nieuws

Geïntegreerde contracten vragen professionaliteit in aanbestedingsfase Meervoudige aanbesteding sloop en bodemsanering te Enschede Bagger- een oeverherstelproject voor de gemeente Nijmegen Binnenstedelijke sanering in Den Haag

bouwbreed

Met de invoering verleden jaar van de UAVgc 2005 ligt er een beproefd juridisch en administratief kader voor geïntegreerde contracten. Toch blijft het percentage geïntegreerde contracten in de bodemsanering gering. Vermoedelijk door onbekendheid met de materie. Dat is volgens Henberto Remmerts jammer, want zon contract kan – ook bij weinig gecompliceerde opgaven – de opdrachtgever voordelen bieden. Een drietal cases uit de aanbestedingspraktijk van ingenieursbureau Tauw laten dat volgens hem overduidelijk zien.

In vergelijking met andere sectoren in de bouwnijverheid blijkt de toepassing van de UAVgc bij saneringsprojecten van land- en waterbodems traag op gang te komen. Behoudens enkele experimenten met prestatiebestekken, zijn de meeste werken op een meer traditionele wijze gegund: met bestek volgens RAW-systematiek en onder het regime van de UAV 1989. De verantwoordelijkheid voor het ontwerp en bestekomschrijving ligt dan geheel bij de opdrachtgever.

Moeten we hieruit afleiden dat het bij bodemsanering slechts in uitzonderlijke gevallen zinvol is onder geïntegreerde contracten te werken? Zeker niet. Ook voor betrekkelijk eenvoudige werkzaamheden is het geïntegreerde contract een uitstekend middel voor een optimale prijs/kwaliteitverhouding. Dit blijkt onder meer uit de drie beschreven aanbestedingstrajecten (zie kaders), die begeleid zijn door ingenieursbureau Tauw.

Begrijpelijk

Het is overigens wel begrijpelijk, dat opdrachtgevers pas laat het nut van het prestatiecontract hebben ingezien. De saneringstechnieken waren beperkt. De aanbieders konden zich nauwelijks onderscheiden. Zeker tot eind vorige eeuw kende men slechts het spoelen, bioventing en persluchtinjectie. Pas later zijn meer geavanceerde technieken en concepten ontwikkeld; zie bijvoorbeeld het boek �In-situ bodemsanering theorie en praktijk�, dat te bestellen is via www.tauw.nl. Het is nu mogelijk om met uiteenlopende technieken meer typen verontreinigingen op meer soorten ondergrond te bestrijden. Dat komt de concurrentie ten goede.

Los van de genoemde toename in verscheidenheid aan technieken is er nog wel een aantal factoren te noemen die bijgedragen hebben aan de groeiende belangstelling voor geïntegreerde contracten bij bodemsaneringsprojecten.

De opdrachtgever wil in toenemende mate van de risico�s af. Of het liefst alleen risico�s dragen voor die zaken die hij kan overzien. Dat kan doordat er inmiddels uitstekende hulpmiddelen zijn waardoor de risico�s overzichtelijk in kaart zijn te brengen. Tauw werkt met het Tauw RAM-systeem (RisicoAnalyseManagement-systeem), dat ontwikkeld is op basis van het risman-model van Rijkswaterstaat.

Het Tauw RAM-systeem is – kortgezegd – een leidraad waardoor je stapsgewijze alle projectfasen systematisch doorloopt; van inventariseren tot en met het toezicht op de uitvoering van de maatregelen. Aansluitend worden de risico�s verdeeld over de contractpartners. Degene wie het betreffende risico het best kan beheersen, krijgt het toegewezen.

Ondanks een duidelijk waarneembare toename van de toepassing van geïntegreerde contractvormen blijft men bij bodemsaneringsprojecten over het algemeen nog steeds voorzichtig. Daar is natuurlijk niets mis mee, als dat gebaseerd is op een goede afweging van argumenten. Want het is niet zo, dat een geïntegreerd contract bij voorbaat de voorkeur geniet.

Het is in alle gevallen verstandig dat de opdrachtgever een inventarisatie maakt van zijn wensen ten aanzien van het project. Wil hij veel invloed uit kunnen oefenen tijdens de uitvoeringsfase of juist helemaal niet? Als de opdrachtgever veel invloed wil blijven houden op het verloop van de uitvoering, dan is een traditioneel aanbestedingstraject wellicht het meest geëigende middel. Tauw werkt overigens met een model waardoor je stapsgewijze tot een passende contractvorm komt.

Het is echter de vraag of opdrachtgevers die afwegingen altijd maken. De indruk bestaat, dat er in de bodemsanering relatief weinig gebruik gemaakt wordt van geïntegreerde contracten door onbekendheid met de mogelijkheden van andersoortige dan traditionele contracten. Tegen die achtergrond is het zinvol kennis te nemen van enkele praktijkcases die niet uitzonderlijk of eenmalig zijn, maar de doorsnee van de vaderlandse saneringsprojecten representeren. In alle drie gevallen is gekozen voor toepassing van een geïntegreerd contract.

De factoren die de succesvolle afronding van projecten bepalen, zijn onlosmakelijk verbonden met een uitgebalanceerde aanbestedingsprocedure. Daar worden afwegingen gemaakt en beslissingen genomen die tot voorbij de oplevering hun invloed laten gelden. Het zal duidelijk zijn dat het cruciale belang van deze fase om een gedegen voorbereiding en begeleiding vraagt, waarbij de afweging van contractvormen en risicomanagement onmisbare elementen – of liever – keiharde voorwaarden zijn.

De toekomst van geïntegreerde contracten staat of valt bij de professionaliteit waarmee deze aanbestedingsprocedure worden begeleid. De roep om professionele kwaliteit in de zogenaamde �dialoogfase� die zonder meer een meerwaarde aan het proces verleent, sluit overigens nauw aan bij de Leidraad Aanbesteden van Geïntegreerde Contracten. (LAvGC).

Henberto Remmerts, Tauw

Producent van aanmaak- en reinigingsmiddelen De Toren uit Enschede wilde met instemming van het Ierse moederbedrijf IWP International PLC Household Products het gebruik van het bedrijfsterrein intensiveren. Dat was mogelijk, maar niet eerst nadat de bodem zou voldoen aan de saneringsvoorwaarden die de gemeentelijke overheid heeft vastgelegd.

Aanvankelijk lag het saneringsniveau op de interventiewaarde, maar vlak voordat de aanbesteding van start ging, eiste de gemeente de streefwaarde, omdat het perceel – slechts gescheiden door een strook gemeentegrond – aan het Twentekanaal ligt. En het kanaal is wingebied voor het regionale waterbedrijf.

De opdrachtgever vroeg Tauw een geschikte aannemer te vinden die het werk binnen anderhalf jaar kon uitvoeren tegen een van te voren overeengekomen vaste prijs zonder daarbij het vastgestelde budget te overschrijden. Dus geen risico�s, geen losse eindjes, geen financiële onzekerheden.

Er is gekozen voor een meervoudige aanbestedingstraject. Elk van de vijf uitgenodigde bedrijven deed drie aanbiedingen. Een eerste op basis van een RAW-bestek met een traditioneel contract, een tweede met geïntegreerd contract (turnkey-variant) en een prestatieverplichting met saneringswaarde op interventieniveau en op de valreep nog een derde onder dezelfde contractvoorwaarden als de tweede, maar dan met de verplichting terug te saneren tot de streefwaarde. Bij de laatste twee varianten is ook gevraagd naar de meerprijs voor sanering van de smalle strook gemeentegrond langs het kanaal.

Dankzij dit meervoudige aanbestedingstraject verkreeg de opdrachtgever een helder inzicht in de keuzemogelijkheden en de consequenties ervan. Het uitvoerige traject heeft niet geleid tot vertraging, doordat de prijsvarianten voor de diverse opties gelijktijdig zijn berekend en aangeboden. Uiteindelijk is gekozen voor de meest optimale variant: een turnkey-aanbieding voor de streefwaarde.

De gemeente Nijmegen heeft om twee redenen de uitvoering van een bagger- en oeverherstelproject gecontracteerd conform de UAVgc. In de eerste plaats wilde men na goede ervaringen bij de herinrichting van Plein 44 ook bij waterbouwkundige werken ervaring opdoen met geïntegreerde contracten.

En ten tweede stond het project onder tijdsdruk door flora- en faunawetgeving. Het deel waar een beschermde diersoort voorkomt, moet uiterlijk 31 maart 2006 klaar zijn. Met een geïntegreerd contract dacht men het aanbestedingstraject sneller te kunnen afronden.

Je kunt je afvragen of het zinvol is het bagger en oeverherstel uit te voeren onder een contractvorm, waarbij het ontwerp en de uitvoering bij de aannemer ligt. Want wat is het ontwerp? Het ontwerp is de manier waarop het werk wordt uitgevoerd. De ontwerpuitdaging: hoe kan men door slimme technieken het slib sneller laten drogen waardoor men het aantal transportbewegingen kan beperken?

Toepassing van een geïntegreerd contract betekent onder meer het verdelen van risico�s. Zo zijn de risico�s voor de kwantiteit bij de aannemers neergelegd. Deze hebben vooraf de gepeilde hoeveelheden kunnen controleren. De gemeente neemt onder meer de eventuele meerkosten voor haar rekening, die het gevolg zijn van verstoring van de voortgang door werkzaamheden van derden.

Voor de aanbesteding zijn vijf aannemers uitgenodigd. Gebleken is, dat lang niet alle aannemers van bagger- en oeverwerken al gewend zijn aan de procedure van een prestatiecontract. Men stelde vragen die eigenlijk meer passen bij een aanbestedingssituatie met een RAW-bestek.

De verschillen in de aanbiedingen met name op prijstechnisch niveau waren enorm. Dat had – ondanks de beschikking over een heldere analyse – vooral te maken met de inschatting van de risico�s. Het was nog wat wennen voor de aannemers. Desondanks zijn de resultaten voor de gemeente Nijmegen buitengewoon bemoedigend.

Een binnenstedelijke bodemsanering is complex en gaat gepaard met veel risico�s. Mede om die reden wil de gemeente Den Haag de bodemsanering in de omgeving van de Haagse Hogeschool aanbesteden op basis van een prestatiebestek. Tauw voerde in samenwerking met de opdrachtgever een quickscan-risicoanalyse uit, waarbij de focus vooral op de technische knelpunten was gericht. Een in-situ sanering zou het meest voor de hand liggen; de school moet immers bereikbaar blijven. Dit zou echter ook een verwarming van de bodem veroorzaken wat kon leiden tot problemen met leidingen, kabels en riolering. Dit vergt overleg in een vroeg stadium met de betreffende exploitanten.

De vier geselecteerde aannemers zijn vanaf het begin op de hoogte gehouden van de afwegingen bij het opstellen van de randvoorwaarden. Ook zijn de saneringsparameters in overleg met de aannemers vastgesteld. In alle opzichten hebben de aannemers hun invloed kunnen laten gelden. Vervolgens hebben zij een plan van aanpak gemaakt voor het beoogde doel: het terugsaneren tot de tussenwaarde. Inmiddels zijn de ontwerpplannen ingeleverd en door de opdrachtgever beoordeeld.

Tauw heeft een systematiek ontwikkeld om de plannen te toetsen aan de haalbaarheid en de randvoorwaarden. Opvallend is dat de vier ontwerpen behoorlijk uiteenlopen in kwaliteit, ontwerp en prijsvorming. Ze variëren van compleet ontgraven met inzet van de nodige hulpconstructies tot een in-situ sanering door elektro/bio-reclamatie (EBR). De opdracht is gegund aan de inschrijver die de prijs en kwaliteit wist te combineren met eerbiediging van de voorwaarden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels