nieuws

Afval een verborgen schat

bouwbreed

haarlem – Afval kan inspireren tot interessante ruimtelijke oplossingen. Je kunt er op recreëren, werken, energie aan onttrekken en het biedt mogelijkheden om eindelijk eens reliëf aan te brengen in het vlakke Nederlandse landschap. Dit blijkt uit een bescheiden expositie in Haarlem.

De expositie in het Haarlemse ABC past naadloos in het prikkelende jaarthema van dit lokale architectuurcentrum: Nederland heeft de ruimte. Dit najaar komt er een tentoonstelling over bouwen op en rond het water. In de tentoonstelling die dinsdag werd geopend staat afval centraal. Een verborgen schat, volgens de samensteller Renee Borgonjen. De titel luidt niet voor niets �from trash to treasure�.

Recreëren is een bekende toepassing voor voormalige stortplaatsen. Op de voormalige vuilnisbelt Schoteroog bij Haarlem zijn kosten nog moeite gespaard om blootstelling van de recreanten aan aan gevaarlijke stoffen te voorkomen. Een membraan met daaronder een web sensoren verborgen onder een dikke leeflaag houdt recreanten en het oude afval strikt gescheiden. Mocht door welke oorzaak dan ook het membraan lek raken, dan slaat de elektronica alarm en kan de beheerder van het terrein ingrijpen om te voorkomen dat regenwater doorsijpelt en zware metalen en andere stoffen uit het afval uitloogt.

De laatste jaren worden ook andere toepassingsmogelijkheden van stortplaatsen onderzocht. Bewonen gebeurt nog net niet, maar de Noord-Hollandse afvalverwerker Afvalzorg NV, zette wel zijn hoofdkantoor bovenop een afvalstort.

Het ontwerp van architect Dick Kerste gaat, mede door het grasdak, inmiddels fraai op in het landschap. Omdat de afdichtingsconstructie niet doorboord mocht worden, moest het gebouw worden gefundeerd op betonnen platen. Zettingsverschillen in de beweeglijke ondergrond die zich de komende tijd zullen voordoen, worden opgevangen door nastelbare vijzels, verwerkt in de kolommen.

Ook de fase vóór het storten of verbranden kan tot interessante oplossingen leiden. Zoals het ondergronds afvaltransportsysteem OAT dat Dura Vermeer in Almere aanlegde. Al het vuil in het nieuwe stadshart wordt via een ondergronds buizenstelsel afgezogen naar een centraal inzamelpunt. Zelfs de prullenbakken op straat zijn daar op aangesloten. OMA van Rem Koolhaas ontwierp het gebouwtje waar al het afval samenkomt. Het is een soort gekantelde loods, waardoor het lijkt alsof de ondergrond zich opent en het vuil zich alsnog aan de stad toont, voordat het met vrachtwagens wordt afgevoerd. De vrachtwagens hoeven in elk geval niet meer de stad in wat wel zo prettig is voor de gebruikers van het stadshart.

Bij de entree van de tentoonstelling liggen twee minuscule bergjes van het bekendste afval van de laatste jaren: gruis van de bezweken Twin Towers in New York. Het schijnt door Amerikanen net zo gekoesterd te worden als Duitsers doen met de brokken steen van de Berlijnse muur.

Borgonjen kreeg wat gruis van de torens toegespeeld door een vriend die een tijdlang als vrijwilliger hielp met puinruimen op Manhattan. Het leeuwendeel van het materiaal ligt al jaren op de stortplaats Fresh Kills even buiten de miljoenenstad. De afvalberg is inmiddels hoger dan de piramide van Gizeh, om maar een onverwachte vergelijking te maken. Op de tentoonstelling wordt het aanschouwelijk gemaakt met twee simpele panelen op schaal. Misschien groeit Fresh Kills uiteindelijk ook uit tot zo�n monument, lijkt de tentoonstellingsmaker te willen zeggen. De weg van alle afval is nu eenmaal grillig.

Dichter bij huis was op het Haarlemse Statenbolwerk immers eeuwenlang de gemeentelijke vuilstort gevestigd. Tegenwoordig is het een absolute toplocatie die de chicste kantoren van de stad herbergt. De bestaande stortplaats aan het Vuilrak moet binnenkort alweer verkassen; er ligt een prestigieus plan voor kantoorbouw op de huidige locatie, van de hand van Riek Bakker.

De tentoonstelling From Trash to Treasure is nog tot en met 14 mei te zien in ABC Architectuurcentrum, Groot Heiligland 47, Haarlem.

Expositie toont onvermoede mogelijkheden stortplaats

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels