nieuws

Italiaanse taferelen bij gunnen overheidsopdracht

bouwbreed

In de Italiaanse verwijzingszaak (C-340/04 d.d. 11 mei 2006) is het Europese Hof van Justitie ingegaan op de vraag of een overheidsopdracht zonder aanbesteding gegund kan worden aan een onderneming waarin de aanbestedende dienst een belang heeft.

Een Italiaanse overheidsorgaan, gemeente Busto Arsizio, heeft een aanbesteding gepubliceerd voor de levering van brandstoffen (stookolie en methaangas), alsmede het onderhoud en de aanpassing van de verwarmingsinstallaties van de gemeentelijke gebouwen aan de wettelijke en technische normen.

De bewuste overheidsopdracht had een gemengd karakter; zij had zowel betrekking op de levering van producten (levering van brandstoffen) als op de levering van diensten (onderhoud van verwarmingsinstallaties). Nu de waarde van de producten in de overheidsopdracht hoger was dan die van de diensten, viel deze overheidsopdracht onder richtlijn 93/36, oftewel die van producten. Deze benadering bij gemengde overheidsopdrachten was al eerder uitgemaakt in het zogenaamde Teckal-arrest van het Europese Hof van Justitie van de EG (C-107/98 dd 18 november 1999).

Meerderheidsbelang

Carbotermo heeft een offerte ingediend in deze aanbestedingsprocedure. Een andere marktpartij, Consorzio Alisei, heeft een offerte voorbereid, maar niet ingediend binnen de voorgeschreven termijn. Nadat de gemeente eerst de aanbestedingsprocedure heeft opgeschort, trekt zij de aanbesteding in om de mogelijkheid open te houden de opdracht rechtstreeks te gunnen aan AGESP. AGESP wordt 100 procent beheerd door AGESP Holding SpA, een aandelenvennootschap, waarin de gemeente Busto Arsizio en andere plaatselijke overheden (provincies, gemeenten en hun verenigingen) een meerderheidsbelang hebben.

AGESP heeft op zijn beurt een versnelde aanbestedingsprocedure uitgeschreven voor de levering van brandstoffen, welke opdracht zij gunt aan Pezzoli Petroli Srl. Carbortermo en Consorzio Alisei kregen slechts een enkele opdracht ter zake de aanpassing van de verwarmingsinstallaties aan de wettelijke en technische normen.

Carbortermo en Consorzio Alisei zijn tegen de besluiten tot opschorting en intrekking van de aanbesteding en de gunning van de overheidsopdracht aan AGESP door de Italiaanse gemeente in rechte opgekomen. De gemeente stelde in de rechtsprocedure bij de Italiaanse rechter dat zij de opdracht rechtstreeks kon gunnen aan AGESP, omdat de gemeente wegens haar deelneming in het kapitaal van AGESP zeggenschap had over deze onderneming en AGESP het merendeel van haar werkzaamheden in opdracht van de gemeente uitvoert.

De Italiaanse rechter legde het Europese Hof van Justitie een tweetal (prejudiciële) vragen voor over de uitlegging van de Europese aanbestedingsrichtlijnen.

In deze verwijzingszaak overweegt en oordeelt het Hof van Justitie dat deze zaak vanwege haar in waarde overwegende karakter van leveringen ten opzichte van diensten onder de leveringenrichtlijn 93/36 valt. Volgens deze richtlijn is er sprake van een overheidsopdracht voor leveringen als er in ieder geval sprake is van een schriftelijke overeenkomst.

Overeenkomst

Er is sprake van een overeenkomst als deze gesloten is tussen twee afzonderlijke personen. De vraag is of in deze zaak AGESP en de gemeente afzonderlijke personen zijn te noemen en of er dus wel een overeenkomst tot stand is gekomen. De omstandigheid dat de gemeente als aanbestedende dienst alleen of samen met andere overheidsdiensten het volledige kapitaal in handen heeft van AGESP Holding, als houdsterpartij van de aandelen AGESP, aan wie de opdracht werd gegund, is niet direct bepalend voor het antwoord op de vraag of we te maken hebben met een van de gemeente onderscheidende persoon. De gemeente oefende in deze zaak niet direct invloed uit op AGESP, maar was wel hoofdaandeelhouder in de holdingvennootschap.

Het Hof verklaarde voor recht dat dit in strijd is met de richtlijn. Het Hof oordeelde voorts dat de aanbestedingsrichtlijn zich verzet tegen rechtstreekse gunning aan AGESP. Volgens de richtlijn moet de overheidsopdracht geplaatst worden volgens een openbare of niet-openbare aanbestedingsprocedure, daargelaten een aantal uitzonderingssituaties, waar in deze zaak geen sprake van leek te zijn.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels