nieuws

Gebouwen zijn bestaansrecht van bureau UN Studio: Design Models

bouwbreed

�Design Models�, het meest recente boek over en van UN Studio, de sinds 1998 vigerende naam van het architectenbureau Van Berkel en Bos, laat zien waar het bureau goed in is: gebouwen maken. UN Studio – de naam is ooit gekozen om de netwerkgedachte en het samenwerken met anderen te symboliseren, maar Ben van Berkel […]

�Design Models�, het meest recente boek over en van UN Studio, de sinds 1998 vigerende naam van het architectenbureau Van Berkel en Bos, laat zien waar het bureau goed in is: gebouwen maken. UN Studio – de naam is ooit gekozen om de netwerkgedachte en het samenwerken met anderen te symboliseren, maar Ben van Berkel is en blijft natuurlijk het boegbeeld – heeft een lange traditie van boeken maken. Sinds het midden van de jaren �90 verschenen er al minstens vier, en allemaal dik of in groot formaat. Blijkbaar heeft het bureau een grote behoefte om steeds weer het eigen werk te duiden, te verklaren en van de nodige uitleg te voorzien. Maar de gebouwen zijn het bestaansrecht, en zo hoort het ook.

�Design Models� is wél een ander boek dan alle voorgaande boeken, als MOVE, UN Fold of Mobile Forces. Het is een haast klassieke monografie geworden. Alle projecten die het bureau onder de huidige en alle voorgaande bureaunamen ontwierp, staan er in – het ene project wat uitgebreider dan het andere.

We zien naast nieuw werk (Almere Agora, Amsterdam Zuidas) ook weer een paar pagina�s over de wereldberoemde Erasmusbrug en het Möbiushuis. Niet zo erg, die doublures, want ten eerste zullen niet veel mensen al die boeken hebben, en ten tweede is het handig om alles van UN Studio in één band bij elkaar te hebben. Wat dat betreft is dit boek het meest volledige overzicht tot nu toe.

Een ander koopargument is wat mij betreft het feit dat de projecten zelf in dit boek de volle aandacht krijgen, en dat de quasi-wetenschappelijke, amateur-filosofische uitingen (vooral MOVE had daar last van) tot een minimum beperkt blijven. En de teksten die er dan wel in staan, zoals het afsluitende essay �After image� (te vertalen met �nabeeld�) en vooral de als reclameblokken door het boek gestrooide �positieve gedachten�, zijn in de meeste gevallen eerlijk, relativerend en bij vlagen humoristisch. Een verademing.

Deze maand opende de nieuwste hit van UN Studio: het Mercedes-Benz Museum in Stuttgart. De routing langs de tentoongestelde auto�s heeft hier als basisprincipe een dubbele helix, (zoals DNA) en dan zo vormgegeven dat de bezoeker zich nergens verloren voelt in de alsmaar doorlopende, schier onmetelijk ruimte. Daarbij lijkt de buitenkant van het gebouw op een variatie van een wiskundig model uit het einde van de 19de eeuw, de Klein-fles. Dat is een wiskundig object waarbij de flessenhals door de �body� heenloopt, waardoor er een continu oppervlak ontstaat, zonder binnen of buiten. Dat principe, toegepast op een 8-vorm en in onbuigzaam beton gevat, levert in het geval van het Mercedes-Benz Museum een gebouw op waarin �oriëntatie haast onmogelijk is, maar waar het tegelijkertijd onmogelijk is de weg kwijt te raken.� Klopt: gewoon doorlopen en je bent weer waar je begon. Tegelijkertijd lijkt het gebouw natuurlijk ook op een platliggende, glimmende, gedeukte velg.

Het zijn dit soort basisprincipes, dit soort dubbelzinnigheden, die UN Studio graag inzet om de gebruiker van de gebouwen een onvergetelijke ervaring te bezorgen. Dat is ook wat het bureau bedoelt met de term �nabeeld�: UN Studio probeert een dergelijk effect te bewerkstelligen bij alle zintuigen, niet alleen bij de ogen. Zo is de route door dit museum, een bochtig circuit verdeeld over drie met elkaar verbonden cirkels, gebruikt om de uitgestalde, stilstaande auto�s in het (gelukkig) eveneens stilstaande gebouw toch de �feel� van beweging mee te geven.

De bezoeker cirkelt als in een centrifuge rond de trots van de Duitse auto-industrie. Zou je duizelig buiten komen? Hoe de ook, de architect die dát voor elkaar krijgt, heeft zijn of haar plek in de eredivisie van de architectuur verdiend. Het gebouwde oeuvre is en blijft daar de maatstaf voor, niet de dikte van het laatste boek of het gewicht van de teksten erin. Plankgas naar Stuttgart!

ISBN 0500342229,

Uitgeverij Thames &

importeur Nilsson &

Lamm, Weesp

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels