nieuws

Vernieuwing Hoogvliet moet duurzaam zijn Seminar

bouwbreed

In Hoogvliet heeft de grootste binnenstedelijke herstructurering van Europa plaats. Eens was deze Rotterdamse deelgemeente de eerste satellietstad in Nederland, die werd gebouwd volgens het tuinstadprincipe. Maar ruim voor de voltooiing verplaatste de aandacht van de overheid en Rotterdam zich naar gemeenten als Hellevoetsluis en Spijkenisse. Hoogvliet werd niet afgebouwd. Jacqueline Cornelissen en Jon van […]

In Hoogvliet heeft de grootste binnenstedelijke herstructurering van Europa plaats. Eens was deze Rotterdamse deelgemeente de eerste satellietstad in Nederland, die werd gebouwd volgens het tuinstadprincipe. Maar ruim voor de voltooiing verplaatste de aandacht van de overheid en Rotterdam zich naar gemeenten als Hellevoetsluis en Spijkenisse. Hoogvliet werd niet afgebouwd.

Jacqueline Cornelissen en Jon van Eenennaam plaatsen IFD bouwen in het kader van de duurzame vernieuwing in Hoogvliet.

Tot aan de start van de herstructurering in 1998, bestond de woningdifferentiatie uit 80 procent sociale huur, 18 procent middeldure en 2 procent dure woningen.

Vanaf eind jaren tachtig werd Hoogvliet geconfronteerd met een economische teruggang, sociale problematiek en criminaliteit.

De bewonersraden verzochten om drastisch in te grijpen in het woningbestand. Onderzoek wees uit dat veel Hoogvlieters wel meer wilden betalen, maar dat de gewenste woningen om naar door te stromen, niet aanwezig waren. Zo�n zeshonderd woningen in de achterhaalde woningvoorraad stonden leeg. Oudere huizen hadden een woningoppervlak van 36 vierkante meter en galerijwoningen 54 vierkante meter. Opgebouwd uit smalle casco�s die met minimale middelen waren gebouwd, niet te hergebruiken vanwege hun inflexibiliteit.

De grootschalige operatie die momenteel in Hoogvliet plaats vindt, is dus voor een groot deel te wijten aan gebrek aan duurzaamheid. De woningen die nu worden afgebroken, staan er nog geen veertig jaar.Wat we ervan leerden is dat een gebouw en de ruimte daarin voor meerdere functies moet worden benut. Flexibiliteit in functies en in het gebruik werden uitgangspunt van ontwerp om een langere periode mee te kunnen. Reden voor woningcorporatie Woonbron om in het gebouw �Het Scharnier� te experimenteren met IFD. Brede casco�s van 3,10 meter hoog, vloerverwarming om later op elke plek wanden te kunnen neerzetten, leidingen voor gas, water, riolering en elektra die zijn geconcentreerd in kabelgoten langs de woningscheidende wanden en een keukenblok dat op vijf plaatsen kan worden �ingeplugd� maken de woningen indeelbaar voor de huurder. De voordeur kan op willekeurige plaatsen worden gezet, de gevelbekleding met tegels past zich aan. Binnen hetzelfde casco zijn ook twee scholen gevestigd, een kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang. In de toekomst kunnen deze functies worden vervangen door andere functies. Nadenken over het nieuwe Hoogvliet leerde ook dat een groen landschap met water en daarin gebouwen, duurzame bouwstenen zijn. In dat landschap staan waardevolle bomen die hun bijdrage leveren aan het milieu. Die moet je niet willen slopen. Datzelfde geldt eigenlijk voor gebouwen, maar soms ontkom je daar niet aan. Als je toch moet slopen doe het dan zo dat materialen hergebruikt kunnen worden. Dat leverde het inzicht op om de nieuwbouw demontabel te maken. De flexibiliteit in functies passen we toe in het project Voorweg, waar werken en wonen worden gecombineerd. De toepassing van vloerverwarming leverde het inzicht op dat lage temperatuurverwarming beter is en dat leidde tot de toepassing van restwarmte uit de industrie voor middentemperatuursystemen. Het succes van die restwarmte geldt voor de gehele Rotterdamse regio. Beter voor de industrie, voor het milieu en voor de klant omdat er minder in rekening wordt gebracht.

Bomencreche

Vandaar dat in Hoogvliet een scala aan maatregelen is genomen. Enerzijds slopen we selectief, waardoor een groot deel van de materialen opnieuw gebruikt wordt. Anderzijds hebben we een bomencrèche aangelegd. Daarin worden bomen voor drie of vier jaar geplant, zodat ze als volwassen bomen in de nieuwe woonwijken kunnen worden geplaatst. Ook worden voor de ontwerpfase van de diverse herstructureringsgebieden waardevolle bomen in kaart gebracht. De architecten ontwerpen daar dan omheen.

Een ander duurzaamheidsinitiatief in Hoogvliet is de samenwerking met baksteenfabrikant TERCA; voor iedere duizend stenen gaat er een bedrag naar het WNF ter investering in de natuur in Nederland. De klei die voor deze stenen nodig is, wordt gewonnen in de uiterwaarden die zo, in het kader van �Meer ruimte voor water� weer worden teruggegeven aan de natuur.

Hoogvliet heeft een convenant ondertekend voor het gebruik van FSC-hout. Ook dat is een voorbeeld van het belang dat de deelgemeente stelt in duurzaamheid. Het gebruik van FSC-hout bij de bouw in Hoogvliet, is voor ons een logisch onderdeel van het inlossen van de schuld op duurzaamheid. De vernieuwing van Hoogvliet mag nooit gestoeld zijn op vernieling van andere delen van de wereld! Woonbron heeft op zijn beurt een oproep gedaan aan woningcorporaties om een convenant te tekenen om voor vijf jaar 50.000 woningen te voorzien van FSC-hout.

De komende zeven jaar moet blijken dat het programma IFD Bouwen in Nederland heeft bijgedragen tot het leren van elkaar en kunnen de beste praktijkvoorbeelden hun vruchten afwerpen.

De gemeente en de corporaties zullen bereid moeten zijn om op onorthodoxe wijze steeds verder te zoeken naar vernieuwde manieren om om te gaan met de complexe problematiek waar veel steden momenteel mee te maken hebben. Die problematiek kan niet alleen worden verholpen door stenen te stapelen, maar vooral door economische en sociale investeringen te doen. Bewoners moet een nieuw perspectief worden geboden met opleidingen, werk, betere huisvesting én meer respect voor elkaar. Nieuwe oplossingen voor nieuwe uitdagingen.

Jacqueline Cornelissen is portefeuillehouder Herstructurering in de deelgemeente Hoogvliet. Jon van Eenennaam is projectdirecteur Herstructurering Hoogvliet bij Woonbron.

Na zeven jaar wordt het demonstratieprogramma Industrieel, Flexibel en Demontabel Bouwen (IFD) afgesloten.

SEV Realisatie organiseerde de werving en selectie, begeleidde de uitvoering van het programma en volgde de demonstratieprojecten intensief. Geslaagde en soms uiteindelijk minder geslaagde voorbeelden kregen een podium om zich te profileren en te tonen wat zij onder IFD Bouwen verstaan en wat de klant, het milieu en de bouwkolom er aan hebben. In totaal 92 projecten werden met een demonstratiestatus en een subsidie beloond, waarvan er inmiddels bijna 60 zijn opgeleverd.

In de aanloop naar het slotseminar op 4 april 2006 tijdens de BouwRAI vertellen zeven specialisten uit de bouwsector en daarbuiten wat het thema IFD bouwen voor hen betekent en wat ze nog te wensen hebben.

Dit is de derde bijdrage in een reeks van zeven. De eerste bijdrage �Flexibel Bouwen: van hobby naar noodzaak� van ir. Else Bezemer-Bijl en Martinus Verweij verscheen in Cobouw op 17 februari 2006 (nummer 34). De tweede bijdrage �Blijf elkaar vooral wijzen op kansen IFD� van Ing. Dick van Well is op 23 februari (nummer 38) 2006 geplaatst. Reacties zijn welkom bij ifd@sev-realisatie.nl of bij m.v.duijn@sdu.nl. SEV Realisatie organiseert ter afsluiting van het IFD-programma het slotseminar �De oogst van IFD-Bouwen�. Het seminar heeft plaats op 4 april 2006, de openingsdag van de BouwRAI. Voor meer informatie: (070) 364 87 03.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels