nieuws

Goede verlichting spaart zowel milieu als portemonnee

bouwbreed

houten – Goed licht vindt het evenwicht tussen milieu, energie en gebruiker. Zumtobel noemt dat Humanergy Balance; goed licht dat niet teveel kost. De Oostenrijkse verlichtingsspecialist doet daarvoor onderzoek met het Duitse Fraunhofer Institut für Bauphysik.

Uit onder meer deze studie blijkt dat het effect van verlichting toeneemt naarmate het uit meer bronnen komt en met de omstandigheden mee verandert, zegt verkoopmanager Derk Bots van Zumtobel Lighting uit Nieuw-Vennep.

Zo�n installatie bestaat uit armaturen die de werkplek verlichten, direct en indirect de ruimte verlichten en uit neerwaarts schijnende wandlichten. De mate van verlichting reageert op de hoeveelheid daglicht. De wandarmaturen verlichten �s ochtends en in de late namiddag de kopwanden. Dat verbetert het visuele comfort en kan in de vroege namiddag de �lunchdip� onderdrukken en de kans beperken dat gebruikers �moe van het licht� worden.

Met de bevindingen van de onderzoekers kan de balans tussen �goed licht� en de portemonnee verder worden verfijnd en gekwantificeerd.

Proefgebouw

Het Fraunhofer Institut voert de metingen uit in een proefgebouw en bepaalt daar het energieverbruik voor de verlichting, net als dat voor de verwarming, de warmwaterbereiding, de klimaatregeling en de ventilatie. Tegenover die energiecijfers zet Zumtobel ergonomische waarden, legt Bots� collega Jacques Brouhier uit.

De verhouding tussen de zogeheten numerieke indicator inzake verlichtingsenergie (LENI) en de ergonomische verlichtingsindicator (ELI) beoordeelt de verlichtingsinstallaties volgens het energieverbruik en de ergonomische kwaliteit. De balans wordt steeds evenwichtiger naarmate de verhouding tussen LENI en ELI dichter bij het getal 1 ligt.

Uit deze becijferingen blijkt volgens Bots en Brouhier dat een installatie met daglichtsturing en schakelaars waarmee de gebruiker zelf het licht kan aan en uit doen, het best voldoet. Het energieverbruik neemt aantoonbaar af en de ergonomische waarde blijft aanvaardbaar.

Zumtobel leerde ook dat installaties met een laag geïnstalleerd vermogen en een lage ergonomische waarde slecht voldoen. De lichtspecialist herinnert eraan dat licht in gebruiksgebouwen moet voldoen aan NEN-EN 15193 en stelt dat dit alleen lukt met dynamische verlichting. De kwaliteit van de verlichtingsinstallatie wordt een van de punten in het �gebouwenpaspoort� waarover elk gebruiksgebouw vanaf volgend jaar moet beschikken.

Componenten

Goed licht begint met een goed concept die de installatie opdeelt in componenten. Ontwerpers moeten rekening houden met de specifieke verlichting van werkplekken en lichteffecten. Onderling goed op elkaar afgesteld vermindert deze constructie het energieverbruik, garandeert Bots.

Moderne fluorescentielampen en bepaalde hogedruk- en led-lampen zijn te dimmen zodat ze minder verbruiken en langer meegaan. Speciale reflectoren en systemen die de thermiek in armaturen verbeteren dragen eveneens bij aan een lagere energierekening.

Een regeling die op de hoeveelheid daglicht reageert en meer mogelijkheden om daglicht binnen te halen kunnen het energieverbruik tot zo�n 60 procent verminderen, rekent Brouhier voor. Een tijdschakelaar en een aanwezigheidssensor die het licht in niet-gebruikte ruimten uitdoet bespaart ruim 30 procent. Voor gebouwen met veel glas adviseert Zumtobel de verlichting te koppelen aan de werktuigbouwkundige installaties. De automatische sturing van de jaloezieën vermindert de kosten van verwarming, ventilatie en binnenklimaat en de verlichting.

Licht dat goed is voor de mens en efficiënt energie verbruikt heet bij Zumtobel Humanergy Balance. Het bedrijf definieert dat begrip als combinatie van lichtkwaliteit en technologische innovatie. Daar hoort ook durf bij van architecten, ontwerpers en opdrachtgevers. Die kunnen binnenkort bij Samas in Houten het concept bekijken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels