nieuws

Hubertusboor onder eerste gebouw

bouwbreed

– De eerste 500 meter van de Hubertustunnel zijn geboord. Voor het eerst in Nederland ging de boor vorige week onder een gebouw door. Geautomatiseerde meetsystemen hielden de verzakkingen van de gemetselde gevels op de millimeter nauwkeurig in de gaten. Tot grote opluchting van de projectorganisatie verzakte de garage op de Alexanderkazerne slechts 7 millimeter toen de tunnelboormachine (TBM) er op ruim 15 meter diepte onderdoor kroop.

Na twee jaar voorbereiden begon de TBM, met een doorsnede van 10,5 meter, op 10 juli aan de zuidelijke buis van de 1600 meter lange Hubertustunnel. Het duurde vier weken voordat de tunnelboormachine, die inclusief de twee volgtreinen 63 meter lang is, in zijn geheel in de tunnel stond.
Na een inregel- en inwerktraject van zo’n 300 meter zit de vaart er nu goed in. Het record staat momenteel op dertien ringen in 24 uur, de planning gaat uit van een gemiddelde van zeven ringen per etmaal. “In het begin had de aannemer nog niet voldoende personeel om ook in de weekenden door te werken, maar nu boren we non-stop”, zegt ir. Benno Bruinsma, directievoerder van de Projectorganisatie Hubertustunnel. “Het is een soort ondergrondse fabriek waar continu acht tot tien man in werken.”
In het engineering & constructcontract met de Hubertus Tunnel Combinatie (HTC), een aannemerscombinatie van BAM Civiel, Wayss & Freytag Ingenieurbau en Van Hattum en Blankevoort, is een boeteclausule opgenomen voor te grote zettingen. Voor elk gebouw dat boven of vlak naast het boortracé ligt, is de maximaal toelaatbare zetting vastgelegd. Alle panden zijn daarom ook vooraf geschouwd. “De oude gebouwen hebben vaak al scheuren, die we hebben vastgelegd op foto’s en voorzien van scheurwijdtemeters”, aldus Bruinsma.
“Het gebouw waar de boor vorige week als eerste onderdoor is gegaan, was een goed gebouw om op te oefenen. De grote garage van Defensie is enkellaags gemetseld en de TBM was daar op zijn diepste punt, met de onderkant op zo’n 27 meter onder maaiveld.”
Achtertuinen
Op de rest van het traject staan nog zeven gebouwen van Defensie direct boven de tunnelas. De zettingseisen voor de Defensiegebouwen variëren van 5 tot 20 millimeter. Daarnaast gaat de boor vlak langs de achtertuinen van enkele particuliere woningen. Daarvoor is een zetting van maximaal 5 millimeter toegestaan. Tijdens het boorproces meet Fugro Ingenieursbureau 24 uur per dag de zettingen boven en in de grond. Op de grens van het bouwterrein en de Waalsdorperweg staat het eerste meetstation, een volautomatisch systeem dat elk uur de verplaatsing van het maaiveld inmeet. “Een laser draait rond op een paal en meet over de gehele wegas de verplaatsing van de klinkers en die van meetboutjes op omliggende bebouwing”, zegt Bruinsma. “Door ook een paar verder gelegen vaste meetpunten mee te nemen, kan de computer de exacte verzakkingen bepalen. Als de laser per ongeluk een passerende auto inmeet, filtert het computerprogramma die foute waarden er automatisch uit. Om in dat geval geen gaten in de meet­reeks te krijgen, meten we steeds drie naast elkaar gelegen punten in.” In totaal staan er zes van dit soort meetstations op een vaste locatie langs het traject. Daarbij meten twee mobiele meetstations ter plaatse van de TBM. De vaste meetstations meten sinds februari al alle bewegingen van de bebouwing in de omgeving van het boortracé. Bruinsma: “Onder invloed van het weer zetten de gebouwen namelijk al iets uit. De meetpuntjes bewegen daardoor binnen een marge van gemiddeld zo’n 2 millimeter. Daarin zitten ook de verstoringen die harde wind en passerend vrachtverkeer bij het meetinstrument kunnen veroorzaken.”
Database
Alle meetstations sturen hun meetgegevens direct door naar een online database. “Op een website kunnen we zo direct zien wat de actuele zettingen zijn in een bepaald punt”, zegt Bruinsma. “Ook de boormeester die de knoppen van de TBM bedient, kan de gegevens onder de grond bekijken en daar eventueel op bijsturen.”
Daarnaast worden de verplaatsingen in de grond nauwkeurig in de gaten gehouden. In totaal meten vier meetkruisen de grondvervormingen. Een serie inclinometers bepaalt de horizontale verplaatsingen direct naast de TBM en diverse extensometers meten de zakkingen boven en naast de boor.
Zettingen
“We zijn inmiddels twee van de meetkruisen gepasseerd”, zegt Bruinsma. “Het eerste meetkruis, direct achter de startschacht, heeft de breedte van het invloedsgebied gemeten, waarna de machine verder kon worden ingeregeld. De tweede raai, 30 meter verderop, was om te kijken of de bijsturing voldoende effect had.”
Bedroegen de zettingen aan het maaiveld bij raai 1 nog enkele centimeters, na de bijsturing bedroegen die bij raai 2 nog slechts een paar millimeter. “Ruim voldoende voor de boor om te beginnen aan het traject onder de Oude Waalsdorperweg, een toegangsweg voor Den Haag en Scheveningen”, aldus Bruinsma.
Ter plaatse van de drukke weg schrijft het contract een maximaal toelaatbare zetting voor van 14 millimeter. Maar de aannemer slaagde erin om gemiddeld maar zo’n 5 millimeter zettingen aan het maaiveld te veroorzaken. De volgende twee meetkruisen zitten voor en achter een tussenstop, waar duikers het graafwiel van de boormachine tussentijds inspecteren.
Volgens de planning gaat de Hubertustunnel eind juni 2008 open voor verkeer. De randweg om Den Haag, die Scheveningen met de A4 verbindt, is daarmee voltooid.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels