
Ook malafide koppelbazen maken niet zelden gebruik van schijnzelfstandigen. Bijvoorbeeld omdat deze status het mogelijk maakt(e) om de aanvraag van een werkvergunning voor werknemers te ontlopen. Ook echter om regels over beloning en andere arbeidsvoorwaarden te vermijden en met belastingafdrachten te knoeien.
Deze week trok Jan Cremers, de voormalige secretaris van de Europese Bond van Werknemers in de Bouwnijverheid, in Cobouw nog eens aan de bel. Hij verwacht dat van de Nederlandse bedrijven in de bouw rond 20 procent gebruik maakt van illegale werkers. Nederland is dan nog relatief netjes. Als dit percentage correct is, is de penetratie van de malafide arbeidsbemiddelaars al flink voortgeschreden. Met de te verdere verkrapping op de bouwarbeidsmarkt staat ons dan nog wat te wachten.
Het sterkt mij in mijn overtuiging, dat het belemmeren van werknemers uit andere (EU)-landen contraproductief is. Het leidt tot meer mogelijkheden voor illegale praktijken en belemmert de mogelijkheden voor een goede controle. Bovendien is er sprake van concurrentievervalsing.
De concurrentievervalsing benadeelt werkgevers die zich aan de spelregels houden en werknemers kunnen worden geconfronteerd met loondruk.
Vooral echter de arbeidsomstandigheden en de veiligheid kunnen in het geding zijn bij een personeelsbeleid, dat gebruikmaakt van illegalen en zwartwerkers. Waarom zou een bedrijf zich wel aan de arbo-regels houden?
Adri Buur
Buur Consultancy, Hoorn
a.buur@hccnet.nl

Reageer op dit artikel