nieuws

Rijkswaterstaat stapt af van loting

bouwbreed

Rijkswaterstaat is afgestapt van loting bij aanbestedingen. De selectiemethode stuitte op kritiek vanuit de bouw, ook directeur-generaal Bert Keijts was ontevreden over de willekeurige uitkomst. De opdrachtgever probeert op kwalitatieve methoden in de voorfase te trechteren om de rekenkosten niet te hoog te laten oplopen.

Het is een van de eerste dingen die zijn aangepast na kritische evaluaties van de aanbestedingsmethoden van Rijkswaterstaat. Keijts houdt loting nog wel achter de hand voor uitzonderlijke gevallen, maar afgelopen jaar heeft het lot geen rol meer gespeeld bij de uitkomst van aanbestedingen. Hij heeft de sector toegezegd uiterst terughoudend te zijn met het instrument dat jaren dienst deed om het aantal inschrijvers tot vijf te beperken.
De bouw zag de afgelopen drie jaar de stroom RAW-contracten snel opdrogen. Aannemers ergerden zich aan de willekeur van het lot nog voordat ze de kans kregen iets te presenteren. Bovendien wordt de koek in grotere stukken opgedeeld.
Momenteel werkt Rijkswaterstaat aan de voorbereidingen van de tweede generatie prestatiecontracten die vanaf februari op de markt komen. Daarbij gaat het onder meer om technische installaties in Oost-Nederland en wegen in Zeeland. Nieuw is bijvoorbeeld de speciale verkeersparagraaf om de overlast voor weggebruikers te minimaliseren.

Weghuur

Vanaf 2008 zal de traditionele contractvorm voorgoed verdwijnen van de aanbestedingsmarkt. Rijkswaterstaat heeft bewust gekozen voor het alternatief van het prestatiecontract voor de onderhoudsmarkt. Voor nieuwbouw is design & construct of nog innovatiever de standaard.
Kleine opdrachten worden zoveel mogelijk bij elkaar geveegd. Het gevolg was dat de inschrijfprijzen zijn gedaald met tussen de 10 en 30 procent.
In 2004 mislukten zo’n zestig aanbestedingen en haakten bouwers massaal af. De problemen waren zo groot dat een evaluatie volgde in de vorm van een quick scan. De uitkomst was ongewoon kritisch en heeft meteen al een aantal aanpassingen geleid. Zo werd de verplichte weghuur afgeschaft voor onderhoudsprojecten en volgde een aantal bijeenkomsten om marktpartijen beter te informeren. Om kleine bouwers weer een kans te geven zijn de omzeteisen drastisch naar beneden bijgesteld. “Juist bij onderhoud verdienen juist zij een kans om aan de bak te komen.”
Het gemor in de sector over de nieuwe contracten van Rijkswaterstaat is verstomd. Zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers moesten wennen, maar de grootste obstakels zijn opgeruimd.

Voorfase

Rijkswaterstaat investeert nu vooral veel meer in de voorfase. “Om de markt niet te overdonderen, communiceren we ruim een jaar van te voren welke opdrachten we voorbereiden. Bovendien lassen we in de voorfase de mogelijkheid tot overleg met de aannemer in waarin eerlijk over tafel gaat wat we weten en wat niet. In de beginfase wist een bouwer soms niet waar hij op inschreef en kreeg hij te maken met grote tegenvallers. Dat heeft niets meer met marktwerking te maken, maar is een kat in de zak.”
Nog steeds is de gebrekkige informatie over het areaal een probleem. Keijts zou het liefst een transparant en actueel databestand op internet zien om dat op te lossen. Het Britse systeem dienst daarbij als voorbeeld, maar de topambtenaar geeft toe dat invoering hiervan nog wel enkele jaren kost.
Ondanks de aanloopproblemen is Keijts tevreden over de contractvorm. “Door te combineren kunnen aannemers efficiënter organiseren en combineren. Het werkt veel prettiger.” De controlerende rol van Rijkswaterstaat is veel meer op afstand, aannemers gaan wisselend om met die nieuwe vrijheid. “Niet iedereen denkt even goed mee. Met het groot onderhoud heeft BAM een pluim verdiend door zelf aan de bel te trekken door problemen met opspattend teer, maar de aannemer bij Utrecht is in gebreke gesteld nadat die zich drie keer niet aan de afgesproken tijden hield.” De topambtenaar is tevreden over het aanpassingsvermogen van de bouwers, maar “er is nog wel een wereld te winnen.”
Hij probeert het aantal rechtszaken tot het uiterste te beperken. “Negen van de tien keer vloeit onenigheid voort uit onnadenkendheid. Eerst even bezinnen en nadenken is meestal genoeg om tot een oplossing te komen. Gelukkig wordt wel veel meer energie in de dialoog gestopt dan een paar jaar geleden.” Keijts is blij met de open kritische houding van de aannemerij ten opzichte van de machtige opdrachtgever. “Ze hebben toch hun kritiek op tafel durven leggen. Aan ons de plicht om daar iets mee te doen.”

Problemen met prestatiecontracten

– Ambtenaar Rijkswaterstaat voelt zich politieagent
– Bouwer ervaart dat vooral als ‘boekhoudersmentaliteit’
– Te veel risico’s bij opdrachtnemer
– Bonus/malussysteem werkt niet
– Wegwerkers in gevaar door ‘lane rental’
– Lane Rental leidt tot administratieve rompslomp
– Kleinere opdrachtgevers onbedoeld buitengesloten
– Minder interesse van de markt
– Uniformiteit ontbreekt, ruimte voor interpretatieverschillen
– Toepassing TekortKomingFormulier schiet tekort
Bron: Quick Scan prestatiebestekken

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels