nieuws

Niet aanbestedingsrecht maar aanbestedingsbeleid verdient verbetering

bouwbreed

De Regieraad Bouw heeft deze zomer de sleutelpublicatie ‘Beter aanbesteden in de bouw’ gepubliceerd. Dit nadat hij eerder in 2005 een tussentijds advies had uitgebracht met als titel ‘Aanbestedingsregels moeten innovatie bouw stimuleren’. Volgens de raad zullen de aanbestedingsregels niet snel veranderd worden en zal vooral binnen de huidige kaders naar verbeteringen gezocht moeten worden. Hieronder zal ik kort ingaan op de sleutelpublicatie van de raad.

D e raad brengt allereerst een scheiding aan van belangen, waaronder primaire belangen en afgeleide belangen: efficiencybelang, innovatiebelang, mededingingsbelang. Daarnaast zijn er tevens maatschappelijke belangen die gediend zijn bij aanbestedingen. De belangen moeten met elkaar in balans worden gebracht.
Het primaire belang van een aanbestedende (overheids-) partij voor het uitschrijven van een aanbesteding is gelegen in een behoefte, die tegen zo laag mogelijke prijs en zo hoogwaardig mogelijke kwaliteit, bevredigd moet worden. Voor een commerciële partij bestaat het belang om in te schrijven op een aanbesteding voornamelijk uit een continue bedrijfsvoering.
Onder het efficiencybelang wordt verstaan onder meer de transactiekosten die gemoeid zijn met een aanbesteding, juiste en volledige informatievoorziening bij aanbestedingen. Het innovatiebelang spreekt voor zich en behoeft net als het mededingingsbelang hier geen verdere toelichting.

Spanningsveld

Anders dan in de commerciële contractering waar beide contractspartijen hun primaire en afgeleide belangen kunnen matchen, ligt de macht bij het bepalen van de randvoorwaarden van de aanbesteding voornamelijk eenzijdig bij de aanbestedende partij. Zo is de aanbestedende partij veelal bepalend in de toegepaste organisatievorm, de vraagspecificatie die ten grondslag ligt aan de aanbesteding, allocatie van verantwoordelijkheden en risico’s, vormgeving gunningscriterium, en dergelijke.
De regieraad heeft oog voor het spanningsveld waarin de aanbestedende partij zich bevindt. Enerzijds zal er rekening gehouden moeten worden met een scala van belangen - primaire en afgeleide - en anderzijds met de bepaling van de randvoorwaarden bij de aanbesteding. De kans is groot dat een aanbestedende partij met het bepalen van de randvoorwaarden afbreuk doet aan bepaalde belangen.
Optimalisatie is noodzakelijk waarbij beslissingen van de aanbestedende partij zoveel mogelijk tegemoet komen aan belangen. De raad refereert aan onderzoek waaruit blijkt dat het aanbestedingsrecht er maar ten dele voor verantwoordelijk is dat aanbestedende partijen beslissingen nemen die niet optimaal uitpakken. Als voorbeeld in dit kader haalt de regieraad aan dat het aanbestedingsrecht in het geheel niets regelt over de bouworganisatievorm en er geen voorschriften bestaan over de wijze waarop de verantwoordelijkheden en risico’s moet worden verdeeld.

Paradox

De raad wijs op de schijnbare paradox dat het aanbestedingsrecht veel ruimte biedt voor alle bij de aanbesteding betrokken belangen en de uiteindelijke beslissingen die in dat kader worden genomen door een aanbestedende partij.
Ik ben van oordeel dat de dwingendheid van de aanbestedingen zich meer manifesteert in de formeel-juridische cq de procedurele kant van aanbestedingen: éénzijdige economische invalshoek van de gunningscriteria, et cetera. In materieel opzicht deel ik het standpunt dat het aanbestedingsrecht minder dwingend is.
Nu volgens de regieraad het Europese aanbestedingsrecht niet zo zeer het probleem zou zijn, stelt de raad dat er winst is te halen op de wijze hoe aanbestedende partijen omgaan met de ruimte die het aanbestedingsrecht biedt. In dit verband stelt de raad dat wat velen zien als een probleem van het aanbestedingsrecht in feite een probleem is van het aanbestedingsbeleid.

Kader

De sleutel tot verbetering van aanbestedingen lijkt de raad te zoeken in verbetering van de professionalisering van het aanbestedingsbeleid. Met het laatste wordt dan gedoeld op het fenomeen dat een aanbestedende partij zich tijdig goed rekenschap geeft van de vraagspecificatie die in de markt gezet wordt, en over de bouworganisatievorm die de beste match geeft.
De vraag is of de aanbestedingen zich met het voornamelijk zoeken van verbetering/professionalisering van het aanbestedingsbeleid binnen het huidige kader van aanbestedingsregelgeving laat verbeteren of dat deze keuze vooral is ingegeven door de omstandigheid dat het Europese aanbestedingsrecht zich op korte termijn niet eenvoudig laat aanvullen en veranderen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels