nieuws

Overheidsrechter kan arbitrale vonnissen vernietigen

bouwbreed

Arbitrale vonnissen kunnen vernietigd worden door de overheidsrechter. Een paar keer jaar wordt een dergelijk verzoek aan de burgerlijke rechter voorgelegd, maar lang niet altijd met succes. In een zaak waarin de Utrechtse rechter op 6 december 2006 uitspraak deed (zaaknummer/rolnummer 199426/HA ZA 05-1637) passeerden nog al wat gronden die tot vernietiging kunnen leiden de revue, waardoor de lezer een lesje arbitrage proces recht krijgt. Het vonnis bleef in stand.

Het ging om een (gedeeltelijk eind)vonnis van het Nederlands Arbitrage Instituut van 5 mei 2005. Het arbitrale vonnis was de uitkomst van een procedure aangespannen door de aannemer die vergoeding vorderde van ongeveer € 32.000.000 als gevolg van onvoorziene prijsontwikkelingen.

Prijsstijging

Arbiters hebben de vordering afgewezen onder andere omdat een vaste en onveranderlijke aanneemsom is overeengekomen, het contract geeft geen recht op verrekening van prijsstijgingen en de redelijkheid vraagt niet om een andere uitleg van het contract. Voorts wordt geoordeeld dat de prijsstijging niet zo extreem is, dat deze niet geacht kan worden onderdeel van de overeenkomst te zijn. (Anders gezegd: zou de prijsstijging wel extreem zijn, dan zou het zo kunnen zijn dat de afspraak over prijsstijgingen niet op deze stijging ziet.) Voordat de rechtbank op de zaak in gaat, wordt overwogen dat bij de beoordeling van arbitrale vonnissen terughoudendheid past. Partijen hebben immers zelf voor arbitrage gekozen en dan zijn zij daar in beginsel ook aan gebonden. Slechts in sprekende gevallen, zo gaat de rechtbank verder, zal sprake zijn van omstandigheden die rechtvaardigen dat een arbitraal vonnis wordt vernietigd.

Ondeugdelijk

Wat wordt zoal aangevoerd door aannemer? Om te beginnen wordt gezegd dat arbiters zich niet aan hun opdracht hebben gehouden, want zij hebben niet beslist over essentiële onderwerpen. De rechtbank gaat daar in niet mee: vastgesteld wordt dat de onderwerpen, waar aannemer op wijst, aan de orde zijn geweest en niet gezegd kan worden dat verzuimd is bij de beoordeling genoemde onderwerpen te betrekken.
Arbiters wordt voorts verweten dat de beslissingen op onderdelen niet of apert ondeugdelijk zijn gemotiveerd. Dit is een vernietigingsgrond zegt de rechtbank, maar zo zegt de rechtbank: let op, aan de vraag of de overwegingen die arbiters aan hun beslissing ten grondslag hebben gelegd, juist zijn, komt de rechtbank niet toe. Is er dan in casu onvoldoende gemotiveerd? Nee: de beslissing van arbiters om aan artikel 6:258 BW (dat gaat over onvoorziene omstandigheden) geen toepassing te geven, is met redenen omkleed.
Van innerlijke tegenstrijdigheid is evenmin sprake. Maar arbiters hadden als goede mannen naar billijkheid recht moeten spreken en rekening moeten houden met de handelsgebruiken, zo stelt aannemer voorts. Arbiters zouden naar de regelen des rechts hebben geoordeeld in dit geval, en dat mocht niet. De rechtbank maakt ook hier korte metten mee: uit het vonnis blijkt dat arbiters zich bewust zijn geweest van de maatstaf goede mannen naar billijkheid. Op welke wijze arbiters invulling gaven aan die opdracht is niet aan de rechtbank om over te oordelen.
schending. Het arbitrale vonnis strijdt met de openbare orde, want het zou tot stand zijn gekomen in strijd met het beginsel van hoor en wederhoor. Het komt er op neer, zo oordeelt de rechtbank, dat de aannemer stelt dat hij zijn standpunten nader wilde onderbouwen. Welnu, uit de gang van zaken blijkt dat hij daartoe voldoende in de gelegenheid is gesteld en ook overigens blijkt van schending van dit beginsel niet.
Kortom: we zien hier een overzicht van een deel van mogelijke gronden om een arbitraal vonnis aan te tasten. Er zijn er nog meer, maar daarover eens in een ander artikel.
Prof.dr.mr. M.A.B. Chao-Duivis
Directeur Instituut voor Bouwrecht (IBR), Den Haag en hoogleraar Bouwrecht TU Delft.
Voor meer bouwrechtelijke actualiteiten, jurisprudentie, vakliteratuur en regelgeving zie ook de website van het Instituut voor Bouwrecht:
www.ibr.nl/actueel.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels