nieuws

Passie, emotie en lust worden meer zichtbaar

bouwbreed

Onlangs stond in dagblad Trouw het volgende citaat: “Mooi is een woord dat echte kunstkenners verfoeien. Die vinden een kunstwerk goed of slecht. Alleen amateurs en leken zeggen dat ze iets mooi of lelijk vinden.” Hetzelfde lijkt ook op te gaan voor architectuur en stedenbouw. De woorden mooi of schoonheid worden zelden gebruikt. De landschapsarchitect Lodewijk Baljon zei in een interview met mij: “Zeker in relatie tot stedenbouw is het woord schoonheid een woord waar velen zich ongemakkelijk bij voelen. Immers, stedenbouw is een zakelijke discipline, althans ze houden veel stedenbouwkundig ontwerpers zich staande in het plan proces.”

Onlangs stond in dagblad Trouw het volgende citaat: “Mooi is een woord dat echte kunstkenners verfoeien. Die vinden een kunstwerk goed of slecht. Alleen amateurs en leken zeggen dat ze iets mooi of lelijk vinden.” Hetzelfde lijkt ook op te gaan voor architectuur en stedenbouw. De woorden mooi of schoonheid worden zelden gebruikt. De landschapsarchitect Lodewijk Baljon zei in een interview met mij: “Zeker in relatie tot stedenbouw is het woord schoonheid een woord waar velen zich ongemakkelijk bij voelen. Immers, stedenbouw is een zakelijke discipline, althans ze houden veel stedenbouwkundig ontwerpers zich staande in het plan proces.”
De discussie gaat niet over mooi, maar over goed of nieuw. Dit is kernachtig weergegeven door de jury voor de prijsvraag BNA gebouw van het jaar 2006 voor de regio Zuid. De winnaar was architect Jacq. de Brouwer met met woonhuis Van den Boogaard in Steensel, diep in het bosrijke Brabantse land. Deze villa blijkt de bekende moderne doos te zijn, strak, helder, zonder versiering of andere aan het romantische gevoel appellerende kakofonie. Volgens mij staat Nederland vol met dergelijke dozen, omdat Nederland uitzonderlijk lang vastgehouden heeft aan de neo-modernistische architectuur, terwijl in de rest van de wereld de gebouwde omgeving in een veel rijkere schoonheid gebouwd werd.

Soberder

De deskundige juryleden zien vast een genuanceerd verschil met eerdere vergelijkbare vierkante dozen, maar voor mij is dit vooral meer van hetzelfde. De jury ziet volgens het juryrapport in de kwaliteit van het gebouw niet het “nieuw, nieuwer, nieuwst”, maar een gebouw dat “goed, goed, goed” is. Dat in relatie tot “het conceptuele geweld van enkele toonaangevende architecten uit de Randstad”.
De villa van De Brouwer is niet alleen uitgeroepen tot het gebouw van het jaar 2006 in regio Zuid, maar is zelfs genomineerd voor de prestigieuze European Union Prize for Contemporary Architecture Mies van de Rohe Award 2007 (de titel van de prijs zou overigens, passend bij de architectuur, wel wat soberder mogen).

Subjectief

Er is natuurlijk niets tegen een vierkante doos ergens diep in het Brabantse bos waar een groepje architecten zichzelf over op de borst klopt. Het is wel de vraag waarom deskundigen zich vooral verliezen in de begrippen goed of nieuw. Beide lijken vooral concepten te zijn die betekenis krijgen in een onderling gesprek, maar veel minder voelbaar en zichtbaar zijn voor de gemiddelde architectuur consument.
Gelukkig zijn er steeds meer architecten die kiezen voor schoonheid, die weer proberen iets moois te creëren, hoe subjectief dit ook is. Binnen al die schoonheid is het door critici en jury’s aanbeden modernisme maar één van de vele vormen van architectuur, en een architectuur die (onbewust?) zich aangesloten heeft bij de calvinistische beeldenstorm die alles wat lust voor het oog op zou kunnen roepen rigoureus weggevaagd heeft.
Passie, emotie en lust worden echter gelukkig weer steeds meer zichtbaar in onze gebouwde omgeving. Historische schoonheid wordt mag weer letterlijk gekopieerd worden, ornamenten en versiering zijn niet langer meer taboe. Ik sluit mij – en al mijn ‘deskundigheid’ – graag aan bij de amateurs en leken die weer mooie steden en gebouwen willen, die genoeg hebben van ‘goede’ vierkante dozen.
Jan den Boer is publicist en als projectmanager werkzaam bij de gemeente Utrecht.
Hij is auteur van het boek ‘Passie voor de stad’, ISBN 90-6271 -023-9, www.synthese.ws

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels