nieuws

Functionele specificatie levert hoogwaardig gebouw op

bouwbreed

De meerwaarde van een goede bouwonderneming schuilt in de ambitie om innovatief en kwalitatief hoogwaardig maatwerk te leveren. Die ambitie wordt nog onvoldoende benut door opdrachtgevers. Ze binden bouwbedrijven aan handen en voeten door hen gedetailleerd te vertellen wat ze moeten bouwen. Krijn Smallenburg pleit ervoor om bouwondernemingen actief mee te laten denken door te werken met functionele specificaties.

De meerwaarde van een goede bouwonderneming schuilt in de ambitie om innovatief en kwalitatief hoogwaardig maatwerk te leveren. Die ambitie wordt nog onvoldoende benut door opdrachtgevers. Ze binden bouwbedrijven aan handen en voeten door hen gedetailleerd te vertellen wat ze moeten bouwen. Krijn Smallenburg pleit ervoor om bouwondernemingen actief mee te laten denken door te werken met functionele specificaties.

Bouwbedrijven worden vaak in een laat stadium betrokken bij een project. Architecten en consultants hebben al een ontwerp gemaakt en de technische specificaties zijn tot in detail uitgewerkt. Alles wat het bouwbedrijf rest, is de uitvoering. Bouwondernemingen, bedrijven met veel kennis en ervaring, zijn echter ook in staat om de opdrachtgever in het ontwerp en uitwerkingsfase van dienst te zijn. Zo kunnen ze per saldo innovatief en kwalitatief hoogwaardig maatwerk leveren. Steeds meer bouwondernemers, en gelukkig ook steeds meer opdrachtgevers, pleiten er dan ook voor om bouwbedrijven actief mee te laten denken.
De opdrachtgever kan zich concentreren op de vraag aan welke gebruikerseisen het gebouw moet voldoen. Bouwondernemingen kunnen zich vervolgens richten op de technische uitwerking van deze eisen. Kortom: de opdrachtgever geeft aan wat een aanbieder moet leveren, niet hoe hij het moet bouwen. Deze aanpak staat bekend als functioneel specificeren en vraagt zowel bij opdrachtgever als aanbieder om een wezenlijk andere benadering. De eindgebruiker staat centraal: welke mensen gaan het gebouw gebruiken en aan welke eisen moet hun huisvesting daarom voldoen? En gezien het belang van gebruikerswensen is niet zozeer de kwaliteit bij oplevering belangrijk, maar de kwaliteit gedurende de hele levensduur.
De aanpak staat beschreven in de publicatie ‘Functioneel specificeren in de bouw’ (SBR 2006). Hierin is te lezen dat het principe langzaam maar zeker terrein wint.
In de industrie, zoals in de vliegtuigbouw, is het gebruik van functionele specificaties al vrij gebruikelijk en een essentieel onderdeel van de populaire Systems Engineering-methode. Er wordt hierbij zoveel mogelijk vrijheid gegeven aan de opdrachtnemer om het systeem te ontwikkelen dat aan de eisen voldoet. Door het succes is deze werkwijze overgewaaid naar de bouwsector waar het inmiddels onder verschillende noemers succesvol is geïmplementeerd. Bekend is bijvoorbeeld het principe van Design & Build, waarbij de opdrachtgever functionele specificaties opstelt, die een ontwerpteam in opdracht van de aanbieder uitwerkt.
Een full-servicevariant is het werken met Design, Build, Finance, Maintenance & Operate-contracten die bijvoorbeeld worden gebruikt door de Rijksgebouwendienst. De doelen van gebruikersorganisaties vormen hierbij het uitgangspunt voor de specificaties. Vormgeving, materialisering of concretisering van de oplossing maken geen deel uit van het concept; die invullingen worden overgelaten aan de aanbiedende partijen. De Rijksgebouwendienst sluit voor het ontwerp, de uitvoering, de financiering en het onderhoud van de huisvesting een langjarig contract met een aanbiedend consortium.
Functioneel specificeren is een werkwijze die zowel opdrachtgever als aanbieder voordelen biedt. De opdrachtgever krijgt een product met een betere prijs-kwaliteitverhouding en de aanbieder krijgt de mogelijkheid om zich te onderscheiden op het vlak van technologie en inventiviteit, in plaats van alleen op laagste prijs.
Functioneel specificeren, zeker als dat op een geïntegreerde wijze plaatsvindt door betrokken (bouw)partners, sluit naadloos aan op de wensen van zowel opdrachtgevers, aanbieders en aanjagers van innovatie zoals PSIBouw en de Regieraad Bouw. Aanbesteding op basis van functionele specificaties staat binnen de bouwsector nog in de kinderschoenen.
Opdrachtgevers moeten leren hoe bruikbare specificaties opgesteld moeten worden, en aanbiedingen beoordeeld moeten worden.
Bouwbedrijven moeten op hun beurt ontdekken hoe ze kunnen inspelen op de gegeven specificaties en aantrekkelijke aanbiedingen kunnen doen. Het organiseren van de samenwerking, de financiële verdeling tussen partners: alle betrokkenen moeten wennen aan de nieuwe aanpak. Niettemin overheerst de overtuiging dat werken met functionele specificaties uiteindelijk kwalitatief hoogwaardige gebouwen oplevert die aantrekkelijker zijn voor zowel opdrachtgevers als gebruikers.
Krijn Smallenburg is projectmanager bij SBR en onder andere verantwoordelijk voor het onderwerp functioneel specificeren, Rotterdam.
Geïnteresseerden kunnen de publicatie ‘Functioneel specificeren in de bouw’ via de website van SBR (www.sbr.nl) bestellen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels